Chức năng giáo dục của gia đình

 

Đây là chức năng quan trọng của gia đình, thể hiện tình cảm, trách nhiệm của các thành viên trong gia đình và yêu cầu của xã hội. Thực hiện chức năng này, gia đình có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống của mỗi người. Bởi vì, ngay khi sinh ra, trước tiên mỗi người đều chịu sự giáo dục trực tiếp của cha mẹ, người thân trong gia đình. Gia đình là một môi trường văn hóa, giáo dục. Trong môi trường này, mỗi thành viên đều là những chủ thể sáng tạo những giá trị văn hóa, chủ thể giáo dục. Đồng thời cũng là những người hưởng thụ giá trị văn hóa và là khách thể chịu sự giáo dục của các thành viên khác trong gia đình.

Nội dung của giáo dục gia đình tương đối toàn diện, cả giáo dục tri thức và kinh nghiệm, giáo dục đạo đức và lối sống, giáo dục nhân cách, thẩm mỹ, ý thức cộng đồng. Nguyên tắc giáo dục trong gia đình là tôn trọng nhân cách, quyền uy, thống nhất mục tiêu giáo dục, nghiêm khắc nhưng lại khoan dung, độ lượng. Phương pháp giáo dục của gia đình cũng rất đa dạng, song chủ yếu là phương pháp nêu gương, thuyết phục. Ngoài ra, các thành viên trong gia đình chịu ảnh hưởng không ít của tư tưởng, lối sống, tâm lý, gia phong của gia đình truyền thống. Dù giáo dục xã hội đóng vai trò ngày càng quan trọng, có ý nghĩa quyết định, nhưng có những nội dung và phương pháp giáo dục gia đình mang lại hiệu quả lớn không thể thay thế. Giáo dục gia đình còn bao hàm cả tự giáo dục. Do đó, chủ thể giáo dục gia đình cơ bản và chủ yếu vẫn là thế hệ cha mẹ, ông bà đối với con cháu.

Giáo dục gia đình là một bộ phận quan trọng và có quan hệ hỗ trợ, bổ sung hoàn thiện thêm cho giáo dục nhà trường và xã hội. Do đó, dù giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội có phát triển lên trình độ nào, giáo dục gia đình vẫn được coi là một thành tố của nền giáo dục xã hội nói chung phục vụ các lợi ích cơ bản của giai cấp thống trị trong bất cứ thời đại nào, khi xã hội còn giai cấp và phân chia giai cấp. Đồng thời, cần phải phê phán hành vi bạo lực trong giáo dục gia đình; tư tưởng xem nhẹ giáo dục gia đình, cha mẹ sinh con trời sinh tính...

Chức năng giáo dục của gia đình thực sự góp phần rất quan trọng vào việc đào tạo thế hệ trẻ, xây dựng con người mới nói chung, và việc duy trì, phát triển đạo đức, văn hóa dân tộc. Giáo dục gia đình là một bộ phận của giáo dục xã hội. Giáo dục trong gia đình giai đoạn hiện nay đòi hỏi sự cố gắng cao về những hiểu biết về khoa học, tâm lý... của cha mẹ và mọi thành viên khác trong gia đình. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa các môi trường giáo dục (gia đình - nhà trường - xã hội) để tiến tới mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.