Mở rộng và hoàn thiện các hình thức dân chủ trong tình hình hiện nay

 

Đảng ta khẳng định: Tiếp tục phát huy tốt hơn và nhiều hơn quyền làm chủ của nhân dân qua các hình thức dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp để nhân dân tham gia xây dựng và bảo vệ nhà nước, nhất là việc giám sát, kiểm tra của nhân dân đối với hoạt động của cơ quan và cán bộ, công chức nhà nước.

Dân chủ đại diện là hình thức nhân dân tham gia quản lý nhà nước thông qua các đại diện được bầu cử; thay mặt cho cử tri trong việc thực hiện các chức năng hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và xã hội. Dân chủ đại diện ở Việt Nam được thực hiện thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Ngoài ra, nhân dân còn làm chủ thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, các hội nghề nghiệp của nhân dân được lập nên theo nguyên tắc tự nguyện. Để nâng cao chất lượng hình thức dân chủ đại diện cần nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của các cơ quan đại diện như Quốc hội, Hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân các cấp, các tổ chức chính trị xã hội và người đại biểu. Vì vậy, không ngừng đổi mới tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động, chất lượng sinh hoạt của các tổ chức đó theo hướng mở rộng dân chủ; qui chế, điều kiện thuận lợi để các đại biểu phản ảnh ý kiến nhân dân. Đồng thời, các đại biểu và tổ chức đó phải thật sự có năng lực, tâm huyết, trách nhiệm, có phẩm chất đạo đức tác phong công tác gần dân, trọng dân, hiểu dân. Điều đó có ý nghĩa to lớn đối với việc thực hiện ý chí, quyền lực nhân dân, phát huy quyền dân chủ của nhân dân.

Dân chủ trực tiếp là hình thức mà qua đó nhân dân bằng hành vi của mình trực tiếp thực hiện quyền làm chủ nhà nước và xã hội. Những hình thức dân chủ trực tiếp phổ biến nhất gồm: nhân dân tham gia thành lập bộ máy nhà nước thông qua bầu cử và ứng cử; biểu quyết khi nhà nước trưng cầu ý kiến; tham gia quản lý nhà nước; bãi miễn đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; giám sát hoạt động của nhà nước, cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước. Việc thực hiện hình thức dân chủ trực tiếp phụ thuộc rất lớn vào trình độ dân trí, ý thức và năng lực thực thi dân chủ của người dân như phải hiểu biết đường lối, chính sách, pháp luật, các quy chế, cơ chế, các chế độ quy định, điều lệ của các tổ chức. Đồng thời đòi hỏi phải tạo ra môi trường dân chủ rộng rãi, thuận lợi, không ngừng đổi mới hoàn thiện các quy chế dân chủ nhất là ở cơ sở để người dân có thể thực hiện có hiệu quả quyền dân chủ của họ.