Tính tất yếu khách quan giải quyết vấn đề dân tộc trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

Xuất phát từ những sai lầm, khuyết điểm của Đảng và Nhà nước trong quản lý kinh tế - xã hội và thực hiện chính sách dân tộc: Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, một số đảng cộng sản không tôn trọng quy luật khách quan, nhận thức không đúng về vấn đề dân tộc, có biểu hiện chủ quan, nóng vội, áp dụng mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội cho các dân tộc mà không tính đến sự khác biệt về trình độ phát triển và những đặc thù về tâm lý, văn hóa dân tộc. Mặt khác, một số nhà nước đề cao chủ nghĩa dân tộc trong cuộc đối đầu ý thức hệ với chủ nghĩa tư bản, có tư tưởng dân tộc nước lớn làm cho quan hệ dân tộc diễn ra theo chiều hướng tiêu cực, ảnh hưởng đến đoàn kết giữa các dân tộc trong cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Xuất phát từ những tác động tiêu cực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội thế giới đến các dân tộc: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển tác động mạnh mẽ đến tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đưa đến một hệ quả chinh trị - xã hội với cả những thuận lợi, cơ hội, phát triển và khó khăn, suy thoái, thách thức. Trong xu thế toàn cầu hoá, tác động mạnh mẽ đến quan hệ dân tộc, làm cho các dân tộc tộc phụ thuộc vào nhau nhiều hơn. Toàn cầu hóa xóa nhòa ranh giới giữa các dân tộc, xuất hiện tư tưởng coi “cái toàn cầu” cao hơn chủ quyền quốc gia dân tộc, làm cho các dân tộc nhỏ có nguy cơ bị tụt hậu, không có cơ hội tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, mất chủ quyền, lợi ích bị xâm hại, ảnh hưởng đến sự ổn định của dân tộc và nền hòa bình của đất nước, đe dọa đến lợi ích của các dân tộc, thổi bùng ngọn lửa xung đột, tranh chấp tài nguyên, lãnh thổ và bảo vệ các giá trị văn hóa.

Xuất phát từ những mâu thuẫn, vướng mắc giữa các dân tộc do lịch sử để lại: Mâu thuẫn lợi ích tộc người, dân tộc về lãnh thổ, tài nguyên, chính trị, kinh tế và giải quyết không đúng đắn quá trình tộc người, duy trì quan hệ bất bình đẳng giữa các dân tộc, tộc người; không có chính sách kinh tế - xã hội đúng đắn để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc ít người, đồng hóa cưỡng bức, dung túng cho chủ nghĩa dân tộc, dùng bạo lực đàn áp các tộc người để áp đặt quan điểm, chính sách của nhà cầm quyền làm cho xung đột giữa các dân tộc ngày càng tăng lên. Các mâu thuẫn đó lại bị các thế lực chính trị lợi dụng khoét sâu, kích động làm cho mối quan hệ dân tộc càng phức tạp thêm.

Xuất phát từ sự thức tỉnh ý thức tự giác tộc người, dân tộc trong quá trình phát triển: Ý thức tộc người, dân tộc được thức tỉnh và đi đến đấu tranh đòi các quyền dân tộc, đề cao độc lập tự chủ, tự quyết, tự cường, chống lại sự can thiệp áp đặt từ bên ngoài. Đây là một xu thế trong quan hệ quốc tế giữa các quốc gia dân tộc hiện nay. Như Đảng ta nhận định: “Các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để tự lựa chọn và quyết định con đường phát triển của mình”^[1].

Xuất phát từ âm mưu, thủ đoạn chống phá của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch trong giải quyết vấn đề dân tộc: Chủ nghĩa đế quốc với nhiều âm mưu thủ đoạn để áp bức, bóc lột và nô dịch các dân tộc, chia rẽ, lợi dụng, kích động mâu thuẫn dân tộc để chống phá cách mạng, hoặc lấy đó làm mục tiêu, vũ khí gây mất ổn định, kiềm chế sự phát triển, đồng thời bằng các phương thức khác nhau lôi kéo và ép buộc các dân tộc chậm phát triển chịu sự chi phối và lệ thuộc vào chúng. Đối với các nước xã hội chủ nghĩa, lợi dụng những sai lầm của đảng cộng sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa trong việc giải quyết vấn đề dân tộc, chúng đã kích động và hỗ trợ cho các thế lực dân tộc cực đoan gây nên sự chia rẽ, kỳ thị dân tộc, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm suy yếu chế độ xã hội chủ nghĩa.

---

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam,Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội - 2001, tr. 65.