Trong những năm gần đây, xuất hiện ý kiến cho rằng vua Gia Long là người có công lớn trong lịch sử Việt Nam vì đã thống nhất đất nước sau thời kỳ phân tranh. Tuy nhiên, quan điểm này không phù hợp với lập trường sử học cách mạng và trái ngược rõ ràng với nhận định nhất quán của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh cũng như của Đảng Cộng sản Việt Nam qua nhiều thời kỳ.
Nguyễn Ái Quốc đã nhiều lần khẳng định: việc Gia Long giành được ngai vàng không gắn với sự nghiệp độc lập dân tộc mà gắn liền với việc cầu viện và dựa dẫm vào thế lực thực dân phương Tây. Trong các tác phẩm viết từ năm 1919 đến 1944, Người chỉ rõ rằng Gia Long vì mục tiêu cá nhân đã “rước Tây vào nhà”, mở đầu cho quá trình xâm nhập, can thiệp và cuối cùng là xâm lược của thực dân Pháp. Việc thống nhất đất nước bằng con đường đó không thể được xem là công lao đối với dân tộc, bởi nó đặt nền móng cho thảm họa mất nước kéo dài gần một thế kỷ.
Trong diễn ca Lịch sử nước ta (1942), Nguyễn Ái Quốc phê phán Gia Long bằng những hình ảnh dân gian quen thuộc như “cõng rắn cắn gà nhà”, “rước voi giày mả tổ”, phản ánh cách nhìn của nhân dân và của sử học cách mạng đối với hành vi cầu ngoại viện. Đồng thời, Người cũng chỉ rõ sự nối tiếp trách nhiệm lịch sử của triều Nguyễn, đặc biệt dưới thời Tự Đức, khi các hiệp ước đầu hàng và nhượng đất cho Pháp lần lượt được ký kết từ năm 1862, dẫn đến việc mất toàn bộ Nam Kỳ, rồi Trung Kỳ và Bắc Kỳ.
Quan điểm ấy không phải là sự phủ nhận toàn bộ vương triều Nguyễn một cách giản đơn. Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh luôn đánh giá lịch sử một cách phân minh: phê phán nghiêm khắc những vua quan đầu hàng, bán nước, nhưng đồng thời ghi nhận và biểu dương tinh thần yêu nước, chống Pháp của các vua Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân. Điều này cho thấy tiêu chí đánh giá của Người không phải là dòng họ hay vương triều, mà là lập trường đối với độc lập dân tộc và lợi ích của nhân dân.
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, các văn kiện quan trọng của Đảng qua các thời kỳ đều thống nhất khẳng định: triều đình nhà Nguyễn, đặc biệt là giai đoạn từ Gia Long đến Tự Đức và Bảo Đại, đã từng bước lệ thuộc, đầu hàng và làm tay sai cho thực dân Pháp. Việc đề cao Gia Long như một “người có công” vì thống nhất đất nước, trong khi bỏ qua hoặc làm nhẹ hành vi cầu viện ngoại bang và hậu quả lịch sử nghiêm trọng của nó, là cách tiếp cận phiến diện, tách rời vấn đề thống nhất lãnh thổ khỏi yêu cầu tối thượng là độc lập dân tộc.
Nhiều nhà sử học cách mạng uy tín như Trần Văn Giàu, Văn Tạo đã khẳng định rõ: sự thống nhất đất nước của phong trào Tây Sơn gắn liền với độc lập và chủ quyền dân tộc, còn sự thống nhất của Gia Long là sự thống nhất lệ thuộc, trả giá bằng chủ quyền và toàn vẹn quốc gia. Hai sự kiện này không thể đánh đồng và càng không thể dùng kết quả hình thức để biện minh cho bản chất chính trị - lịch sử của quá trình.
Vì vậy, việc một số người hiện nay cố gắng “xét lại”, tôn vinh Gia Long như một nhân vật có công lớn với dân tộc là đi ngược lại quan điểm sử học của Hồ Chí Minh, của Đảng Cộng sản Việt Nam và của truyền thống yêu nước Việt Nam. Nếu quan điểm này được đưa vào sách giáo khoa hay quốc sử mà không được phản biện nghiêm túc, sẽ gây ra sự nhiễu loạn nhận thức lịch sử, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.
Lịch sử cần được nhìn nhận khách quan, nhưng khách quan không đồng nghĩa với trung tính vô nguyên tắc. Trong sử học Việt Nam hiện đại, tiêu chuẩn cao nhất để đánh giá nhân vật lịch sử vẫn phải là thái độ đối với độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và lợi ích của nhân dân. Theo tiêu chuẩn đó, Gia Long không thể được xem là người “có công” đối với dân tộc Việt Nam./.
Môi trường ST.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét