Những biểu hiện “tự diễn
biến”, “tự chuyển hoá” có xu hướng diễn biến phức tạp trong Đảng, trong hệ
thống chính trị và trong xã hội, v.v... làm cản trở sự phát triển kinh tế - xã
hội, gây bức xúc trong dư luận, là thách thức nghiêm trọng đối với vai trò lãnh
đạo của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước, đe dọa sự tồn vong của chế độ
ta.
Nhận rõ tính chất nguy hiểm của biểu hiện “tự
diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, những năm qua, trong nhiều kỳ đại
hội, hội nghị Trung ương, Đảng ta từng cảnh báo về tình trạng này. Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta chỉ rõ: “Những biểu hiện xa rời mục tiêu
của chủ nghĩa xã hội, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có những
diễn biến phức tạp”. Tiếp đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần
thứ tư (khoá XI) đã thẳng thắn chỉ ra những biểu hiện cụ thể về “tự diễn biến”,
“tự chuyển hoá” trong nội bộ Đảng ta hiện nay là: “Một bộ phận không nhỏ cán
bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả
một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống...
phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy
theo danh lợi, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tuỳ tiện, vô
nguyên tắc”. Tình trạng này “làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng;
nếu không được sửa chữa sẽ là thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và
sự tồn vong của chế độ”. Do vậy, Trung ương yêu cầu phải “kiên quyết đấu tranh
ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối
sống của cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp để
nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của đảng
viên và của nhân dân đối với Đảng”. Văn kiện Đại hội XII của Đảng một lần nữa
chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một
bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi; có mặt, có bộ phận còn
diễn biến phức tạp hơn”. Những năm tới, Đảng ta yêu cầu đẩy mạnh toàn
diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, phát huy mọi nguồn lực và động lực để phát
triển đất nước nhanh, bền vững; đặc biệt chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện
có kết quả sáu nhiệm vụ trọng tâm, trong đó cần tập trung nhiệm vụ: “Tăng
cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng
chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự
chuyển hoá" trong nội bộ. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội
ngũ cán bộ cấp chiến lược, đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”.
“Tự diễn biến” ở phạm vi tổ chức là
có những thay đổi ở tầm quản lý vĩ mô về đường lối, chủ trương, pháp luật, làm
thay đổi bản chất chính trị, thậm chí làm suy yếu và tan rã tổ chức đó. “Tự
diễn biến” đối với cá nhân là sự thay đổi về nhận thức chính
trị- xã hội, thay đổi về quan điểm, tư tưởng của cán bộ, đảng viên nhận thức
chính trị và hành động xa rời, thậm chí đi ngược lại chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm tư tưởng của Đảng. “Tự diễn biến” của
cá nhân có thể dẫn đến sự thay đổi của tập thể, tổ chức.“Tự diễn biến” của
tổ chức chi phối, áp đặt, điều khiển đối với cá nhân trong tổ chức đó. “Tự diễn
biến” do nhiều nguyên nhân khác nhau, ở đây chủ yếu nói đến nguyên
nhân chủ quan của cán bộ, đảng viên, như: lập trường, tư tưởng không vững vàng,
thiếu bản lĩnh chính trị, hoang mang, dao động trước tác động của các yếu tố
bên ngoài; thiếu tu dưỡng, rèn luyện bản thân thường xuyên; không chủ động học
tập, nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mác-Lênin, học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh… “Tự chuyển hóa” là hậu quả tất yếu của quá trình “tự diễn
biến”, nếu không được phát hiện và ngăn chặn kịp thời. Đó là thời điểm đã có sự
thay đổi về bản chất.
Biểu hiện chuyển hóa chính trị ở Việt Nam
xuất hiện từ hai hướng: Một mặt, đó là âm mưu và hoạt động tác động
chuyển hóa chính trị của các thế lực thù địch. Mặt khác, đó là
sự “tự chuyển hóa” chính trị của nội bộ ta. Hai hướng này có mối quan hệ
chặt chẽ, biện chứng với nhau. Yếu tố bên ngoài thúc đẩy, tạo điều kiện cho yếu
tố bên trong; yếu tố bên trong tạo sự chú ý và điều kiện thuận lợi cho yếu tố
bên ngoài. Trong đó, “tự chuyển hóa” bên trong sẽ quyết định sự thay đổi về
chính trị nên hết sức nguy hiểm. Do vậy, phương châm, nguyên tắc bảo đảm an
ninh nội bộ, phòng, chống chuyển hóa chính trị phải chủ động phòng ngừa, giữ
vững bên trong là trước tiên.
“Tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ là sự
suy thoái từ bên trong; là quá trình tự biến đổi về tư tưởng chính trị, đạo
đức, lối sống của cán bộ, đảng viên theo chiều hướng tiêu cực, làm mất dần các
chuẩn mực của người cộng sản, dẫn đến xa rời những nguyên tắc, quan điểm
mácxít; suy giảm nghiêm trọng niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Đến khi những yếu tố cách mạng, tích cực bị phai nhạt, triệt tiêu, tư tưởng phi
xã hội chủ nghĩa tăng dần, thắng thế, lúc đó sẽ dẫn đến sự “tự chuyển hoá” cán
bộ, đảng viên từ người tốt trở thành phần tử chống đối Đảng, Nhà nước. “Tự diễn
biến”, “tự chuyển hoá” sẽ gây ra tình trạng mất đoàn kết trong nội bộ các cơ
quan, tổ chức; một bộ phận trong đội ngũ trí thức, luật sư, báo chí, văn nghệ
sĩ bộc lộ tư tưởng muốn thoát ly khỏi sự lãnh đạo của Đảng. Nếu không được ngăn
chặn kịp thời, triệt để sẽ dẫn đến tổ chức bị suy thoái, tự tan rã. Khi “tự
diễn biến”, “tự chuyển hoá” diễn ra ở tầm vĩ mô sẽ dẫn đến sự chuyển hoá từ chế
độ xã hội chủ nghĩa sang chế độ tư bản chủ nghĩa.
Đại hội XII của Đảng nhận định: “Bốn nguy cơ mà Hội nghị
đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (năm 1994) nêu lên vẫn tồn
tại, có mặt diễn biến phức tạp như tham nhũng, lãng phí, “diễn biến hóa bình”
của các thế lực thù địch với những thủ đoạn mới, những biểu hiện “tự diễn
biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân
vào Đảng, vào chế độ có mặt bị giảm sút”. Và dự báo: “Bốn nguy cơ mà
Đảng ta đã chỉ ra tiếp tục tồn tại, nhất là nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế
so với các nước trong khu vực và trên thế giới, nguy cơ “diễn biến hòa bình”
của thế lực thù địch nhằm chống phá nước ta; tình trạng suy thoái về tư tưởng
chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”
trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và tệ quan liêu, tham
nhũng, lãng phí diễn biến phức tạp; khoảng cách giàu - nghèo, phân hóa xã hội
ngày càng tăng, đạo đức xã hội có mặt xuống cấp đáng lo ngại, làm giảm lòng tin
của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào Đảng và Nhà nước”. Trong khi đó mặt trái
của cơ chế thị trường là nguyên nhân cộng hưởng trực tiếp làm gia tăng nguy cơ
“tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Điều này được minh chứng khi một bộ phận cán
bộ, đảng viên có nhiều hành vi vi phạm kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, hạn chế về năng lực, phẩm chất, lối sống thiếu lành mạnh; tình trạng tham
nhũng, tiêu cực chưa đẩy lùi; xuất hiện ngày càng nhiều các biểu hiện mâu
thuẫn, mất đoàn kết nội bộ ở không ít tổ chức đảng, chính quyền các cấp. Nguy
hiểm hơn đó là xuất hiện một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái
về tư tưởng, không tin vào sự lãnh đạo của Đảng, sự tồn tại, phát triển của chế
độ XHCN. Một số cá nhân, tổ chức lợi dụng danh nghĩ “phản biện”, “góp ý” để bày
tỏ “quan điểm” chính trị tự do dân chủ theo kiểu phương Tây... Đứng trước tình
hình đó, Đại hội XII, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh: “Tăng cường xây dựng
Đảng trong sạch, vững mạnh”. Sự nhấn mạnh này không chỉ đáp ứng yêu cầu xây
dựng Đảng, mà còn xuất phát từ thực tiễn tình hình, từ quyết tâm giải quyết
triệt để một vấn đề cấp bách hiện nay, đáp ứng nguyện vọng của cán bộ, đảng
viên và quần chúng nhân dân.
Còn nhớ, trong lời nói chuyện tại lễ bế mạc Lớp bổ túc
trung cấp, được Báo Vệ quốc quân đăng lại trên số 15, ngày 10/10/1947, Bác Hồ
ví một tập thể, một tổ chức như một cơ thể và mỗi khâu, mỗi cá nhân là một bộ
phận hợp thành cơ thể ấy. Người nói: “Mệnh lệnh cũng như dòng máu chảy từ tim
ra đến đầu, các tứ chi. Nếu chảy đến tay mà tắc nghẽn, thì tay bại. Tay bại thì
người sẽ yếu đi”. Chủ trương xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay cũng như “dòng
máu chảy từ tim ra đến đầu, các tứ chi”, tắc ở bộ phận nào là “bại” ở bộ phận
ấy, “bại” ở một bộ phận cũng ảnh hưởng không nhỏ tới việc thực hiện chủ trương
lớn của Đảng.
Bởi vậy, trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 4
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh:
“Từng tổ chức Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ cấp cao, cán bộ
chủ chốt các cấp, các ngành, phải nhận thức sâu sắc, đầy đủ yêu cầu cấp bách
của nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình hiện nay, thấy đầy đủ
trách nhiệm của mình trước nhân dân, trước Đảng để tự giác làm. Từng cán bộ,
đảng viên từ cấp cao đến cơ sở cùng làm. Nếu mỗi người tự chỉnh đốn bản thân
mình trước thì cả tổ chức sẽ chuyển động”.
Quán triệt tinh thần đó, để đấu tranh ngăn chặn tình
trạng “tự chuyển hóa”, “tự diễn biến” và đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu thủ
đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên mặt trận chính trị - tư
tưởng, chúng ta cần phải tập trung các nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, thường xuyên giáo dục chủ
nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính
sách của Nhà nước cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ
cán bộ, đảng viên về mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;
tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội và những hạn chế không thể tránh khỏi trên
con đường phát triển.
Hai là, đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình trong các
tổ chức đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “Một số vấn đề
cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” gắn với thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW,
ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị (khóa XII) về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư
tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.
Ba là, tăng cường công tác thông
tin, tuyên truyền kịp thời, có tính định hướng đúng đắn nhằm cung cấp thông tin
chính thống cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân về những vấn đề kinh tế,
chính trị, đối ngoại… quan trọng của đất nước; chú trọng giáo dục, rèn luyện
đạo đức cách mạng đối với mọi cán bộ, đảng viên, nhất là với những cán bộ lãnh
đạo, quản lý. Để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái trong đạo đức, lối sống của
một bộ phận cán bộ, đảng viên cần đến những chủ trương, giải pháp hành động
mạnh mẽ, đồng bộ. Cần kết hợp chặt chẽ giữa tăng cường giáo dục đạo đức trong
đảng và trong xã hội với tinh thần tự tu dưỡng, rèn luyện của mỗi cán bộ, đảng
viên. Phải bắt đầu “tu thân”, phải học làm người rồi mới làm cán bộ như Bác Hồ
đã dạy. Tăng cường kỷ luật, pháp luật, sự công khai, minh bạch, dân chủ trong
quy hoạch, đào tạo, bố trí và quản lý cán bộ, bảo đảm lựa chọn đúng người có
đức, có tài vào bộ máy và cơ quan lãnh đạo các cấp; tạo môi trường xã hội, thể
chế kinh tế lành mạnh, văn minh, khoa học để cán bộ, công chức không có điều
kiện sa vào những tiêu cực, vi phạm đạo đức.
Bốn là giữ gìn, củng cố đoàn
kết, thống nhất vững chắc trong Đảng, chống những biểu hiện cục bộ, địa phương,
phe cánh, “lợi ích nhóm”. Phải giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng đồng
thời tích cực đấu tranh phòng, chống âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” để
thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ bên trong của các thế lực
thù địch, nhất là trên mặt trận tư tưởng, lý luận; tiếp tục giáo dục nâng cao
nhận thức, xác định rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm của các lực lượng tham gia
đấu tranh; tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấu tranh trên lĩnh vực
tư tưởng, lý luận; quan tâm đầu tư những điều kiện đảm bảo cho cuộc đấu tranh
trên mặt trận tư tưởng ngày càng hợp lý, có hiệu quả.
Năm là, nêu cao đạo đức cách mạng
“cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”, khắc phục chủ nghĩa cá nhân, tích
cực vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng và các hiện tượng tiêu cực ngay trong
cơ quan, đơn vị mình, làm trong sạch đội ngũ cán bộ, đảng viên, góp phần nâng
cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.
Cuối cùng là sự kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”,
lấy xây dựng cho ta mạnh lên về mọi mặt là chính, nhất là giữ vững ổn định
chính trị và định hướng XHCN; xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội;
tăng cường quốc phòng, an ninh; mở rộng quan hệ đối ngoại. Chăm lo xây dựng
nhân tố con người, nâng cao khả năng “tự bảo vệ” trước những âm mưu, hoạt động
chống phá của các thế lực thù địch; nâng cao “sức đề kháng” của mọi cán bộ,
đảng viên trước tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, hội nhập. Đây là biện
pháp tốt nhất, tích cực chủ động nhất để phòng, chống “tự diễn biến”, “tự
chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên hiện
nay.
Công tác phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là
nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Với sức mạnh tổng hợp của cả hệ
thống chính trị thì công tác này nhất định thành công.
