Bước sang thế kỷ XXI, sự bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, xu thế toàn cầu hóa với xung lực là kinh tế tri thức đang tiến với tốc độ “một ngày bằng cả trăm năm” đã và đang đặt ra trước đất nước những trọng trách mới, ngày càng to lớn, phức tạp và khó khăn hơn.
Có thể hình dung, hàng loạt vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược vừa cấp bách đặt ra: Toàn cầu hóa, kinh tế tri thức, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì và vấn đề định vị chiến lược quốc gia ra sao? Tầm nhìn chiến lược và định vị con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong tầm nhìn 2030, 2045 ở nước ta là gì? Những vấn đề về việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gồm những nội hàm gì? Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay và sắp tới như thế nào? Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và kiến tạo hệ thống chính trị tương dung ra sao? An ninh quốc tế với an ninh quốc gia gồm những gì? Xây dựng Đảng dẫn dắt sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm xây dựng quốc gia thành nước công nghiệp, hiện đại là như thế nào?...
Cả một loạt vấn đề hết sức cơ bản và bức thiết mệnh hệ tới tương lai của đất nước đang đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta phải trả lời cấp bách, trong lúc những vấn đề mới mẻ và khó khăn ấy, khi mất đi, các nhà kinh điển Mác hay Lênin không để lại một lời chỉ dẫn nào một cách cụ thể cả. Vì thế, công tác lý luận của chúng ta phải góp phần gánh vác và tìm ra lối đi cho đất nước, dưới ngọn cờ của Đảng.
Cơ hội và thách thức đó đòi hỏi chúng ta phải vừa kiên định, vừa phát triển sáng tạo không ngừng Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể của nước ta và xu thế vận động của thời đại, từ đó hoạch định đường lối đúng đắn, tiếp tục đề ra những giải pháp hữu hiệu cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Bài học không thành công của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở không ít quốc gia, trong thế kỷ XX, đã cho thấy một cách thuyết phục về mối quan hệ giữa kiên định và phát triển sáng tạo học thuyết mác-xít có tầm quan trọng sống còn như thế nào. Trong quá khứ, ở không ít nơi, với không ít người, sự kiên định bị biến thành thói bảo thủ, rập khuôn, tới mức giáo điều; và sự sáng tạo lại được bóp méo và nhảy sang thái cực hoặc là thực dụng hoặc là cơ hội, thậm chí xét lại. Chủ nghĩa Mác-Lênin bị vi phạm một cách thô bạo, bị làm cho biến dạng, bị xuyên tạc tới mức thảm hại dẫn tới đổ vỡ, thảm bại một cách nặng nề, không thể cứu vãn nổi trên bình diện lịch sử thực tiễn ở không ít quốc gia, trong thế kỷ XX và cả những lúng túng ở những năm 20 của thế kỷ XXI, như chúng ta đã thấy.
Vì thế, phải coi việc công khai giữ vững, kiên định vô điều kiện nguyên tắc tính đảng mác-xít là vấn đề có ý nghĩa thành bại, sinh tử, đặc biệt là trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa giáo điều và những khuynh hướng cơ hội, xét lại hiện đại. Nếu không như vậy, chắc chắn rằng, chúng ta trước sau vẫn chỉ là người “ngây thơ khờ khạo”, “vẫn là kẻ ngốc nghếch bị người khác lừa bịp và tự lừa bịp mình về chính trị”, như Lênin từng nói.
Từ xuất phát điểm nguyên tắc đó, hơn bao giờ hết, công tác lý luận phải tự nhận về mình và làm thật tốt trọng trách kết hợp chặt chẽ và nhuần nhuyễn việc nghiên cứu cơ bản Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với nghiên cứu triển khai thực tiễn trong nước, tiếp thu một cách chọn lọc với thái độ cầu thị kinh nghiệm tốt của các nước khác nhằm tiếp tục góp phần cơ bản và quan trọng trong quá trình hoạch định và quyết sách đường lối chính trị của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, trước hết trên tầm vĩ mô.
Thực tiễn lịch sử cho thấy: Không có lý luận thì xu hướng cách mạng mất quyền tồn tại và sớm hay muộn, nhất định sẽ rơi vào tình trạng phá sản về chính trị. Sự thăng trầm của chủ nghĩa xã hội hiện thực thế kỷ XX đã cảnh báo và chứng thực lời tiên báo đó của chính Lênin chứ không phải ai khác.
Do vậy, trên nền tảng Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phải bảo đảm sự thống nhất giữa nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu triển khai-thống nhất giữa lý luận với thực tiễn nhằm phát triển lý luận, chủ động đáp ứng những nhu cầu phát triển của thực tiễn, dẫn dắt thực tiễn phát triển một cách đúng đắn và hiệu quả. Lấy thực tiễn để đối chiếu, kiểm nghiệm, bổ sung và phát triển lý luận, chứ không phải lấy lý luận chứng minh cho thực tiễn. Nói như Mác, ở khía cạnh này, một bước tiến trong thực tiễn có giá trị hơn cả một tá cương lĩnh, là như vậy. Nhưng đồng thời nên nhớ rằng, không thể có một lý luận cách mạng nào ngoài thực tiễn cách mạng.
Đó là con đường bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lênin một cách khoa học, cách mạng và triệt để nhất; là sự thể hiện sinh động tư tưởng kiên định và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh một cách chủ động, nhằm làm cho công tác lý luận thực sự góp phần xứng đáng trong việc hoạch định đường lối chính trị của Đảng ta một cách đúng đắn, phù hợp. Vì chỉ có như thế, chúng ta mới thực sự chủ động đấu tranh không khoan nhượng và hiệu quả với những quan điểm sai trái, những lực lượng chống lại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta, dưới ngọn cờ của Đảng, bảo vệ tinh thần cách mạng và khoa học của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Vấn đề có tính then chốt là phải tiếp tục xác lập và đổi mới cơ chế hoạt động của công tác lý luận của Đảng, bảo đảm nó ngang tầm với nhiệm vụ của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. Nói cụ thể hơn, cần thiết phải xây dựng một cơ chế vận hành về mặt pháp lý và tổ chức, với những quy chế, phương thức và bộ máy (mềm) cho phép và cụ thể, để thu hút, đối đãi, phát huy đội ngũ những người làm công tác lý luận hoạt động một cách đúng hướng, tập trung, nhằm góp phần xây dựng đường lối chính trị của Đảng một cách khoa học, cách mạng và phù hợp với thực tế nước ta và tương dung với thời đại.
Cơ chế này nhằm tập hợp và điều tiết ở ba khâu chính, với ba lực lượng chủ yếu, một cách tương đối. Ba khâu đó là, lý luận, chế định và tổ chức thực tiễn; và ba lực lượng đó, gồm các nhà lý luận; các nhà hoạch định đường lối, chính sách và các nhà tổ chức thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng của cơ chế vận hành này phải đạt được là tham mưu đúng đắn, xây dựng một đường lối chính trị cách mạng và khoa học dẫn dắt đất nước phát triển mạnh mẽ, bền vững trên con đường xã hội chủ nghĩa.
.jpg)
