Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa là một loại hình tổ quốc mà trong đó giai cấp công nhân và nhân dân lao
động thiết lập chế độ xã hội chủ nghĩa, ra đời gắn liền với thắng lợi của cách
mạng xã hội chủ nghĩa, là thành quả cách mạng của giai cấp công nhân và nhân
dân lao động.
Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa là một loại hình tổ quốc phát triển cao nhất trong lịch sử, ra đời, tồn
tại, phát triển gắn liền với thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa. Tổ quốc xã hội chủ nghĩa nó
cũng bao gồm hai phương diện tự nhiên và chính trị - xã hội như bao tổ quốc
khác đang tồn tại, song về phương diện chính trị - xã hội, tổ quốc xã hội chủ
nghĩa ưu việt hơn nhiều.
Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa ra đời là thành quả đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, được xây
dựng trên cơ sở chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa. Sau thắng lợi của cách mạng
xã hội chủ nghĩa, Tổ quốc xã hội chủ nghĩa bắt đầu hình thành và không ngừng
phát triển cùng với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa chính là môi trường tự nhiên và xã hội thuận lợi để giai cấp công nhân,
nhân dân lao động phát triển toàn diện.
Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa khác hẳn về chất so với các loại hình tổ quốc đã có trong lịch sử, với
những đặc trưng: Tổ quốc do giai cấp công nhân và nhân dân lao động làm chủ,
nền tảng xã hội là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và
tầng lớp trí thức, do Đảng Cộng sản lãnh đạo, thực hiện chủ yếu thông qua nhà
nước xã hội chủ nghĩa; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản
xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội;
xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa; con người được giải phóng khỏi sự áp bức
bóc lột, bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no,
tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; các dân tộc trong
nước bình đẳng, đoàn kết, và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; có quan hệ hữu nghị hợp
tác với nhân dân tất cả các nước trên thế, trung thành với chủ nghĩa quốc tế
của giai cấp công nhân. Những đặc trưng trên từng bước được hình thành và ngày
càng được thiết lập vững chắc và đồng thời vừa là mục tiêu, vừa là động lực cơ bản
của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Quan
điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin.
về bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Trong thời kỳ C.Mác
và Ph.Ăngghen, chủ nghĩa tư bản đang phát triển, tổ quốc xã hội chủ nghĩa chưa
xuất hiện nhưng vấn đề đấu tranh giành chính quyền, bảo vệ chính quyền cách
mạng được các ông coi là nhiệm vụ quan trọng trong suốt tiến trình cách mạng xã
hội chủ nghĩa. Các ông đã chứng minh rằng, dưới sự thống trị của giai cấp tư
sản, giai cấp công nhân không có tổ quốc. Cái tổ quốc mà giai cấp tư sản rêu
rao, thực chất đó là tổ quốc của giai cấp tư sản. Do đó, giai cấp công nhân
không phải bảo vệ cái mà họ không có, đó là tổ quốc của giai cấp tư sản. Trái
lại, để giải phóng mình và giải phóng toàn xã hội, giai cấp công nhân phải đứng
lên đấu tranh lật đổ quyền lực thống trị của giai cấp tư sản, phải giành lấy
chính quyền, giành lấy dân chủ, trở thành giai cấp thống trị xã hội, trở thành
giai cấp dân tộc, đại biểu cho dân tộc. Với tư cách là người đại diện cho dân
tộc, giai cấp công nhân là người đại diện cho tổ quốc, họ có nhiệm vụ phải đẩy
lùi sự tấn công của bọn phản cách mạng để bảo vệ những thành quả cách mạng đã
đạt được, bảo vệ tổ quốc của mình. Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, C.Mác
viết: “Công nhân không có tổ quốc. Người ta không thể cướp của họ cái mà họ
không có. Vì giai cấp vô sản mỗi nước trước hết phải giành lấy chính quyền,
phải tự vươn lên thành giai cấp thành dân tộc”[1] để thiết lập nên Tổ quốc xã
hội chủ nghĩa.
Kế thừa tư tưởng
của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đưa ra quan điểm Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa. Thời kỳ V.I.Lênin, chủ nghĩa tư bản đã phát triển và chuyển thành chủ
nghĩa đế quốc, quy luật phát triển không đều của chủ nghĩa tư bản đã bộc lộ rõ,
giai cấp tư sản không còn giữ vai trò trung tâm và ngày càng bộc lộ rõ bản chất
xâm lược và hiếu chiến, những mâu thuẫn nội tại trong lòng chủ nghĩa tư bản
ngày càng sâu sắc. Chủ nghĩa cơ hội, xét lại trong quốc tế II phát triển mạnh
và ủng hộ giai cấp tư sản tiến hành chiến tranh đế quốc, những tiền đề kinh tế,
chính trị và xã hội đã tích tụ chín muồi, tạo tiền đề cho cách mạng xã hội chủ
nghĩa nổ ra và giành thắng lợi, trước hết là ở nước Nga - khâu yếu nhất trong
sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc.
V.I.Lênin đã phát
triển tư tưởng của C.Mác, Ph.Ăngghen về bảo vệ tổ quốc thành Học thuyết bảo vệ
Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Người khẳng định tất yếu phải bảo vệ Tổ quốc xã hội
chủ nghĩa. Theo V.I.Lênin, để bảo vệ thành quả cách mạng đã giành được, giai
cấp vô sản tất yếu phải cầm vũ khí chiến đấu bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là cuộc chiến tranh chính
nghĩa và chiến tranh tự vệ. Người chỉ rõ nếu chúng ta “Không cầm vũ khí bảo vệ
nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa, thì chúng ta không thể tồn tại được. Giai cấp
thống trị không bao giờ nhường chính quyền cho giai cấp bị trị. Nhưng giai cấp
bị trị phải chứng minh trên thực tế rằng họ không những có khả năng lật đổ bóc
lột, mà còn có khả năng tự tổ chức, huy động hết thảy để tự bảo vệ lấy mình”[2].
Từ thực tiễn công
cuộc đấu tranh bảo vệ chính quyền Xô viết non trẻ, bảo vệ Nhà nước xã hội chủ
nghĩa đầu tiên trên thế giới. Ngay sau khi cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng
Mười Nga thành công, chủ nghĩa đế quốc tìm mọi cách tiêu diệt nhà nước xã hội
chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới. V.I.Lênin đã chứng minh tính tất yếu khách
quan phải bảo vệ thành quả cách mạng của giai cấp vô sản chống lại sự tấn công
vũ trang của nhà nước tư bản, đế quốc. Người khẳng định: “Kể từ ngày 25 Tháng Mười năm 1917, chúng ta là những người chủ
trương bảo vệ tổ quốc. Chúng ta tán thành “bảo vệ tổ quốc”, nhưng cuộc chiến
tranh giữ nước mà chúng ta đang đi tới, là một cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc
xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chủ nghĩa xã hội với tính cách là tổ quốc, bảo vệ nước
Cộng hòa Xô viết, với tính cách là một đơn vị trong đạo quân thế giới của chủ nghĩa
xã hội”[3]. Đồng thời, Người nhấn mạnh
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa đi đôi với nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa
xã hội. V.I.Lênin khẳng định: “Một khi chúng ta đã bắt tay vào công cuộc hòa
bình kiến thiết của chúng ta, thì chúng ta sẽ đem hết sức mình ra để tiếp tục
tiến hành công cuộc đó không ngừng. Đồng thời, các đồng chí ạ, hãy đề phòng hãy
chăm lo đến khả năng quốc phòng của nước ta và của Hồng quân ta như chăm lo con
ngươi của mắt mình”[4].