Đấu tranh đấu tranh phòng, chống chủ nghĩa cơ hội gắn với phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức
lối sống của cán bộ, đảng viên
Chủ nghĩa cơ hội và cuộc đấu
tranh phòng chống chủ nghĩa cơ hội hiện nay là yêu cầu khách quan, đòi hỏi phải
gắn chặt với phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, góp
phần vào tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần
thứ XIII của Đảng.
Chủ nghĩa cơ hội ra đời cùng với quá
trình hình thành và phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
Trong thời kỳ 1864 khi quốc tế I được thành lập đến 1914. Chủ nghĩa cơ hội từ
một vài xu hướng, bè phái cơ hội như Frudong, Baculin đã phát triển thành một
lực lượng chính trị đáng kể trong các Đảng chủ chốt của quốc tế II, dẫn tới sự
phân liệt sâu sắc phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, cuối cùng dẫn tới
sự phá sản của quốc tế II.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng,
các Đảng cộng sản và công nhân quốc tế vừa phải tập trung đấu tranh chống lại
giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản để thực hiện mục tiêu cuối cùng giải phóng
giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người, vừa phải
tiến hành cuộc đấu tranh rất quyết liệt, phức tạp và lâu dài với một loại kẻ
thù bên trong giấu mặt, trá hình giả danh chủ nghĩa Mác, chống lại chủ nghĩa
Mác, phản bội lại phong trào cách mạng đó là chủ nghĩa cơ hội.
Vậy chủ nghĩa cơ hội là gì? Theo từ
điển Bách khoa Việt Nam: Chủ nghĩa cơ hội là hệ thống quan điểm chính trị không
theo một định hướng, một đường lối rõ rệt, không có chính kiến hẳn hoi, ngả
nghiêng nhằm mưu lợi trước mắt. Trong phong trào cách mạng vô sản, chủ nghĩa cơ
hội là chính trị thỏa hiệp, cải lương, hợp tác vô nguyên tắc, trái với lợi ích
cơ bản của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Trên thực tế chủ nghĩa cơ
hội có hai khuynh hướng chủ yếu: Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh có tính chất cải
lương thiên về thỏa hiệp muốn "cải biến" một cách hòa bình, chủ nghĩa
tư bản thành chủ nghĩa xã hội từ bỏ đấu tranh giành thắng lợi thực sự về tay
giai cấp công nhân. Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh tiêu biểu là Becstanh và Causky
tồn tại trong các Đảng công nhân thời quốc tế II cho đến tận ngày nay. Từ nửa
sau thế kỷ XX chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh xuất hiện như một thứ chủ nghĩa xét
lại hữu khuynh. Chủ nghĩa cơ hội "tả" khuynh là sự pha trộn giữa cực
đoan và phiêu lưu, giáo điều, manh động, chủ quan, sùng bái bạo lực, không đếm
xỉa tới tình thế khách quan. Chủ nghĩa cơ hội “hữu” hay “tả” khuynh đều đẩy
phong trào công nhân đi đến hy sinh vô ích và thất bại.
Bản chất chủ nghĩa cơ hội là trào lưu
tư tưởng đối lập với chủ nghĩa Mác- Lênin, là tàn dư tư tưởng tư sản, tiểu tư
sản trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Là sự hy sinh lợi ích cơ
bản lâu dài của giai cấp công nhân, của dân tộc, vì lợi ích trước mắt của một
nhóm, một bộ phận, là sự đầu hàng trước những trào lưu tư tưởng tư sản và phản
bội lại chủ nghĩa Mác - Lênin. Chủ nghĩa cơ hội tồn tại dưới nhiều hình thức
biểu hiện: Về lý luận đó là sự chiết trung, ngụy biện sẵn sàng thay đổi quan
điểm tư tưởng cơ bản để trục lợi, về kinh tế thể hiện tư tưởng thực dụng sẵn
sàng đánh đổi cả phong trào vì lợi ích trước mắt của một nhóm người, về hành
động là phiêu lưu, lúc tả, lúc hữu, lúc nóng vội, lúc chủ quan sẵn sàng từ bỏ
mục tiêu của phong trào sự nghiệp. Về thủ đoạn thì lươn lẹo lắt léo, luồn lách,
sẵn sàng thỏa hiệp vô nguyên tắc với mọi trào lưu khi có lợi.
Chủ nghĩa cơ hội là kẻ thù bên trong,
tồn tại với rất nhiều đặc điểm và rất nguy hiểm phá hoại Đảng, phá hoại phong
trào từ bên trong. Muốn phòng chống chủ nghĩa cơ hội có hiệu quả để bảo vệ chủ
nghĩa Mác - Lênin. Tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ Đảng, giữ vững bản chất cách
mạng và khoa học của Đảng, chúng ta cần nhận rõ nguồn gốc nảy sinh và sự phát
triển, nhận diện chủ nghĩa cơ hội hiện nay ở nước ta và tiến hành đồng bộ các
giải pháp để đấu tranh phòng chống chủ nghĩa cơ hội trong tình hình hiện nay.
Chủ nghĩa cơ hội là một hiện tượng xã
hội lịch sử, nảy sinh trong cuộc đấu tranh giữa hai hệ tư tưởng tư sản và vô
sản, giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản. Cho nên chừng nào còn tồn tại
cuộc đấu tranh này thì vẫn còn cơ sở cho chủ nghĩa cơ hội.
Chủ nghĩa cơ hội có nguồn gốc từ mâu
thuẫn giai cấp và cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư
sản, giữa hệ tư tưởng vô sản và hệ tư tưởng tư sản, giữa chủ nghĩa xã hội và
chủ nghĩa tư bản gắn chặt với các điều kiện khách quan và chủ quan đó là:
*Về các điều kiện khách quan.
- Do sự bổ sung vào lực lượng cách
mạng, gia nhập Đảng xuất thân từ những tầng lớp không vô sản, như nông dân,
tiểu tư sản, tri thức,… Trong quá trình đấu tranh cách mạng phần lớn
những thành phần này giác ngộ mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của phong trào cách
mạng đã dũng cảm từ bỏ lập trường giai cấp của mình, đứng vững trên lập trường
cách mạng của giai cấp công nhân thực hiện mục tiêu lý tưởng cộng sản chủ
nghĩa: giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người. Tuy nhiên
trong quá trình cách mạng có một số người không vượt qua được tàn dư tư tưởng
giai cấp của mình cho nên khi cách mạng phát triển thuận lợi thì những tàn dư
tư tưởng đó tạm thời bị đẩy lùi hoặc giấu kín, nhưng khi cách mạng gặp khó khăn
thách thức thì những tàn dư tư tưởng này lại trỗi dậy làm nảy sinh khuynh hướng
cơ hội, xét lại, cải lương, giáo điều, gây nhiều nguy hại cho Đảng và phong
trào cách mạng.
- Trong cuộc đấu tranh tư tưởng lý
luận, các nhà tư tưởng tư sản, tìm mọi cách đưa các loại tư tưởng của họ xâm
nhập vào trong Đảng cộng sản và phong trào cách mạng. Từ năm 1950, Mỹ đã hình
thành chiến lược "Diễn biến hòa bình" nhằm mục tiêu chiến thắng chủ
nghĩa xã hội không bằng chiến tranh!
- Các thế lực thù địch thực hiện
chính sách hai mặt đối với phong trào cách mạng, một mặt chúng dùng bạo lực đàn
áp, trấn áp phong trào làm cho một bộ phận lực lượng cách mạng hoảng sợ, lung
lay ý chí, hoài nghi, dao động về con đường mục tiêu, lý tưởng cách mạng, tư bỏ
lập trường cách mạng, thỏa hiệp chạy theo giai cấp tư sản. Mặt khác chúng dùng
lợi ích kinh tế để mua chuộc, dụ dỗ, lôi kéo hình thành tầng lớp "công
nhân quý tộc", "công nhân tư sản hóa", thành những Đảng viên
thoái hóa biến chất làm tay sai cho giai cấp tư sản ẩn náu bên trong để chống
phá Đảng, chống phá phong trào cách mạng.
* Về các điều kiện chủ quan:
- Trong quá trình lãnh đạo, các Đảng cộng
sản và công nhân ở một số nước đã phạm sai lầm về đường lối và phương pháp tiến
hành cách mạng, điều rất đáng lưu ý là các sai lầm này không được phát hiện
hoặc phát hiện nhưng không được kiên quyết sửa chữa khắc phục dẫn đến tình
trạng bất ổn nghiêm trọng, kinh tế trì trệ, khủng hoảng, xã hội rối loạn, nội
bộ Đảng mất đoàn kết - Đây là điều kiện là cơ hội cho các thế lực thù địch, các
phần tử cơ hội nổi lên chống phá Đảng, chống phá cách mạng.
- Các Đảng cộng sản, công nhân ở một
số nước đã coi nhẹ, buông lỏng công tác xây dựng Đảng, đáng chú ý là một số
Đảng cộng sản đã xem nhẹ hoặc từ bỏ những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của
chủ nghĩa Mác - Lê nin, coi nhẹ hoặc từ bỏ những nguyên tắc xây dựng Đảng về
chính trị, tư tưởng và tổ chức, cán bộ của chủ nghĩa Mác - Lênin tạo điều kiện
cho các phần từ cơ hội chui sâu, leo cao vào trong hàng ngũ của Đảng phá hoại
Đảng từ bên trong. Đây là nguyên nhân vừa sâu xa vừa trực tiếp dẫn tới Đảng
cộng sản, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên xô, Đông âu sụp đổ.
Nhận rõ bản chất, những biểu hiện chủ
yếu, nguồn gốc và nguy cơ của chủ nghĩa cơ hội đối với sự tồn vong của Đảng và
sự thành bại của phong trào cách mạng, cho nên đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội
dưới mọi màu sắc “tả” khuynh, hữu khuynh, giáo điều, xét lại không chỉ là yêu
cầu tất yếu của phong trào cách mạng mà còn là quy luật, bảo vệ, phát triển chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ và xây dựng Đảng cộng sản trong
sạch vững mạnh cả về chính trị tư tưởng và tổ chức.
Lịch sử phong trào cộng sản và công
nhân quốc tế đã ghi nhận, chủ nghĩa cơ hội thời nào cũng có, nhưng thường xuất
hiện công khai và phát triển vào những thời điểm cách mạng gặp những khó khăn
thách thức hoặc các bước ngoặt của cách mạng.
Thời kỳ từ năm 1864 đến 1914, Mác,
Ănghen và những người Mácxít chân chính đã phải liên tục đấu tranh với các loại
chủ nghĩa cơ hội như Fruđông, Baculin Aizonếc, Látxan, Môs tơ, Bécxtanh,
Cauxky. Từ thập kỷ đầu tiên của Thế kỷ XX, Lênin và những người Bôxêvich Nga đã
đấu tranh quyết liệt chống phái "Dân túy" phái “Mác xít hợp pháp”
phái "Kinh tế" ở Nga, đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội của Bécxtranh
và Cauxky và đặc biệt đấu tranh chống bệnh “ấu trĩ” tả khuynh chống chủ nghĩa
xét lại trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Từ năm 1946 đến 1980, phong
trào cộng sản và công nhân quốc tế đã đấu tranh quyết liệt với chủ nghĩa cơ hội
của Troxky và chủ nghĩa xét lại Khorutxốp, đấu tranh chống bệnh giáo điều, rập
khuôn máy móc và tệ sùng bái cá nhân…
Trong tiến trình lịch sử cách mạng
Việt Nam do những nguyên nhân chủ quan, khách quan khác nhau, phong trào cách
mạng cũng có một số thời điểm chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa cơ hội trong phong
trào cộng sản và công nhân quốc tế. Tuy nhiên chưa có thời kỳ nào xuất
hiện chủ nghĩa cơ hội với tư cách một lực lượng, một phong trào có khả năng ảnh
hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của cách mạng. Nhưng trong những thời điểm
cách mạng gặp khó khăn thách thức gay gắt và nhất là trước các bước ngoặt của
phong trào cách mạng đã xuất hiện những tư tưởng, những biểu hiện cơ hội dưới
hai hình thức tả khuynh, hữu khuynh với mức độ khác nhau. Thời kỳ 1930 - 1940,
khi Đảng ta mới ra đời lãnh đạo phong trào cách mạng, tại Đại hội Đảng lần thứ
I, (3-1935) đã có một nhận định: “Hiện thời trong Đảng ta còn có những xu hướng
đầu cơ (cơ hội) "tả" khuynh và hữu phái cả về lý thuyết và thực
hành".
Đáng chú ý là sự xuất hiện quan điểm
tư tưởng ấu trĩ "tả" khuynh phê phán một vài luận điểm cuốn sách
"Đường cách mệnh": "Là cuốn sách huấn luyện đầy rẫy những lý
thuyết đầu cơ (cơ hội) cải lương, duy tâm, quốc gia chủ nghĩa". Trong chỉ
đạo khẩu hiệu hành động, có Đảng bộ đã đưa ra khẩu hiệu: Trí, phú, địa, hào đào
tận gốc, trốc tận rễ! và một vài Đảng bộ như Thông cáo cho đồng chí của Trung
ương trong quý 3 năm 1930 đã chỉ rõ: "Tuy là mấy xã ấy (mấy xã ở huyện
Thanh Chương, Nam Đàn, Nghệ An) có đủ giác ngộ, đủ hăng hái tranh đấu. Song
chưa có dự bị vũ trang. Hiện nay theo hoàn cảnh trong nước. Trình độ dự bị của
vô sản và quần chúng lao khổ thành phố, nhà quê trình độ dự bị của Đảng, tình
hình của địch thủ, thì thực hành lẻ tẻ bạo động riêng trong một vài địa phương
là manh động chủ nghĩa, chứ không phải là chủ trương đúng. "Đó là điều mà
các cấp Đảng bộ phải nhận cho rõ để tránh khỏi cái… manh động".
Thời kỳ từ năm 1954 đến 1975, có một
số thời điểm trong thời kỳ này như trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ
chức “Chúng ta đã phạm nhiều sai lầm. Đó là những sai lầm nghiêm trọng, phổ
biến, kéo dài về nhiều mặt. Những sai lầm về những vấn đề nguyên tắc và điều lệ
của một Đảng theo chủ nghĩa Mác - Lênin, trái với pháp luật của Nhà nước dân
chủ nhân dân… gây ra những tổn thất rất lớn”. Những nguyên nhân trực
tiếp đã gây ra những sai lầm nghiêm trọng trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn
tổ chức được nghị quyết, hội nghị trung ương lần thứ 10 mở rộng, khóa II về
công tác cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức chỉ rõ: "Trong khi chỉ
đạo thực hiện, việc lãnh đạo tư tưởng đã có nhiều lệch lạc lúc đầu phong trào
mới thực hiện, phương châm chống hữu, phòng "tả" là đúng. Nhưng về
sau trong phong trào đã có những sai lầm "tả" khuynh. Sự chỉ đạo
không những đã không phát hiện được những sai lầm, mà lại cứ một chiều nhấn
mạnh chống hữu khuynh, gây ra một cao trào chống hữu trong Đảng, không chú ý
đến việc phòng “tả” do đó mà những sai lầm "tả" khuynh càng trở nên
trầm trọng".
Thời kỳ từ 1976 đến 1986, trong chỉ
đạo thực hiện đường lối kinh tế của Đại hội IV và Đại hội V, Báo cáo chính trị
từ Đại hội VI, Đảng ta đã chỉ rõ: "Trong 10 năm qua đã phạm nhiều sai lầm
trong việc xác định bước đi, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, cải tạo xã hội
chủ nghĩa và cơ chế quản lý kinh tế đã lỗi thời" "cho tới nay cơ chế
tập trung quan liêu bao cấp về căn bản chưa bị xóa bỏ". "Công cuộc
cải tạo XHCN đã có nhiều biểu hiện nóng vội, muốn xóa bỏ ngay các thành phần
kinh tế phi XHCN, nhanh chóng biến kinh tế tư bản tư nhân thành quốc
doanh." "Những sai lầm nói trên là những sai lầm nghiêm trọng kéo dài
về chủ trương, chính sách lớn, sai lầm về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực
hiện" "Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy đặc biệt là
những sai lầm về chính sách kinh tế, là bệnh chủ quan duy ý chí lối suy nghĩ và
hành động nóng vội, chạy theo nguyện vọng chủ quan, là khuynh hướng buông lỏng
trong quản lý kinh tế, xã hội, không chấp hành nghiêm chỉnh đường lối và nguyên
tắc của Đảng. Đó là tư tưởng tiểu tư sản vừa "tả" khuynh, vừa hữu
khuynh". "Chúng ta vừa chủ quan nóng vội, vừa bảo thủ, trì trệ".
Sau 30 năm đổi mới ngày 30 tháng 10
năm 2016, Hội nghị lần thứ IV Ban Chấp hành trung ương (khóa XII) chỉ ra 27
biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, suy thoái đạo đức lối sống và những
biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" của một bộ phận
không nhỏ cán bộ, đảng viên. Thực chất là những biểu hiện cụ thể với các mức độ
khác nhau của những cán bộ, đảng viên chịu sự tác động tiêu cực từ cuộc khủng
hoảng của chủ nghĩa xã hội trên thế giới sau sụp đổ của Liên Xô và các nước
XHCN ở Đông Âu, từ mặt trái của kinh tế thị trường, từ các thế lực thù địch đẩy
mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình" lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn
giáo, "dân chủ”, “nhân quyền" và những yếu kém, sơ hở, mất cảnh giác
của ta để xuyên tạc, bóp méo tình hình cổ xúy cho lối sống hưởng thụ, thực
dụng, ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa, đồng thời cấu kết với các phần từ cơ hội, bất
mãn chính trị trong nội bộ hoạt động ráo riết chống phá cách mạng ngày càng
tinh vi, nguy hiểm hơn. Còn Nguyên nhân sâu xa, trực tiếp của bộ phận không
nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự
diễn biến", "tự chuyển hóa” trước hết là do bản thân những cán bộ
Đảng viên này thiếu tu dưỡng rèn luyện, lập trường tư tưởng không vững vàng,
hoang mang, dao động trước những tác động từ bên ngoài, sa vào chủ nghĩa cá
nhân ích kỷ vụ lợi, lợi ích nhóm. Số thoái hóa về tư tưởng chính trị. Từng bước
chuyển thành các phần tử cơ hội chính trị cùng với những phần tử thoái hóa biến
chất về đạo đức lối sống nếu không đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tất yếu sẽ dẫn
đến sự tồn vong của Đảng và sự mất còn của chế độ XHCN.
Nhận thức sâu sắc nguyên nhân và nguy
cơ của tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống, "tự
diễn biến", "tự chuyển hóa” trong nội bộ hiện nay đòi hỏi Đảng ta
phải thực sự tăng cường có hiệu quả công tác xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh
về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ.
Thực chất cuộc đấu tranh ngăn chặn và
đẩy lùi tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị đạo đức lối sống, "tự diễn
biến" "tự chuyển hóa" là cuộc đấu tranh “sống mái”, lâu dài
chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội, cải lương, xét lại và chống chiến
lược "diễn biến hòa bình" của các thế lực, thù địch.
Trong cuộc đấu tranh phòng chống kẻ
thù tư tưởng bên trong, chúng ta phải nắm vững bản chất cách mạng khoa học của
chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hiện quyết liệt 4 nhóm giải
pháp của Nghị quyết TW4 Khóa XII, cụ thể là 10 nội dung của giải pháp về công
tác chính trị tư tưởng, tự phê bình và phê bình. 6 nội dung của giải pháp về cơ
chế chính sách, 8 nội dung về giải pháp kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng; 5 nội
dung về giải pháp phát huy vai trò của nhân dân và mặt trận Tổ quốc, các đoàn
thể chính trị xã hội.
Hơn lúc nào hết cần tăng cường và đẩy
mạnh cuộc đấu tranh phòng chống chủ nghĩa cá nhân, phòng chống tư tưởng cơ hội
chính trị và các phần tử cơ hội trong nội bộ, đẩy mạnh xây dựng Đảng vững mạnh
về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Nâng cao năng lực lãnh đạo,
năng lực cầm quyền của Đảng, bảo đảm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội
XIII của Đảng, giành những thắng lợi mới trong sự nghiệp tiến hành đồng bộ công
cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế bảo vệ
vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.
