Công
tác tư tưởng trong quân đội là một bộ phận của công tác tư tưỏng của Đảng Cộng
sản Việt Nam, một mặt cơ bản của công tác đảng, công tác chính trị trong Quân
đội, trực tiếp bồi dưỡng nâng cao bản lĩnh chính trị, tư tưởng, văn hoá, đạo
đức cách mạng, phát triển đời sống tinh thần của lực lượng vũ trang phù hợp với
yêu cầu nhiệm vụ cách mạng và quân đội; là công tác đấu tranh trên lĩnh vực tư
tưởng văn hoá chống mọi âm mưu thủ đoạn phá hoại của các thế lực thù địch. Công
tác tư tưởng luôn là một trong những hoạt động có vai trò quan trọng hàng đầu
trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong sự nghiệp xây dựng chiến đấu của
quân đội. Lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành
của quân đội ta hơn 76 năm qua đã chứng minh công tác tư tưởng dưới ánh sáng tư
tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát huy sức mạnh và hiệu quả to lớn trong
việc củng cố và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội; là nhân tố
quan trọng, có tính chất quyết định bảo đảm cho quân đội ta hoàn thành xuất sắc
mọi nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho.
Trong quá trình
lãnh đạo cách mạng Việt nam, ngay từ khi cách mạng còn trứng nước, Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã sớm phát hiện ra sức mạnh để lật đổ ách thống trị của chế độ thực
dân phong kiến là "ở nơi dân", là sức mạnh đoàn kết toàn dân. Để phát
huy tối đa nguồn sức mạnh đó, theo Hồ Chí Minh phải làm tốt công tác tư tưởng.
Vì vậy, trong bất kỳ giai đoạn nào, trong nhiệm vụ gì Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn
luôn coi trọng công tác tư tưởng để giác ngộ nhân dân, hướng dẫn, động viên
nhân dân quyết tâm làm và biết làm đúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu không những
phải đặc biệt coi trọng công tác tư tưởng mà còn phải nắm vững những định hướng
lớn trong hoạt động tuyên truyền giáo dục nhằm xây dựng con người xã hội chủ
nghĩa với tư tưởng xã hội chủ nghĩa góp phần nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng
trong Đảng, trong nhân dân và trong quân đội hiện nay.
Trong giai đoạn
cách mạng hiện nay, sự nghiệp đổi mới đất nước đã đạt được những thành tựu quan
trọng, tạo điều kiện đưa cách mạng Việt Nam bước vào thời kỳ phát triển mới -
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa. Trong khi đó, các thế lực thù địch đang ráo riết thực hiện âm mưu “Diễn
biến hòa bình” hòng “phi chính trị hóa” quân đội; xóa bỏ độc lập dân tộc và định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Tình hình đó, đất nước ta đang đứng trước nhiều
cơ hội và thách thức lớn đan xen đang đặt ra đòi hỏi rất cao đối với mỗi con
người Việt Nam nói chung, mỗi cán bộ, chiến sĩ trong quân đội nhân dân Việt Nam
nói riêng; đòi hỏi phải tăng cường mạnh mẽ công tác tư tưởng trong Đảng, trong
nhân dân, trong quân đội.
Quán triệt sâu sắc luận điểm cách mạng và khoa
học của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có
những con người xã hội chủ nghĩa”[1];
để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của Quân đội trong tình hình mới, đòi hỏi
công tác tư tưởng phải chủ động tiến hành một cách toàn diện, lấy việc giáo dục,
rèn luyện người quân nhân cách mạng trong quân đội nhân dân Việt nam là trung
tâm, trước hết cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau đây:
Một là, phải quan tâm chăm lo xây dựng tổ chức đảng
trong sạch vững mạnh đáp ứng yêu cầu lãnh đạo toàn diện công tác tư tưởng.
Chủ tịch Hồ Chí
Minh cho rằng: “Lãnh đạo quan trọng nhất là lãnh đạo tư tưởng, phải hiểu tư tưởng
của mỗi cán bộ để giúp đỡ thiết thực trong công tác; vì tư tưởng thông suốt thì
làm tốt, tư tưởng nhùng nhằng thì không làm được việc”[2].
Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình, nhiệm vụ thì tư tưởng mới thống
nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất. Nếu trong đảng và ngoài
Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất thì nhiệm vụ
tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, chúng ta nhất định thắng lợi. Là
tổ chức lãnh đạo ở các đơn vị trong toàn quân, sự lãnh đạo của tổ chức đảng các
cấp tác động trực tiếp đến tư tưởng, niềm tin của quần chúng đối với Đảng. Tinh
thần tự giác của quần chúng chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính
sách và pháp luật của Nhà Nước phụ thuộc rất lớn vào năng lực lãnh đạo và sức
chiến đấu của các tổ chức đảng và tính tiên phong gương mẫu của đội ngũ cán bộ,
đảng viên. Thực tế cho thấy ở đâu tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, thì ở đơn
vị đó tình hình tư tưởng ổn định, ý thức chấp hành đường lối, chủ trương của đảng,
chính sách và pháp luật của Nhà Nước được thực hiện nghiêm túc, các hiện tượng
tiêu cực bị đẩy lùi, mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với quần chúng được tăng
cường và củng cố. Ngược lại, ở nơi nào, đơn vị nào tổ chức đảng yếu kém thì đường
lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà Nước không được thực
hiện một cách triệt để; uy tín và sức lãnh đạo của Đảng bị giảm sút, các hiện
tượng tiêu cực, tư tưởng lệch lạc nảy sinh và phát triển. Chính vì lẽ đó, để
nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng rong quân đội trước hết phải
quan tâm chăm lo xây dựng tổ chức đảng các cấp (nhất là cấp ủy, chi bộ) trong sạch
vững mạnh.
Xây dựng cấp ủy,
chi bộ trong sạch vững mạnh, theo Hồ Chí Minh phải chăm lo xây dựng toàn diện cả
về chính trị, tư tưởng và tổ chức; phải coi trọng việc giáo dục, quản lý và rèn
luyện đảng viên; nghiêm chỉnh chấp hành các nguyên tắc, chế độ sinh hoạt đảng;
đẩy mạnh tự phê bình và phê bình; giải quyết tốt mối quan hệ mật thiết giữa tổ
chức đảng với đảng viên và quần chúng. Phải thường xuyên gắn chặt công tác xây
dựng đội ngũ đảng viên với công tác cán bộ, công tác củng cố, kiện toàn tổ chức
cấp ủy, chi bộ. Phải được kiện toàn cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu phù hợp,
đáp ứng lãnh đạo toàn diện công tác tư tưởng. Cán bộ, đảng viên phải thực sự
tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, đạo đức cách mạng xứng đáng là tấm gương sáng
tiêu biểu để quần chúng noi theo.
Hai là, Phát huy vai trò tiền phong gương mẫu,
tích cực chủ động của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong quá trình tiến hành công
tác tư tưởng.
Chất lượng hiệu
quả công tác tư tưởng ở các đơn vị trong toàn quân là kết quả ảnh hưởng trực tiếp
vai trò tích cực chủ động của đội ngũ cán bộ, đảng viên, theo Chủ tịch Hồ Chí
Minh "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc". Thông qua đội ngũ cán bộ,
đảng viên mà Đảng nắm chắc được tình hình tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ trong
quân đội. Đó là cơ sở để Đảng xác định đường lối, chủ trương, biện pháp tiến
hành công tác tư tưởng cho phù hợp với nhiệm vụ và đời sống hoạt động của quân
đội. Mặt khác, cán bộ, đảng viên là những người tuyên truyền, giáo dục và tổ chức
thực hiện đường lối chủ trương, chính sách của Đảng . Do đó, để nắm chắc tình
hình tư tưởng và tiến hành công tác tư tưởng ở các đơn vị trong toàn quân đạt
chất lượng hiệu quả cao, đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên phải có bản lĩnh
chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, có năng lực toàn diện trên
các mặt công tác, có khả năng vận dụng lý luận để giải quyết các vấn đề nảy
sinh trong hoạt động thực tiễn của đời sống bộ đội dặt ra. Đội ngũ cán bộ, đảng
viên phải sâu sát, nắm vững tâm tư, nguyện vọng và các yếu tố tác động, ảnh hưởng
đến tư tưởng bộ đội để kịp thời đề xuất và tiến hành các hoạt động công tác tư
tưởng cho phù hợp với từng đối tượng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt
coi trọng việc phát huy vai trò trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chính trị. Theo Người,
tư cách của người chính trị viên ảnh hưởng rất quan trọng đến bộ đội, người
chính trị viên tốt, thì bộ đội tốt. Từ đó, Hồ Chí Minh đòi hỏi người chính trị
viên phải thực sự tiêu biểu, mẫu mực về mọi mặt, phải là người kiểu mẫu trong mọi
việc. Sự gương mẫu đó có sức cảm hóa mạnh mẽ đối với mọi cán bộ, chiến sĩ trong
quá trình rèn luyện, phấn đấu để trở thành người quân nhân cách mạng, sẵn sàng
chiến đấu hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc.
Ba là, đổi mới hình thức phương pháp tuyên truyền,
giáo dục gắn với công tác tổ chức các phong trào thi đua rộng khắp.
Để nâng cao chất
lượng hiệu quả công tác tư tưởng, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cần phải sử dụng tổng
hợp các hình thức, biện pháp sinh động, khoa học và hiệu quả trong tuyên truyền,
giáo dục. Theo Người, phương pháp giáo dục theo nguyên tắc tự giác, giải thích,
bàn bạc, thuyết phục chứ không gò bó. Người rất chú trọng phương pháp nêu gương
điển hình tiên tiến, lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn
nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng tổ chức cách mạng,
xây dựng con người mới, cuộc sống mới. Bên cạnh đó phải coi trọng việc khơi dậy,
phát huy chủ nghĩa yêu nước, một tiềm năng vô tận của dân tộc Việt nam nói
chung và của quân đội nói riêng. Người cho rằng lòng yêu nước là cái quý nhất của
con người Việt nam. Nó là động lực mạnh mẽ trong sức mạnh dựng nước và giữ nước
của nhân dân ta. Hồ Chí Minh nhắc nhở: tinh thần yêu nước cũng như các thứ của
quý, có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.
Nhưng cũng có khi cất dấu kín đáo trong rương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta
là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải hết
sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức lãnh đạo làm cho tinh thần yêu nước của tất
cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
Gắn liền với tuyên truyền, giáo dục tinh thần yêu nước phải tổ chức các phong
trào thi đua sôi nổi, rộng khắp để mọi người được phát huy hết của mình trong
thực hiện nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội.
Bốn là, công tác tư tưởng phải quan tâm chăm lo đến
đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.
Theo Chủ tịch Hồ
Chí Minh, chất lượng hiệu quả công tác tư tưởng không thể tách rời đời sống vật
chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ. Đây là yếu tố tác động trực tiếp đến sự ổn định tư tưởng của bộ đội. Người chỉ dạy
cho cán bộ trong quân đội: đối với binh sĩ, thì từ lời ăn, tiếng nói, niềm vui
nỗi buồn nhất nhất phải biết rõ và hết sức chăm nom. Có đồng cam cộng khổ với
binh sĩ, thì khi dẫn họ đi đâu, dù nguy
hiểm mấy họ cũng vui lòng đi, khi bảo họ đánh họ sẽ hăng hái đánh. Trách nhiệm
đó thuộc về lãnh đạo, chỉ huy và các ngành, các cấp, là sự thể hiện sự quan tâm
sâu sắc của Đảng và nhân dân đối với những người hoạt động trong lĩnh vực quân
sự.
Quán triệt tư tưởng
Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong quân đội ta hiện nay, mọi hoạt động của
lĩnh vực công tác tư tưởng đều hướng vào vấn đề trung tâm là giáo dục, rèn
luyện con người mới xã hội chủ nghĩa trong quân đội, con người có tình cảm yêu
nước xã hội chủ nghĩa, quyết tâm dồn toàn bộ tinh thần và nghị lực phục vụ sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
