Quản lý xã hội là quy luật tồn tại và phát triển của mọi chế đội xã hội

 

Quản lý là một chức năng bắt nguồn từ tính chất lao động của xã hội. Từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, thì nhu cầu quản lý cũng hình thành như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân tạo thành sức mạnh tập thể nhằm hướng tới những mục tiêu chung. Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất từ cộng sản nguyên thuỷ đến nền văn minh hiện đại, trong đó, quản lý xã hội luôn là một thuộc tính tất yếu lịch sử khách quan gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển.

Chính C.Mác đã nói về tính tất yếu của quản lý xã hội: “Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa các hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng. Các chức năng chỉ đạo, giám sát và điều hòa ấy trở thành những chức năng của tư bản, khi lao động phụ thuộc vào tư bản đó trở thành lao động hiệp tác”^[1]. Thuộc tính đó bắt nguồn từ bản chất của hệ thống xã hội là hoạt động lao động tập thể - lao động xã hội của con người.

Trong quá trình lao động, con người buộc phải liên kết lại với nhau, kết hợp lại thành tập thể. Điều đó đòi hỏi phải có sự tổ chức, phân công và hợp tác trong lao động, tức là phải có sự quản lý. Như vậy, quản lý là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác, một mặt, để tiến hành công việc nhằm đạt được mục tiêu chung đề ra, mặt khác, nhằm điều chỉnh các hành vi quan hệ xã hội giữa người với người.

Quản lý là một thuộc tính tất yếu gắn liền với xã hội, nhưng chỉ khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định thì quản lý mới được tách ra thành một hoạt động riêng biệt. Do chức năng của hoạt động quản lý xã hội mà dần dần hình thành những tập thể, những tổ chức và cơ quan chuyên hoạt động quản lý - hệ thống quản lý (chủ thể quản lý). Xã hội càng phát triển về trình độ và quy mô sản xuất, về văn hoá, khoa học kỹ thuật và công nghệ thì trình độ quản lý, tổ chức, điều hành và công nghệ quản lý càng được nâng lên và phát triển không ngừng. Quản lý xã hội là một trong những hoạt động vừa khó khăn, phức tạp, vừa là một nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển xã hội, sự suy thoái hay thịnh vượng của một tổ chức, một quốc gia, thậm chí là toàn cầu. Quản lý tốt thì xã hội phát triển, ngược lại, nếu buông lỏng quản lý hay quản lý yếu kém thì sẽ dẫn tới sự rối loạn, kìm hãm sự phát triển xã hội.

---

[1] C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội - 1995, tr. 480.