Đánh giá cán bộ

KHÂU QUAN TRỌNG NHẤT LẠI LÀ KHÂU YẾU NHẤT?

Quan trọng là như thế, ấy vậy mà Đại hội XII của Đảng vẫn phải đau xót thừa nhận: “Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu nhất qua nhiều nhiệm kỳ”. Câu hỏi đặt ra là trong rất nhiều thiết sót, lỗi lầm mắc phải, phải chăng vì chúng ta đangthiếu những cán bộ trong sạch, có đủ tâm, đủ tầm, có văn hóa lãnh đạo... cho nên mới phát hiện, giới thiệu, bồi dưỡng thế hệ cán bộ kế tiếp không trong sạch, không có tâm, chưa đủ tầm, thiếu văn hóa?Phải chăng do phương pháp phát hiện, đánh giá cán bộ của chúng ta còn chưa chuẩn mực; hay do chính lỗi thờ ơ, vô cảm của mỗi đảng viên trong hàng triệu đảng viên đã tạo nên mảnh đất màu mỡ cho "mầm" sai phạm lớn lên.

Chọn sai cán bộ là có tội với đồng bào

Muốn phát hiện, chọn được cán bộ tốt, mỗi cán bộ trước hết phải sửa mình như lời Bác dạy: "Muốn biết rõ cán bộ, muốn đối đãi một cách đúng đắn các hạng người, trước hết phải sửa những khuyết điểm của mình. Mình càng ít khuyết điểm thì cách xem xét cán bộ càng đúng"... thì chúng ta mới có thể giới thiệu cho Đảng những người có đủ đức, đủ tài, có văn hóa lãnh đạo, hành xử nhân văn... khi họ gánh vác việc quản trị quốc gia.

Để phát hiện, đánh giá đúng cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng: Trước khi cất nhắc cán bộ, phải nhận xét rõ ràng. Chẳng những xem xét công tác của họ, mà còn phải xét cách sinh hoạt của họ. Chẳng những xem xét cách viết, cách nói của họ, mà còn phải xem xét việc làm của họ có đúng với lời nói, bài viết của họ hay không. Chẳng những xem xét họ đối với ta thế nào, mà còn phải xem xét họ đối với người khác thế nào. Phải biết ưu điểm của họ, mà cũng phải biết khuyết điểm của họ, không nên chỉ xem công việc của họ trong một lúc, mà phải xem cả công việc của họ từ trước đến nay.

 Cố Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: Trong bất cứ giai đoạn cách mạng nào, ở bất kỳ lĩnh vực, địa phương nào, cán bộ bao giờ cũng đóng vai trò quyết định; công tác cán bộ không chỉ là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng mà còn là mắt xích trọng yếu trong toàn bộ hoạt động của Đảng, nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Không phải ngẫu nhiên mà Bác Hồ bắt đầu chuẩn bị thành lập Đảng bằng việc đào tạo và huấn luyện cán bộ. Bác khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém"; "Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng".

Biết rõ cán bộ mới có thể cất nhắc một cách đúng mực. Cất nhắc cán bộ, phải vì công tác, tài năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái. Như thế, công việc nhất định chạy. Nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể nang, nhất định không ai phục, mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng. Như thế là có tội với Đảng, có tội với đồng bào. Khi cất nhắc một cán bộ, cần phải xét rõ người đó có gần gũi quần chúng, có được quần chúng tin cậy và mến phục không. Lại phải xem người ấy xứng với việc gì. Nếu người có tài mà dùng không đúng tài của họ, cũng không được việc. Không có ai cái gì cũng tốt, cái gì cũng hay. Vì vậy, chúng ta phải khéo dùng người, sửa chữa những khuyết điểm cho họ, giúp đỡ ưu điểm của họ.

Thế nhưng, thực tế mấy năm qua đã chứng minh, việc phát hiện, đánh giá cán bộ còn nhiều sơ hở, sai sót, vì thế mà đã "lọt lưới" nhiều cán bộ biến chất, nhưng lại giữ chức vụ cao trong bộ máy công quyền. Việc phát hiện, đánh giá cán bộ theo “cảm tính”, theo mối quan hệ “thân thuộc” cộng thêm tình trạng nể nang, né tránh khi đánh giá, nhận xét cán bộ cấp trên… được cho là một trong các nguyên nhân hà hơi tiếp sức cho nhiều cán bộ, trong đó có cả cán bộ cấp cao, thậm chí cả Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương, Bộ trưởng, Thứ trưởng... "leo" lên các vị trí trọng yếu... hòng vun vén lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm.

Thật đáng buồn khi công tác phát hiện, đánh giá sai cán bộ khiến chúng ta trả giá đắt. Đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trong phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng năm 2019, triển khai nhiệm vụ năm 2020, ngày 10/01/2020 chỉ rõ: Từ năm 2016 đến nay, đã thi hành kỷ luật 1.111 tổ chức Đảng, 18.265 cấp ủy viên các cấp và 54.573 đảng viên. Trong đó, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thi hành kỷ luật 8 tổ chức Đảng, 45 đảng viên; Ủy ban Kiểm tra Trung ương thi hành kỷ luật 111 đảng viên. Trong số đảng viên bị kỷ luật, có 92 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý, gồm: 2 ủy viên Bộ Chính trị, 21 ủy viên và nguyên ủy viên Trung ương Đảng, 38 sĩ quan trong lực lượng Công an, Quân đội… Nhìn vào con số như thế này, có đảng viên chân chính nào lại không đau lòng.

Thời gian vừa qua, không ít trường hợp cán bộ được bổ nhiệm “thần tốc”, trái quy định của Đảng và Nhà nước, gây bức xúc trong dư luận nhân dân. Một chủ doanh nghiệp tư nhân sau gần 5 tháng đã trở thành một cán bộ tương đương cấp sở; một nữ nhân viên sau một thời gian ngắn đã lên chức trưởng phòng và còn tiếp tục được quy hoạch chức danh phó giám đốc sở; tình trạng bổ nhiệm người nhà, người thân đã trở thành phổ biến ở một số địa phương khi câu nói cả họ làm quan trở thành sự mỉa mai của người dân khi nói về công tác cán bộ. Điều đáng nói là những hành vi vi phạm như thế diễn ra trong một thời gian dài.

Nguyên nhân thì đã được chỉ rõ: Chủ yếu là do kẽ hở trong cơ chế, quy chế, quy định để cán bộ xấu có thể "vận dụng" và cố tình "lách" làm khác, làm trái. Báo cáo của Ban Tổ chức Trung ương tại Hội nghị toàn quốc ngành Tổ chức Xây dựng Đảng năm 2017 nhận định rằng: “Công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ còn nhiều hạn chế, yếu kém, sơ hở; còn tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm, cấp trên “sợ” cấp dưới trước thời điểm lấy phiếu tín nhiệm hoặc đánh giá cán bộ cuối năm. Còn tình trạng cấp dưới chưa thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả sự chỉ đạo, lãnh đạo của cấp trên. Ở một số nơi, một số trường hợp tuy thực hiện “đúng” quy trình nhưng vẫn không chọn “trúng” người, “đúng” việc, gây bức xúc trong xã hội, như các trường hợp: Nguyễn Xuân Sơn, Trịnh Xuân Thanh, Vũ Đình Duy... Tình trạng trên phải chăng là do: Còn sơ sài, thiếu chặt chẽ, thiếu dân chủ trong việc giới thiệu quy hoạch, giới thiệu nhân sự. Còn kẽ hở trong quy trình, thủ tục thẩm định, đề bạt, điều động, bổ nhiệm”?.

Đánh giá, bố trí sử dụng cán bộ không thể nể nang, cục bộ

Sở dĩ chúng ta làm chưa tốt khâu phát hiện và đánh giá cán bộ;  chưa có những tiêu chí cụ thể và giải pháp khoa học để khắc phục tình trạng này chính là do không ít cán bộ, đảng viên của chúng ta chưa thực sự trong sạch; chưa thực sự chí công vô tư. Đúng như Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng khẳng định: “Đánh giá, bố trí sử dụng cán bộ còn nể nang, cục bộ”.

Kinh nghiệm cho thấy, chỉ có phát hiện đúng người thực sự trong sạch, thực sự tự trọng, thực sự vì nước,vì dân từ khi còn chưa là cán bộ "to", rèn luyện họ và bố trí họ đúng nơi, đúng việc, có sự giám sát chặt chẽ của các cấp ủy đảng và nhân dân, thì mới làm cho họ thấy rõ trách nhiệm lớn lao của mình mà chuyên tâm việc chính nghĩa, chứ không phải để cho họ thấy các kẽ hở, thấy lợi lộc mà đắm chìm vào. Đánh giá đúng cán bộ là công việc khó khăn, phức tạp, song để xây dựng đội ngũ cán bộ; bố trí, sử dụng đúng cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược ngang tầm nhiệm vụ trong tình hình mới thì nhất thiết phải tiến hành nghiêm túc và thực chất phần việc này.

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã chứng minh, trong bất kỳ giai đoạn, triều đại  hay chế độ nào, việc dùng người luôn là công việc hệ trọng liên quan trực tiếp tới sự an - nguy, thịnh – suy và tồn vong của một quốc gia. Vì thế, ngay từ khi nước Việt Nam mới giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã coi việc phát hiện, rèn luyện, sử dụng cán bộ là khâu trọng yếu: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”. Mà cái gốc của người cán bộ như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng trong bài viết: "Về một số vấn đề cần được đặc biệt quan tâm trong công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội XIII của Đảng", chỉ rõ: "Người cán bộ phải vừa có Đức, vừa có Tài, trong đó Đức là gốc". Chữ Đức của người cán bộ, như Bác Hồ dạy chính là người cán bộ cần -kiệm - liêm - chính. Người cán bộ có đức sẽ làm cho tài năng thêm phát triển, bởi người thực sự có đức bao giờ cũng khiêm tốn, chịu khó học tập, phấn đấu nâng cao tài năng của mình để hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đảng giao cho.

Đáng tiếc, thời gian qua, rất nhiều cán bộ thay vì suy nghĩ để nêu ra chương trình hành động; rèn luyện đạo đức, tác phong, học tập nâng cao trình độ chuyên môn hay trau dồi lý luận chính trị thì lại bày mưu tính kế, tập hợp nhóm lợi ích, phân chia quyền lợi, sống phè phỡn, đục khoét ngân sách của đất nước. Thứ họ thiếu lớn nhất để trở thành một cán bộ có tâm, có tầm, hết lòng vì nước, vì dân chính là lòng tự trọng. Khi họ không còn lòng tự trọng nữa, họ tìm mọi cách để đạt được mục đích "làm quan" nhằm thỏa mãn dục vọng cá nhân. Họ không từ một thủ đoạn nào, từ quỵ lụy, cúi mình nịnh nọt, chạy chọt, làm hại đồng loại để mưu lợi cho mình, để đặt được chân vào hệ thống lãnh đạo.

Thật đau buồn là con số cán bộ đánh mất lòng tự trọng vẫn còn tồn tại. Trước mỗi kỳ Đại hội Đảng các cấp, những con người đánh mất tự trọng ấy lại tham gia một cuộc marathon với những bước chạy không bao giờ kết thúc: Chạy chức, chạy quyền, chạy quy hoạch, chạy luân chuyển, chạy phiếu bầu, chạy bằng cấp, chạy khen thưởng, chạy danh hiệu, chạy tội... Và cũng chính sự thờ ơ, vô cảm, thiếu dũng khí của nhiều đảng viên đã "chắp cánh" cho những tham quan này tồn tại; sự thiếu dũng cảm của hàng ngàn đảng viên cũng gián tiếp sinh ra một thế hệ cán bộ chỉ muốn leo cao để vơ vét cá nhân như Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh... và nhiều cán bộ khác nữa.

Nói ra những điều đau đớn như thế để thấy, đánh giá cán bộ là khâu có ý nghĩa quyết định đối với việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức, đáp ứng yêu cầu đổi mới, phát triển đất nước. Kết quả đánh giá cán bộ là cơ sở cho việc quyết định bố trí, sử dụng hợp lý đối với cán bộ, tạo niềm tin cho nhân dân. Để góp phần thực hiện tốt khâu quan trọng là đánh giá cán bộ, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW, về “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”; ban hành Quy định số 08-QĐi/TW về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương”. Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc bổ sung, sửa đổi và ban hành mới nhiều quy định, quy chế, kết luận, quy trình… nhằm từng bước hoàn thiện thể chế về công tác cán bộ để thực hiện, như: Quy định số 89-QĐ/TW về khung tiêu chuẩn chức danh, khung tiêu chí đánh giá đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; Quy định số 90-QĐ/TW về tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá đối với cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý; Quy định số 105-QĐ/TW về phân cấp quản lý cán bộ và giới thiệu cán bộ ứng cử…

Có thể thấy rõ, việc có được bộ tiêu chí như vậy mới chỉ phần nào khắc phục được tình trạng thiếu chuẩn mực trong đánh giá cán bộ hiện nay. Để khắc phục tình trạng này, bảo đảm dân chủ, công bằng, công khai, chính xác và gắn trách nhiệm cụ thể đối với việc phát hiện, đánh giá cán bộ, cần mạnh dạn áp dụng các phương pháp đánh giá cán bộ tiên tiến, như dựa trên những quy định về tiêu chuẩn của từng chức danh; tiêu chí đánh giá đối với từng đối tượng cán bộ; hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị của họ theo chức trách nhiệm vụ được giao, thể hiện ở khối lượng, chất lượng hiệu quả công tác trên các lĩnh vực họ được phân công lãnh đạo, quản lý. Ngoài ra cũng cần tính tới những yếu tố mang tính khoa học như thời gian hoàn thành công việc đó nhanh hay chậm; cách thức xử lý tình huống có thỏa đáng và những giải pháp sáng tạo trong công việc cũng như xem xét tiến trình tại nhiều thời điểm khác nhau... Mục đích cuối cùng là tìm ra chân giá trị thực sự của người cán bộ có đức, có tài, có văn hóa để tiếp tục bồi dưỡng, rèn luyện, sử dụng.

Sưu tầm