Tuyển chọn, đào tạo, rèn luyện cán bộ cần đặt lên hàng đầu

Công tác cán bộ cực kỳ phức tạp vì nó liên quan đến con người, là "công tác con người". Chính vì thế, quá trình tuyển chọn, rèn luyện, đào tạo, sử dụng và quản lý, giám sát cán bộ, đặc biệt là cán bộ cấp cao, cán bộ quản lý nhiều con người, nhiều tài sản đòi hỏi công tâm, minh bạch, tỷ mỉ, sâu sát nhưug cũng phải rất nhân văn. Việc rèn luyện cán bộ phải được tiến hành theo một quy trình chặt chẽ, khoa học và nhất quán, công tâm, để những cán bộ của Đảng phải thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực. Những bài học đau lòng trong thời gian qua về xử lý cán bộ sai phạm nhắc nhở mỗi chúng ta không bao giờ được buông lỏng công tác rèn luyện, giáo dục cán bộ.

Kiên quyết loại bỏ những cán bộ không còn đủ phẩm chất

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam từng nhiều lần khẳng định: “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”. Xuất phát từ quan điểm đó, trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng. Ngay trong thời gian chuẩn bị thành lập Đảng, Người đã đặt công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ lên hàng đầu; tập hợp những thanh niên yêu nước, mở các lớp huấn luyện để truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, với đội ngũ cán bộ vững vàng, kiên định, dày dạn bản lĩnh, được tôi luyện qua thực tiễn đấu tranh cách mạng, quân và dân ta đã lập nên những kỳ tích trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, làm rạng danh đất nước Việt Nam.

Cùng với đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng tốt đội ngũ cán bộ, điều rất quan trọng là phải thường xuyên và kiên quyết đấu tranh, làm trong sạch bộ máy, loại bỏ những cán bộ không đủ phẩm chất. Ngay từ những ngày đầu của chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ quyết tâm đấu tranh chống những căn bệnh dễ mắc trong bộ máy Nhà nước: Làm trái, cậy thế, chia rẽ, kiêu ngạo, hách dịch, ăn hối lộ, hủ hóa. Tháng 11/1946, trả lời trước kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa I về những thành viên của Chính phủ không trong sạch, Người nói: “Chính phủ đã hết sức làm gương, và nếu làm gương không xong thì sẽ dùng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ. Đã trị, đang trị và sẽ trị cho kỳ hết”.

Công tác cán bộ là công tác cực kỳ phức tạp, vì nó liên quan đến con người, là "công tác con người". Chính vì thế, sau khi phát hiện được cán bộ, công việc rèn giũa cán bộ phải được tiến hành theo một quy trình chặt chẽ, khoa học và nhất quán, bảo đảm thật sự công tâm, thật sự trong sáng, khách quan để những cán bộ của Đảng phải tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực công tác. Hay nói cách khác là phải vừa có đức vừa có tài, trong đó đức là gốc.

Kế thừa tư tưởng trên, trong các giai đoạn sau này, công tác cán bộ luôn được Đảng ta coi trọng. Qua mỗi kỳ đại hội, quan điểm, tư tưởng đổi mới công tác tổ chức cán bộ càng được thể hiện rõ hơn, phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng ở mỗi giai đoạn. Nhiệm kỳ nào, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị cũng ban hành nghị quyết, chỉ thị chuyên đề hoặc đề cập đến những vấn đề liên quan đến công tác tổ chức cán bộ: Hội nghị Trung ương 3, khóa VII có Nghị quyết về một số nhiệm vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng; các hội nghị Trung ương trong nhiệm kỳ Đại hội VIII ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về công tác tổ chức cán bộ; Hội nghị Trung ương 6, khóa IX ban hành Kết luận về việc tiếp tục thực hiện các Nghị quyết Trung ương 3, khóa VII và các Hội nghị Trung ương 3, Hội nghị Trung ương 7, khóa VIII về công tác tổ chức cán bộ… Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 3 khóa VIII về Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 9 khóa X, Đảng ta đã nhận định, đội ngũ cán bộ có sự trưởng thành cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Phần đông cán bộ được đào tạo cơ bản cả về chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị và kiến thức khoa học, được nâng cao về trình độ nhận thức, trình độ quản lý và khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, XII cũng đã phân tích đánh giá cụ thể và chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong công tác cán bộ. Trong đó, Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII chỉ rõ: “Nhiều cán bộ, đảng viên, trong đó có người đứng đầu chưa thể hiện tính tiên phong, gương mẫu; còn biểu hiện quan liêu, cửa quyền, chưa thực sự sâu sát thực tế, cơ sở. Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng chưa đủ sức răn đe, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái”.

Cần quy trình chặt chẽ, khoa học, nhất quán, công tâm

Công tác cán bộ là công tác cực kỳ phức tạp, vì nó liên quan đến con người, là "công tác con người". Chính vì thế, sau khi phát hiện được cán bộ, công việc rèn giũa cán bộ phải được tiến hành theo một quy trình chặt chẽ, khoa học và nhất quán, bảo đảm thật sự công tâm, thật sự trong sáng, khách quan để những cán bộ của Đảng phải tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực công tác. Hay nói cách khác là phải vừa có đức vừa có tài, trong đó đức là gốc.

Để giáo dục, rèn luyện đảng viên, trước hết cần hiểu rõ, trong mỗi con người hay một tập thể đều tồn tại cả mặt tốt và xấu, cái thiện và cái ác, tính lành và tính dữ, vì vậy, phải dựa chắc vào những mặt tốt, những nhân tố tích cực để từng bước đấu tranh, khắc phục những mặt ch­ưa tốt trong mỗi tổ chức, mỗi con người; phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con ng­ười nảy nở như­ hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi.

Chính vì tầm quan trọng của công tác này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã thẳng thắn chỉ rõ: Không để lọt vào Ban Chấp hành Trung ương những người bản lĩnh chính trị không vững vàng, có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, xu nịnh, chạy chọt, tham nhũng, quan liêu, cục bộ, vận động cho cá nhân, phe cánh, lợi ích nhóm; vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, mị dân, chuyên quyền, độc đoán; trù dập người thẳng thắn đấu tranh, phê bình; để nội bộ mất đoàn kết nghiêm trọng hoặc để xảy ra tham nhũng, thất thoát, vụ việc tiêu cực lớn ở địa phương, cơ quan, đơn vị. Bên cạnh đó, kiên quyết không để lọt những người không chịu nghiên cứu học hỏi; bảo thủ, trì trệ, làm việc kém hiệu quả, nói nhiều làm ít, nói không đi đôi với làm; ý thức kỷ luật kém, không chấp hành sự điều động, phân công của tổ chức, uy tín giảm sút; kê khai tài sản không trung thực, có biểu hiện giàu nhanh, nhiều nhà, nhiều đất, nhiều tài sản khác mà không giải trình rõ được nguồn gốc; bản thân hoặc vợ, chồng, con có lối sống thiếu gương mẫu, lợi dụng chức quyền để thu lợi bất chính... Nói tóm lại là thiếu rèn luyện.

Nhìn vào thực tế có thể thấy bên cạnh những thành tựu nổi bật, vẫn còn những mặt yếu kém xuất phát từ nhận thức về tư tưởng, chính trị kém dẫn tới phai nhạt lý tưởng và sa sút phẩm chất đạo đức. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) đã khẳng định: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc…”, nguyên nhân do công tác rèn luyện cán bộ đảng viên chưa làm tốt. Chỉ tính từ đầu nhiệm kỳ khoá XII đến nay, gần 100 cán bộ cao cấp thuộc diện Trung ương quản lý đã bị kỷ luật; một số cán bộ đã bị xử lý hình sự. Sự thiếu rèn luyện ở một bộ phận không ít cán bộ, đảng viên đã và đặt ra yêu cầu giáo dục, rèn luyện, nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên càng trở nên cấp thiết.

Tăng cường công tác rèn luyện, giám sát cán bộ để cán bộ không bị "lạc lối" đã được Đảng đặc biệt quan tâm. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đã trở về với đúng vị trí: Là công việc gốc của Đảng khi đặt trong mối quan hệ với nội dung vai trò của cán bộ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ hiện nay đã được tiến hành thường xuyên, có sự kiểm tra sát xao, theo hướng rèn cán bộ phải “lấy tự học làm cốt"; học phải đi đôi với hành, lý luận phải gắn với thực tế.

Nói thì to tát như vậy song rèn cán bộ chỉ gói gọn là rèn đức và rèn tài. Bởi vì, suy cho cùng, đã làm cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đư­ợc nhân dân. Quá trình giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên cũng chính là quá trình đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân - là kẻ thù của chủ nghĩa xã hội, là nguồn gốc, nguyên nhân sinh ra quan liêu, cửa quyền công thần, kiêu ngạo, tham ô, lãng phí và bao điều xấu xa khác. Để thành công, cả tập thể cần tích cực tự phê bình và phê bình trong nội bộ mỗi tổ chức Đảng; th­ường xuyên xây dựng và chỉnh đốn Đảng cũng là một trong những biện pháp quan trọng để giáo dục, rèn luyện đảng viên, xây dựng đội ngũ đảng viên đủ "đức" và "tài" đáp ứng yêu cầu sự nghiệp cách mạng. Cuộc đấu tranh khắc phục những mặt xấu, xây dựng những mặt tốt của mỗi cán bộ, đảng viên không tách rời sự giáo dục của Đảng, của tổ chức, của đoàn thể, nh­ưng trực tiếp quyết định vẫn là nhân tố chủ quan của từng con ngư­ời cụ thể.

Ngọc càng mài càng sáng

Nhân cách của cán bộ lãnh đạo là tổng hòa các yếu tố về phẩm chất và năng lực, nhất là yêu cầu về đạo đức. Nói một cách dễ hiểu nó là tổng hòa của tài và đức. Theo Hồ Chí Minh, cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ lãnh đạo nói riêng phải có đủ tài và đức - đó là điều kiện cần và đủ; trong đó, đạo đức được coi là gốc của nhân cách và tài giữ vai trò quan trọng. Khắc ghi lời Bác dặn “Phải có chính trị trước rồi có chuyên môn… chính trị là đức, chuyên môn là tài. Có tài mà không có đức thì hỏng”, cho nên người cán bộ không những phải luyện tài: làm giàu tri thức, bồi dưỡng tư duy, cách nhìn tổng thể, biện chứng, chủ động, sáng tạo... mà còn phải rèn luyện đạo đức cách mạng, như “ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”. Và quan điểm của Bác khi rèn luyện một người cán bộ thật giản dị và thiết thực. Bác dạy cán bộ của mình và Bác gương mẫu thực hành cần-kiệm - liêm-chính. Những ai thực sự cần - kiệm - liêm- chính thì đó chính là người cán bộ có đạo đức. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cũng khẳng định, người cán bộ phải vừa có đức vừa có tài, trong đó đức là gốc.

Điều này phù hợp với định hướng của Đảng ta về công tác cán bộ, đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược. Nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan khi nói về công tác cán bộ đã thẳng thắn chỉ ra: Trong tình hình mới có nhiều thay đổi, công tác rèn luyện cán bộ của chúng ta còn nhiều sơ hở, liên quan tới cả cán bộ cấp cao, có cả cấp Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương, bộ trưởng... Để đào tạo được đội ngũ cán bộ chiến lược mẫu mực, cần cả "tâm" và "tầm". Tâm và tầm thực chất chính là đạo đức và tài năng. Càng là cán bộ cấp cao thì càng đòi hỏi cao hơn về hai yếu tố này. Bởi vì, người cán bộ cấp cao, cán bộ chiến lược điều cần nhất là sự trong sạch (trong sạch ắt phải là người cần-kiệm - liêm-chính), vì không trong sạch thì không thể nói được ai, chỉ đạo được cái gì. Còn tài năng chính là việc nhìn xa trông rộng. Cán bộ chiến lược khác người thường ở chỗ, người thường chỉ nhìn cái cụ thể, còn cán bộ chiến lược phải có hiểu biết rộng, từ đó đề ra những quyết sách mang tính chiến lược của quốc gia.

Như vậy có thể thấy, tư tưởng của Bác về cần-kiệm - liêm-chính không chỉ dừng ở những chi tiết cụ thể, mà từ những điều cụ thể ấy, nó bao hàm ý nghĩa lớn lao hơn rất nhiều, đó là tương lai, là sinh mệnh của đất nước. Điều ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị nhân văn và tính thời sự nóng hổi, thiết thực đối với mỗi cán bộ, đảng viên và toàn dân.

Sưu tầm