Chuyên chính vô sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa trước đổi mới

 

Đại hội IV của Đảng tiếp tục khẳng định, muốn đưa sự nghiệp cách mạng đến toàn thắng, “điều kiện quyết định trước tiên là phải thiết lập và không ngừng tăng cường chuyên chính vô sản, thực hiện và không ngừng phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động”. Xây dựng hệ thống chuyên chính vô sản được quan niệm là xây dựng chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa; tức là xây dựng một hệ thống hoàn chỉnh các quan hệ xã hội thể hiện ngày càng đầy đủ sự làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, làm chủ xã hội, làm chủ thiên nhiên, làm chủ bản thân. Chủ trương xây dựng hệ thống chuyên chính vô sản gồm các nội dung: xác định quyền làm chủ của nhân dân được thể chế hóa bằng pháp luật và tổ chức; Nhà nước trong thời kỳ quá độ là “Nhà nước chuyên chính vô sản thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa”; Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo toàn bộ hoạt động xã hội trong điều kiện chuyên chính vô sản; Mặt trận và các đoàn thể là đảm bảo cho quần chúng tham gia và kiểm tra công việc của Nhà nước, đồng thời là trường học của chủ nghĩa xã hội; mối quan hệ Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ, là cơ chế chung trong quản lý toàn bộ xã hội. Điểm sáng tạo của Đảng là đã coi làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa là bản chất của hệ thống chuyên chính vô sản ở nước ta, đã xây dựng mối quan hệ Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ, thành cơ chế chung trong hoạt động của hệ thống chính trị ở tất cả các cấp, các địa phương.