Hoàn cảnh lịch sử chủ nghĩa xã hội khoa học được bổ sung, phát triển từ năm 1976 đến năm 1986

 

Trên thế giới, từ thập kỷ 70 của thế kỷ XX, sự tiến bộ nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã thúc đẩy lực lượng sản xuất thế giới phát triển mạnh. Nhật Bản và Tây Âu vươn lên trở thành hai trung tâm lớn của kinh tế thế giới. Xu thế chạy đua phát triển kinh tế đã dẫn đến cục diện hòa hoãn giữa các nước lớn.

Chủ nghĩa tư bản có sự điều chỉnh thích nghi bắt đầu từ những năm 80 của thế kỷ XX, sự phát triển mạnh mẽ của quá trình toàn cầu hóa kinh tế và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước chuyển thành chủ nghĩa tư bản độc quyền xuyên quốc gia, điều chỉnh trong quan hệ phân phối. Chủ nghĩa tư bản hiện đại chuyển sang dùng sức mạnh về tiền vốn, công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý và thị trường làm công cụ, cùng với các thủ đoạn chính trị, ngoại giao, văn hóa, tư tưởng để “giành thắng lợi không cần chiến tranh”, thực hiện “diễn biến hòa bình”.

Hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa đang lớn mạnh không ngừng. Phong trào độc lập dân tộc và phong trào cách mạng của giai cấp công nhân đang tiếp tục phát triển mạnh. Tuy nhiên, từ giữa thập niên 70 của thế kỷ XX, tình hình kinh tế - xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa bắt đầu xuất hiện sự trì trệ và mất ổn định.

Ở trong nước, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước toàn thắng, cả nước thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội bước đầu đạt được một số thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, trong khi nước ta đang phải tập trung khắc phục hậu quả nặng nề của chiến tranh, lại phải đối phó với chiến tranh biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc. Các thế lực thù địch sử dụng những thủ đoạn thâm độc chống phá cách mạng Việt Nam. Ngoài ra, do tư tưởng chủ quan, nóng vội, muốn tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội trong một thời gian ngắn, đã làm cho kinh tế khủng hoảng, đời sống nhân dân rất khó khăn.

Nhận thức về thời kỳ quá độ từ năm 1976 đến năm 1986

Tuy chưa thấy hết những khó khăn, phức tạp của con đường lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế sản xuất nhỏ là phổ biến, nhưng từ năm 1975, lý luận về đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa đã có sự phát triển mới. Tập trung phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân lao động, tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng, trong đó cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt, công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ quá độ. Trong tổ chức thực tiễn, còn bộc lộ biểu hiện chủ quan nóng vội, bỏ qua bước đi ban đầu về thực hiện “nhiều thành phần kinh tế” của thời kỳ quá độ.