Học thuyết giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản của C.Mác

Học thuyết giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản đã giải thích một cách triệt để quan hệ giữa tư bản và lao động. C.Mác đã chứng minh giai cấp vô sản, với tư cách là giai cấp phải làm thuê, bán hàng hóa sức lao động của mình. Người công nhân khi làm việc cho tư sản thì họ không chỉ tái sản xuất ra giá trị sức lao động của bản thân họ do nhà tư sản trả tiền mà họ còn sản xuất ra một giá trị thặng dư bị nhà tư sản chiếm đoạt. Và giá trị thặng dư này, xét đến cùng là nguồn tích lũy tư bản chủ yếu, để giai cấp tư sản tiếp tục mở rộng sản xuất, tăng cường bóc lột lao động làm thuê của giai cấp vô sản. Chiếm đoạt sức lao động không được trả công là hình thái cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, đó là thực chất của quá trình bóc lột giai cấp công nhân.

Bằng học thuyết giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản, C.Mác đã làm một cuộc cách mạng trong lĩnh vực kinh tế - chính trị học, chỉ ra quy luật vận động kinh tế của chủ nghĩa tư bản, vạch trần “bí mật” của chế độ tư bản là bóc lột giá trị thặng dư do sức lao động của những người lao động làm thuê tạo ra. Bóc lột giá trị thặng dư là bản chất, mục tiêu cơ sở tồn tại của chủ nghĩa tư bản. Đó là nguồn gốc của mọi mâu thuẫn đối kháng và giai cấp tư sản không thể điều hòa giữa giai cấp vô sản, không thể giải quyết được trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Bằng lập luận khoa học về lao động sống, C.Mác đã kiên quyết bác bỏ các luận điệu xuyên tạc của giai cấp tư sản về quá trình sản xuất giá trị thặng dư, nguồn gốc bóc lột của chủ nghĩa tư bản, cho rằng, máy móc tạo ra giá trị thặng dư, hay tuyệt đối hóa giá trị lao động trí óc.

Lý luận về giá trị thặng dư là viên đá tảng của học thuyết kinh tế của C.Mác. Học thuyết này không chỉ đúng với xã hội tư bản thời C.Mác mà còn đúng với chủ nghĩa tư bản hiện đại. Quy luật giá trị thặng dư vẫn là quy luật kinh tế cơ bản luôn luôn tác động vào xã hội tư bản chủ nghĩa khi còn tồn tại hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa.

Từ hai phát kiến vĩ đại đó, C.Mác đã tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người, tìm ra quy luật vận động riêng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Từ đó, C.Mác đã tìm ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản, là lãnh đạo quần chúng nhân dân đấu tranh nhằm lật đổ chủ nghĩa tư bản để tự giải phóng mình, giải phóng toàn nhân loại và xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi toàn thế giới.

Trong chủ nghĩa tư bản, các giai cấp khác đều suy tàn, tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, trái lại giai cấp vô sản là giai cấp duy nhất phát triển cả về số lượng và chất lượng cùng với đại công nghiệp; là giai cấp duy nhất có sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân lao động xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội.