VIỆT NAM NGÀY NAY: Nhận thức mới về thời đại ngày nay

Chủ Nhật, 2 tháng 3, 2025

Nhận thức mới về thời đại ngày nay

Kiên định với quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về thời đại, kế thừa các quan điểm của Hội nghị các đảng cộng sản và công nhân trên thế giới, từ 1986 đến nay, trong các văn kiện Đại hội, nhất là Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991) và Cương lĩnh (bổ sung và phát triển năm 2011), Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định nội dung, tính chất thời đại và nêu bật những phát triển mới về đặc điểm, xu thế giai đoạn hiện nay của thời đại. Đảng ta khẳng định: “Với thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga - cuộc cách mạng vĩ đại mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội...”^{^[1]}. Mục tiêu của thời đại hiện nay là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

Đặc điểm của thời đại hiện nay được Cương lĩnh 1991 đã chỉ rõ: đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc diễn ra quyết liệt, phức tạp, là đặc điểm nổi bật nhất; cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại diễn ra mạnh mẽ tác động đến tất cả các nước ở các mức độ khác nhau; chủ nghĩa xã hội hiện thực ở một số nước khủng hoảng, sụp đổ, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế tạm thời lâm vào thóai trào; chủ nghĩa tư bản còn có khả năng phát triển nhất định song những mâu thuẫn vốn có của nó vẫn ngày càng gay gắt và nhất định diệt vong; các vấn đề toàn cầu ngày càng gay gắt. Trong Văn kiện Đại hội IX, Đảng ta đã nêu lên một số nhận định về nội dung, tính chất của thời đại, đồng thời dự báo về đặc điểm thế giới trong thế kỷ XXI. Đến Đại hội XI, trong Cương lĩnh (bổ sung và phát triển năm 2011) chỉ rõ: “Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nước với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa đấu tranh, cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc”^{^[2]}. Đại hội XIII của Đảng ta đã bổ sung những nhận định phản ánh nội dung, đặc điểm và xu thế của thời đại. Đó là: Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư, nhất là công nghệ số phát triển mạnh mẽ; hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn; cục diện thế giới tiếp tục biến đổi theo xu hướng đa cực, đa trung tâm; chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa cường quyền, chủ nghĩa dân túy gia tăng. Các nước đang phát triển, nhất là các nước nhỏ đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới…

Các mâu thuẫn cơ bản của thời đại hiện nay được Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh: “Các mâu thuẫn lớn của thời đại vẫn rất gay gắt”^{^[3]} và “biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển”^{^[4]}. Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản vẫn tồn tại và có sự phát triển mới. Mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa, phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc được biểu hiện ở mâu thuẫn giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa đế quốc, giữa các nước đang phát triển với các nước tư bản phát triển và cũng biểu hiện dưới nhiều hình thức trên các lĩnh vực. Mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc, biểu hiện hiện nay là mâu thuẫn giữa các nước tư bản phát triển, giữa các tập đoàn kinh tế tư bản đa quốc gia, xuyên quốc gia, giữa các trung tâm kinh tế, chính trị của chủ nghĩa tư bản với nhau. Mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, phát triển thành mâu thuẫn giữa lao động và tư bản, mâu thuẫn giữa đại đa số nhân dân với thiểu số giai cấp tư sản nắm quyền thống trị về kinh tế và chính trị.