Văn hóa, văn
nghệ trong âm mưu “diễn biến hòa bình” là “báo động giả” hay thực sự đáng báo
động?
Hiện nay, trong dư luận xã hội và trong giới trí thức,
văn nghệ sĩ đang có những nhận định, ý kiến khác nhau về tác động của âm mưu,
thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch với văn hóa, văn nghệ
nước ta. Có ý kiến khẳng định mạnh mẽ, “báo động” về tác hại trực tiếp và thực
trạng rất phức tạp của “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực có nhiều đặc thù này.
Cũng có ý kiến cho rằng, các thế lực thù địch thực hiện âm mưu, thủ đoạn “diễn
biến hòa bình” chủ yếu trên lĩnh vực chính trị, tổ chức, nhân sự, ngoại
giao..., còn nói “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ thì chỉ
là sự cường điệu, thậm chí là “báo động giả”. Vậy cần bình tĩnh, tỉnh táo khi nhận
diện những biểu hiện của “diễn biến hòa bình”, đánh giá những tác động, ảnh
hưởng của “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ.
Có thể thấy rằng, nghiên cứu, đánh giá tác động của âm
mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” với văn hóa, văn nghệ không đơn thuần là vấn
đề chính trị mà đó vừa là vấn đề của chính trị, vừa là vấn đề của khoa học. Do
vậy, không thể giản đơn, máy móc, quy chụp và cũng không thể lảng tránh, không
nhận ra tác động tinh vi, phức tạp của “diễn biến hòa bình” đối với lĩnh vực
này. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu, đánh giá cần tránh hai khuynh hướng
sau: Một là, mất cảnh giác hoặc phủ nhận tác động của “diễn biến
hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ. Hai là, quy chụp
với cách nhìn máy móc, cứng nhắc, không hiểu biết đầy đủ về bản thân văn hóa,
văn nghệ trong thời kỳ mới với rất nhiều vấn đề đặt ra trong thực tiễn, đòi hỏi
sự tham gia trực tiếp của văn hóa, văn nghệ, góp phần vào sự phát triển của con
người và xã hội.
Có âm mưu và thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên lĩnh
vực văn hóa, văn nghệ không? Đây là một câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng đòi
hỏi phải tìm được câu trả lời trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn.
Ngay từ năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra, cùng
với âm mưu xâm lăng nước ta bằng quân sự, các nước đế quốc còn thực hiện âm mưu
xóa bỏ những giá trị truyền thống, tinh hoa văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta.
Nhận định của Bác là sáng suốt, bởi đến nay, mặc dù thế giới đã thay đổi nhanh
chóng, tương quan và hình thái xã hội trên toàn cầu đã có nhiều biến đổi, nhưng
có thể thấy các nghị quyết, văn kiện của Đảng và Nhà nước ta trong mấy nhiệm kỳ
gần đây đều vẫn nhấn mạnh các thế lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn
biến hòa bình” đối với nước ta.
Hiện nay, nhiều thông tin toàn diện, trong đó có nhiều
minh chứng cụ thể đã cho chúng ta thấy rõ hơn các âm mưu, thủ đoạn của các thế
lực thù địch đối với Việt Nam. Thông qua các phương tiện truyền thông, mạng xã
hội, các blogger đã tấn công cá nhân các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản và toàn bộ
hệ thống chính trị - xã hội Việt Nam, chiến lược chung là nhằm tạo ra sự mất ổn
định kinh tế - chính trị - xã hội. Hoạt động này đã và đang được thực hiện một
cách ráo riết cùng với việc lợi dụng các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức núp
dưới chiêu bài bảo vệ “nhân quyền” và không ít người đã nhận được “hỗ trợ”,
“tài trợ” từ các cơ quan nước ngoài, các tổ chức văn hóa, thậm chí trực tiếp từ
chính phủ một số nước phương Tây. Về văn hóa, toàn bộ vũ khí văn hóa chống lại
“nền tảng tư tưởng” đã được thiết kế, “sản xuất” ở phương Tây, sau đó được “cấy
ghép” vào các nước ở Trung và Nam Mỹ, khu vực Nam Phi, vào Trung Quốc, Nga và
ngày càng nhiều ở Việt Nam.
Như vậy, dù vẫn còn những người nghi ngờ, lảng tránh,
“bỏ qua”, thậm chí cho là “báo động giả”, nhưng thực tế cho thấy, âm mưu của
các thế lực thù địch hòng thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” chống phá
Việt Nam là có thật, thậm chí “sản phẩm” này còn được đề ra, được xác định thực
hiện trong một thời gian dài, có lộ trình cụ thể và đã được đưa lên thành chiến
lược trong thời kỳ mới từ những năm 80 của thế kỷ XX đến nay. Trong chiến lược
đó, tư tưởng, văn hóa, văn nghệ luôn là “cửa mở”, “cửa đột phá để tước bỏ vũ
khí tư tưởng của đối phương”, từ đó nhằm đánh gục đối phương từ bên trong, từ
bên trên, từ gốc “nền tảng tư tưởng”.
Những năm qua, cuộc “đọ sức” giữa âm mưu “diễn biến
hòa bình” của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật với lực
lượng hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ ở nước ta (lãnh đạo, quản lý,
sáng tác, biểu diễn...) diễn ra tưởng như thầm lặng nhưng thực ra rất quyết
liệt, phức tạp, vừa trực tiếp, vừa gián tiếp.
Mặc dù các thế lực thù địch, cơ hội chính trị hoạt
động chống phá ngày càng ráo riết, nhưng cần phải khẳng định rằng, văn hóa, văn
nghệ của chúng ta vẫn phát triển đúng hướng, góp phần tích cực vào sự nghiệp
chung của dân tộc. Lực lượng sáng tạo và hoạt động trên lĩnh vực này, theo nhận
định sáng suốt của Đảng và nhân dân, là những người tin cậy, trung thành, có
nhiều đóng góp, có tình yêu đất nước, dân tộc, nhân dân, tâm huyết với sự
nghiệp đổi mới và với nghề nghiệp. Nhận định đó là khách quan, trung thực và đã
được minh chứng trong thực tiễn.
Tuy nhiên, cũng không thể lảng tránh một thực tế là
tác động của âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, văn
nghệ đã thể hiện ngày càng rõ hơn, tinh vi hơn, cả trực tiếp lẫn gián tiếp
trong các khâu của quá trình sáng tạo, quản lý, quảng bá, truyền bá lý luận,
phê bình văn học, nghệ thuật. Đã xuất hiện những “tác phẩm” có dụng ý chính trị
rõ rệt phủ định con đường và sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, thông qua
việc bôi đen hiện thực lịch sử hoặc dùng những “hình tượng” mang tính ẩn dụ đen
tối nhằm giễu nhại con đường cách mạng của dân tộc mà Đảng và nhân dân ta đã
lựa chọn. Vũ Thư Hiên, Bùi Tín những năm trước đây, nhóm “mở miệng” trong những
năm cuối thế kỷ XX và cả truyện ngắn của một số cây bút trẻ gần đây đã bộc lộ
rõ khuynh hướng này. Hùa theo khuynh hướng đó là những người làm phê bình, giới
thiệu đã tìm cách đề cao các loại “tác phẩm” như vậy, coi đó là “trung thực”,
là “sức mạnh” của bên lề, của ngoại vi đang tấn công để “giải” (hóa giải) trung
tâm, là sự “sáng tạo” và “phát hiện” độc đáo. Thực chất, họ đã dùng những thủ
pháp nghệ thuật để vu cáo, xuyên tạc, bôi bẩn các giá trị văn hóa dân tộc, các
thành tựu cách mạng cả trong quá khứ và hiện tại.
Thực tế cho thấy, để đi tới thắng lợi hoàn toàn, độc
lập dân tộc và thống nhất đất nước, trong suốt 30 năm (từ năm 1945 đến năm
1975), dân tộc ta đã phải trải qua muôn vàn hy sinh, gian khổ tận cùng. Đó là
sự thật lịch sử, và sự hy sinh đó không phải vô ích, vô nghĩa. Chúng ta không
hề muốn chiến tranh nhưng kẻ thù đem gươm, súng đến đất nước này thì “giặc dùng
đạn bom ta giáng trả bằng đạn bom”, vì sự mất còn của cả dân tộc, vì độc lập,
tự do và thống nhất Tổ quốc. Chân lý lịch sử đó là rõ ràng nhưng các thế lực
thù địch, những kẻ cơ hội chính trị và một số người trẻ “ngây thơ” đã tìm cách
xuyên tạc chân lý đó. Một số tác phẩm văn học, nghệ thuật đã miêu tả cuộc chiến
tranh chính nghĩa của dân tộc ta toàn một màu đen tối, chết chóc, bi kịch, vô
nghĩa; phủ định sạch trơn những sáng tạo văn hóa, văn nghệ trong thời kỳ chiến
tranh, coi đó là “minh họa”, là tô hồng, là cao hơn, là đứng trên hiện thực.
Chúng ta không phủ nhận những hạn chế lịch sử của mảng văn học, nghệ thuật
trong chiến tranh nhưng không thể nhân danh “đổi mới” để bôi nhọ cuộc chiến đấu
chính nghĩa của dân tộc bằng việc chỉ miêu tả mặt đen tối, sự chết chóc và tha
hóa con người trong chiến tranh. Khuynh hướng này chỉ là phiến diện,
chưa trung thực với lịch sử.
Đã từ lâu, ở phương Tây và ở Mỹ lan truyền một thông
tin rằng, cuộc chiến tranh ở Việt Nam là do bị “giật dây” hoặc đó là một cuộc
“nội chiến”. Những năm gần đây, luận điệu đó được “sản xuất” bởi một số chính
trị gia phương Tây và đã nhanh chóng được “nhập khẩu” vào Việt Nam, tác động
đến suy nghĩ, nhận định của một số trí thức, văn nghệ sĩ. Luận điệu đó đã đi
vào một vài “sản phẩm” nghiên cứu, một số sáng tác, phê bình văn học, nghệ
thuật. Ở một vài tác phẩm, các tác giả đã cố tình cài cắm luận điệu “nhập khẩu”
đó như là một sự “phát hiện mới” của mình. Có lẽ, do phần lớn trong số họ đều
là những người đứng ngoài cuộc chiến đấu nên không hiểu được khát vọng sâu thẳm
của hàng triệu người Việt Nam đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do và thống
nhất Tổ quốc, hoặc có người chạy theo “mốt thời thượng” về chính trị mà không
am hiểu, thậm chí “không muốn hiểu” sự thật lịch sử đã được thừa nhận từ lâu.
Thực tế đã chứng minh luận điệu của ai đó cho rằng cuộc kháng chiến giành độc
lập dân tộc, thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam là “chiến tranh ủy
nhiệm” hoàn toàn là sự “ngây thơ” hoặc cố tình xuyên tạc lịch sử.
Năm 1965, đế quốc Mỹ đem quân ồ ạt vào miền Nam nước
ta, bắt đầu chiến lược “chiến tranh cục bộ”. Nhưng chỉ vài năm sau, chiến lược
đó thất bại thảm hại. Tổng thống Mỹ công khai tuyên bố chuyển sang chiến lược
mới “Việt Nam hóa chiến tranh”, nghĩa là Mỹ vẫn chủ mưu, vẫn viện trợ, trang bị
“tận răng” cho quân đội và chính quyền Sài Gòn. Âm mưu này thâm độc hơn nhưng
ngay từ đầu đã mang dấu hiệu thất bại. Đầu năm 1975, khi chúng ta mở chiến dịch
giải phóng hoàn toàn miền Nam, chính quyền Sài Gòn đã kêu gào Mỹ viện trợ tiền
và vũ khí và khi không đạt được sự cầu cứu thảm hại đó, chính họ đã “đổ lỗi”
cho Mỹ về sự sụp đổ của mình. Mặc dù vậy, tại sao lại vẫn có người cố tình miêu
tả, bình luận cuộc chiến này là “nội chiến”. Phải chăng họ đã “ăn phải bả” của
một số chính trị gia phương Tây?
Những năm gần đây, rải rác xuất hiện một số sáng tác
tập trung miêu tả, khắc họa những con người bi quan, bế tắc, tâm trạng trống
rỗng, không tin và không tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống. Nhân vật trong các tác
phẩm đó thường là thanh niên hay những người ở độ tuổi mới lớn. Chúng ta không
phủ nhận trong xã hội hiện nay có một bộ phận nhỏ rơi vào tâm trạng đó. Song cường điệu điều đó để đi tới sự phủ
định những điều tốt đẹp của cuộc sống, tạo ra bức tranh thê thảm của xã hội,
reo giắc trong thế hệ trẻ sự bế tắc là trái với bản chất nhân văn của văn học,
nghệ thuật. Ví dụ như lời một số ca khúc trong đĩa “Cái nường
8X” của nhạc sĩ Ngọc Đại với 9 bài hát mà hầu hết lời lẽ đều toát
lên một tâm trạng uất ức, tức tối, căm giận với những ca từ, như “Thôi chào
nhé. Chào vĩnh biệt những mùa xuân thật là thê thảm. Những mùa xuân thật là dã
man. Những mùa xuân tối tăm, bệnh hoạn. Những mùa xuân đã chết rồi trong trái
tim của anh và em và cũng có thể của cả một dân tộc. Chết dần, chết mòn, chết
thật rồi....”(bài Vĩnh biệt). “ Mùa xuân thật là ngu ngốc, chán
ngắt, buồn nôn”, “phí hoài, chán ngắt, bước chân mộng du...” (bài Thông
điệp hoa hồng)... Đây là những bài hát đi ngược lại thuần phong, mỹ tục của
người Việt Nam, tuyên truyền chống Tổ quốc, chống nhân dân, bôi xấu, xuyên tạc
chế độ. Có thể thấy, đó là quan niệm lệch lạc của cá nhân nghệ sĩ, vậy
“diễn biến hòa bình” ở đâu? Phải chăng đó chính là việc truyền bá chủ nghĩa hư
vô, bi quan, trầm cảm và hoài nghi. Mục tiêu chính của nó là làm nảy
sinh sự bất mãn, làm sai lệch tư tưởng, làm suy yếu chủ nghĩa yêu nước trong
thế hệ trẻ. Tác động tai hại, thâm độc của âm mưu “diễn biến hòa bình” trên
lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật chính là như vậy.
Hiện nay, nước ta đang tích cực, chủ động hội nhập
quốc tế toàn diện và sâu rộng, khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc
tế, là bạn và đối tác tin cậy, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Đó là
một đòi hỏi và cũng là nhu cầu khách quan. Sự phát triển mạnh mẽ của các phương
tiện truyền thông, mạng xã hội, in-tơ-nét,... đang tác động hằng ngày vào nước
ta, đem lại những tri thức mới, hiện đại, cập nhật, đồng thời cũng du nhập vào
nước ta những sản phẩm độc hại, phản văn hóa, phản thẩm mỹ và phản động về mặt
tư tưởng. Đây là con đường mà các thế lực thù địch trong và ngoài nước, những
phần tử cơ hội tìm cách “nhập khẩu” những quan điểm thù địch, sai trái vào nước
ta, trong đó có không ít những sản phẩm văn hóa, văn nghệ. Một bộ phận quần
chúng, nhất là thanh niên đang bị chi phối bởi các sản phẩm loại đó, nhất là
trên các trang điện tử, mạng xã hội và trong hoạt động xuất bản. Không ít bản
thảo không được xuất bản bằng các bản in chính thống đã được đưa lên mạng, gây
nhiễu loạn trong nhận thức chính trị và cảm thụ thẩm mỹ của một bộ phận “cư
dân” mạng. Nếu không có sự tỉnh táo và biện pháp cương quyết thì sẽ có nhiều
loại sản phẩm kiểu đó tiếp tục xuất hiện.
Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018, của Bộ Chính
trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản
bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” đã khẳng
định, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu
quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn
của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn
Đảng, toàn dân, toàn quân ta. Trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của
Đảng, văn hóa, văn nghệ là một lĩnh vực cực kỳ quan trọng, tinh tế và nhạy cảm.
Vì thế, bảo vệ vững chắc, chủ động, kiên định và linh hoạt lĩnh vực này là góp
phần trực tiếp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với ý nghĩa và vị trí đó, cần
phải khẳng định rõ ràng rằng, đây là cuộc đấu tranh để bảo vệ con
người, “giành giật” con người cho chủ nghĩa xã hội và cho khát vọng Chân -
Thiện - Mỹ của chính con người./.
