Câu chuyện từ những số phận khác nhau trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Từ nguồn tư liệu sống thu thập được, hai nhà sử học đã giúp người đọc giải đáp được nhiều câu hỏi liên quan tới chiến dịch Điện Biên Phủ. Những câu trả lời đến từ những cựu binh đã có mặt tại "chảo lửa" Điện Biên Phủ năm 1953-1954.

Họ đã chia sẻ hồi ức của mình về những điểm khác biệt muôn hình vạn trạng của "cứ điểm" Điện Biên Phủ, công tác chuẩn bị của người Pháp, những thất bại trong cuộc chiến đấu, "cơn đại hồng thủy ngày 30/3/1954 và trận chiến ở năm quả đồi".

Những tiết lộ về kỳ tích làm nên chiến thắng hay những gì diễn ra sau cuộc chiến, lòng cảm kích với sự nhân văn của phe chiến thắng… cũng được các cựu binh người Pháp kể lại chi tiết.

Theo PGS. TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Hồi ức Điện Biên Phủ - Những nhân chứng lên tiếng đã đưa ra góc nhìn mới mẻ của các tác giả về một sự kiện đã được nhiều người thể hiện trong các công trình đã xuất bản.

Đó là góc nhìn từ các nhân chứng, những người có vị trí khác nhau trong cuộc chiến đấu ở Điện Biên Phủ năm 1954, và sau cuộc chiến, số phận họ cũng rất khác nhau.

Trả lời phóng viên Dân trí, TS. Trần Xuân Trí, giảng viên khoa Lịch sử, Đại học Sư phạm Hà Nội, chủ trì dịch và hiệu đính cuốn sách cho biết, đây là một cuốn sách quý giá và đáng đọc bởi nhiều giá trị: Giá trị sử liệu, mang đến cho người đọc góc nhìn đa chiều về Điện Biên Phủ, giúp giáo dục về chính trị tư tưởng, lòng yêu nước tự hào tự tôn dân tộc, giáo dục lòng yêu chuộng hòa bình.

"Qua những câu chuyện mà người lính Pháp kể, tôi thực sự xúc động và tự hào trước chiến thắng của cha ông trong cuộc chiến.

Người Pháp đã nhìn nhận đúng sức mạnh của dân tộc Việt Nam, từ người dân bình thường đến những dân công hỏa tuyến hay những chiến sĩ trực tiếp chiến đấu trên mặt trận. Họ ca ngợi những người dân công đó là "những đội quân bóng đêm", "đội quân ngựa sắt" - vượt hàng trăm cây số đã tải được nhiều tấn lương thực, đạn dược cho chiến trường…

Người Pháp cũng đã nhìn nhận, khen ngợi chính sách nhân văn của Chính phủ, quân đội và người dân Việt Nam đối với hơn 10.000 tù binh bị bắt tại Điện Biên Phủ", TS. Trần Xuân Trí chia sẻ về những điều ấn tượng nhất khi chủ trì dịch và hiệu đính cuốn sách.

Chia sẻ tại sự kiện ra mắt sách chiều 3/5, PGS. TS Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Phó Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Việt Nam cho biết, Hồi ức Điện Biên Phủ - Những nhân chứng lên tiếng là một trong những cuốn sách hay nhất ông từng đọc.

"Cuốn sách giúp tôi hiểu hơn suy nghĩ của phía Pháp về cuộc chiến. Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với suy nghĩ của những người lính Pháp đã chiến đấu tại chiến trường, điều này giúp cho chúng tôi có cái nhìn toàn diện và cân bằng hơn về cuộc chiến.

Những câu chuyện cụ thể tác giả cung cấp giúp cho hai dân tộc có thể hòa giải được với nhau, hố ngăn cách về suy nghĩ và quan điểm về cuộc chiến sẽ thu hẹp lại rất nhiều", PGS. TS Nguyễn Mạnh Hà nói.

Hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), đồng thời tiếp tục phát triển Tủ sách Sử học và thực hiện các dự án hợp tác quốc tế trong xuất bản sách, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm giới thiệu bản tiếng Việt cuốn sách Hồi ức Điện Biên Phủ - Những nhân chứng lên tiếng được dịch và xuất bản từ nguyên bản tiếng Pháp.

Cuốn sách không chỉ là lời chia sẻ của những người có vai trò chủ chốt trong trận chiến mà còn là câu chuyện cá nhân, những lá thư viết cho người thân, những cảm xúc khi thất bại, nỗi ám ảnh trước cái chết,... của những binh sĩ bình thường - những nhân vật khiêm tốn nhất.

 

"Người Pháp đã bị đánh lừa bởi sự nghi binh khéo léo của đối phương"

 

"Chúng tôi nhận ra rằng mọi chuyển động, cử chỉ nhỏ nhất của chúng tôi đều được theo dõi từ đầu đến cuối và chúng tôi không thể thực hiện bất cứ điều gì mà không bị phát hiện", cựu binh Pháp Louis kể về phân khu Nam - Hồng Cúm thuộc Tập đoàn Cứ điểm Điện Biên Phủ năm 1954.

Còn Pierre Bonny, cựu binh người Pháp thuộc Trung đoàn du tiêm kích số 1 tham gia trận Điện Biên Phủ cũng ngạc nhiên nhớ lại: "Băng qua đèo Pha Đin, chúng tôi bắt gặp một đoàn dân công dài tới tận cuối chân trời. Họ đẩy những chiếc xe đạp do nhà máy Saint-Étienne sản xuất, trên bàn đạp, yên xe cho tới tay lái chất đầy những bao gạo và thùng đạn.

Còn vô số người khác nhún nhẩy bước đi với đôi quang gánh quẩy nặng trên vai. Đó là hình ảnh nổi bật về hệ thống hậu cần phương Đông!

Và các cơ quan tình báo Pháp hiển nhiên đã thất bại ước tính trước khi trận chiến bùng nổ rằng quân Việt Nam không có khả năng cung cấp lương thực và đạn từ các căn cứ nằm ở vùng đồng bằng cách Điện Biên Phủ 400km và huy động 40.000 quân chính quy cần thiết để bao vây một tập đoàn cứ điểm mạnh.

Các cơ quan của Pháp đã không tính đến số lượng đông đảo người dân của đất nước châu Á này: Họ đã không tưởng tượng được rằng tất cả người dân đều chăm chỉ và cùng tham gia đóng góp…

…Công việc tỉ mỉ, kiên trì như loài kiến chỉ có trong một thời đại khác từ xa xưa là điều không thể tưởng tượng được đối với tư tưởng đương đại của người phương Tây, nhưng điều đó đã khiến cho sức mạnh cơ bắp chiến thắng được động cơ đốt trong và chiếc xe đạp cổ của nhà máy Saint-Étienne đã chiến thắng được máy bay!".

 

HOAN HÔ CHIẾN SĨ ĐIỆN BIÊN (TỐ HỮU)

 CON XIN MƯỢN LỜI CỦA NHÀ THƠ TỐ HỮU - ĐỂ TRI ÂN CÁC ÔNG, CÁC BÁC, CÁC BẬC ANH HÙNG CÁCH MẠNG, THƯƠNG BỆNH BINH, DÂN CÔNG HỎA TUYẾN VÀ TẤT CẢ NHỮNG NGƯỜI ĐÃ LÀM NÊN CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ- SỨC MẠNH VIỆT NAM, TẦM VÓC THỜI ĐẠI:

Tin về nửa đêm

Hoả tốc hoả tốc
Ngựa bay lên dốc
Đuốc chạy sáng rừng
Chuông reo tin mừng
Loa kêu từng cửa
Làng bản đỏ đèn đỏ lửa...

Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Hoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp
Sét đánh ngày đêm xuống đầu giặc Pháp!
Vinh quang Tổ quốc chúng ta
Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà
Vinh quang Hồ Chí Minh, cha của chúng ta ngàn năm sống mãi
Quyết chiến quyết thắng, cờ đỏ sao vàng vĩ đại!

Kháng chiến ba nghìn ngày
Không đêm nào vui bằng đêm nay
Đêm lịch sử, Điện Biên sáng rực
Trên đất nước, như huân chương trên ngực
Dân tộc ta, dân tộc anh hùng!

Điện Biên vời vợi nghìn trùng
Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta
Đêm nay bè bạn gần xa
Tin về chắc cũng chan hoà vui chung.

Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa sắt
Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng
Chí không mòn!
Những đồng chí, thân chôn làm giá súng
Đầu bịt lỗ châu mai
Băng mình qua núi thép gai
Ào ào vũ bão,
Những đồng chí chèn lưng cứu pháo
Nát thân, nhắm mắt, còn ôm.
Những bàn tay xẻ núi, lăn bom
Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện.

Và những chị, những anh, ngày đêm ra tiền tuyến
Mấy tầng mây, gió lớn mưa to
Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ
Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát
Dù bom đạn, xương tan thịt nát
Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh.
Hỡi các chị, các anh
Trên chiến trường ngã xuống!
Máu của anh chị, của chúng ta, không uổng:
Sẽ xanh tươi đồng ruộng Việt Nam
Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam
Hoa mơ lại trắng, vườn cam lại vàng.

Lũ chúng nó phải hàng, phải chết,
Quyết trận này quét sạch Điện Biên!
Quân giặc điên
Chúng bay chui xuống đất
Chúng bay chạy đằng trời?
Trời không của chúng bay
Đạn ta rào lưới sắt!
Đất không của chúng bay
Đai thép ta thắt chặt!
Của ta trời đất đêm ngày
Núi kia, đồi nọ, sông này của ta!
Chúng bay chỉ một đường ra:
Một là tử địa, hai là tù binh.
Hạ súng xuống, rùng mình run rẩy
Nghe pháo ta lừng lẫy thét gầm!
Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy
Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!
Trông: Bốn mặt, luỹ hầm sập đổ
Tướng quân bay lố nhố cờ hàng
Trông: Chúng ta cờ đỏ sao vàng
Rực trời đất Điện Biên toàn thắng!
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên!

Tiếng reo núi vọng sông rền
Đêm nay chắc cũng về bên Bác Hồ
Bác đang cúi xuống bản đồ
Chắc là nghe tiếng quân hò quân reo...
Từ khi vượt núi qua đèo
Ta đi, Bác vẫn nhìn theo từng ngày
Tin về mừng thọ đêm nay
Chắc vui lòng Bác, giờ này đợi trông.

Đồng chí Phạm Văn Đồng
Ở bên đó, chắc đêm nay không ngủ
Tin đây Anh, Điện Biên Phủ hoàn thành.
Ngày mai, vào cuộc đấu tranh
Nhìn xuống mặt bọn Bi-đôn, Smít
Anh sẽ nói: “Thực dân, phát-xít
Đã tàn rồi!
Tổ quốc chúng tôi
Muốn độc lập, hoà bình trở lại
Không muốn lửa bom đổ xuống đầu con cái
Nước chúng tôi và nước các anh.
Nếu còn say máu chiến tranh
Ở Việt Nam, các anh nên nhớ
Tre đã thành chông, sông là sông lửa.
Và trận thắng Điện Biên
Cũng mới là bài học đầu tiên!”

Tinh thần chiến thắng!

 Đúng ngày này cách đây 70 năm trước, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ “chấn động địa cầu”, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đưa Việt Nam bước sang thời kỳ mới: Miền Bắc quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội và thực hiện cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Chiến thắng Điện Biên Phủ cũng mở ra trang sử mới cho lịch sử nhân loại, cổ vũ các dân tộc bị áp bức đứng lên đấu tranh tự giải phóng; đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa thực dân cũ trên toàn thế giới.

Điện Biên Phủ có vị trí chiến lược quan trọng đối với chiến trường Đông Dương và cả Đông Nam Á. Vì thế, quân Pháp đã biến nơi đây thành một tập đoàn cứ điểm quân sự mạnh nhất Đông Dương, được chúng huênh hoang là “pháo đài bất khả xâm phạm”. Đánh giá đúng tình hình và âm mưu, thủ đoạn của địch, cuối năm 1953, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định: Chiến dịch này là một chiến dịch rất quan trọng không những về quân sự mà cả về chính trị, không những đối với trong nước mà cả đối với quốc tế. Vì vậy, toàn dân, toàn quân, toàn Đảng phải tập trung hoàn thành cho kỳ được.

Để thực hiện quyết tâm chiến lược đánh chắc thắng, quân và dân ta phải vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, hiểm nguy, nhất là khi lực lượng chủ lực của ta hạn chế về vũ khí, trang bị; đường cơ động xa, địa hình rừng núi rất hiểm trở, việc bảo đảm hậu cần, kỹ thuật cho chiến dịch lớn và dài ngày là thách thức chưa từng có.

Tuy nhiên, với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng”, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc cộng với sự ủng hộ của bạn bè quốc tế đã được phát huy cao độ. Cả nước đồng lòng dồn sức người, sức của; các chiến sĩ Điện Biên chiến đấu với tinh thần quả cảm, sẵn sàng hy sinh; Bộ chỉ huy mặt trận, đặc biệt là Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, cán bộ các đơn vị chỉ đạo tài tình, linh hoạt, mưu trí, sáng tạo... đã tạo nên sức mạnh làm nên chiến thắng lẫy lừng.

Chiến thắng Điện Biên Phủ là biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tiêu biểu cho trí tuệ, bản lĩnh, sức mạnh của dân tộc Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tri ân, tưởng nhớ đồng bào, đồng chí, cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc; cảm ơn sự giúp đỡ to lớn, chí nghĩa, chí tình của bạn bè quốc tế. Đồng thời, tiếp tục hun đúc tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân; khơi dậy khát vọng hòa bình, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để phát triển đất nước; giáo dục các thế hệ người Việt Nam phát huy truyền thống anh hùng, tích cực đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ đã để lại cho chúng ta nhiều bài học quý, rất sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, vẫn còn nguyên giá trị.

Trước hết, đó là bài học về sự lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược đúng đắn, sáng tạo của Đảng, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh, trực tiếp là tài thao lược của người chỉ huy chiến dịch, các tướng lĩnh, cán bộ trên chiến trường.

Đó là bài học về công tác Đảng, công tác chính trị trong phát huy cao độ bản lĩnh, trí tuệ và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam; phát huy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, “quân với dân một ý chí”, sẵn sàng hy sinh tất cả, “không có gì quý hơn độc lập, tự do”-quyết chiến và biết cách đánh thắng!   

Đó là bài học về sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Bài học về nhận định đúng tình hình, tận dụng thời cơ mở chiến dịch có ý nghĩa quyết định. Bài học về vận dụng sự độc đáo, sáng tạo của nghệ thuật quân sự Việt Nam, linh hoạt thay đổi cách đánh, ta biến yếu thành mạnh, làm cho địch từ mạnh thành yếu; toàn mặt trận thống nhất ý chí và hành động, chấp hành nghiêm kỷ luật chiến trường, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ, bảo đảm hiệu suất chiến đấu cao, tạo những đòn tấn công bất ngờ, làm địch bị phân tán, từ tan rã từng phần đến thất bại toàn bộ...

Đó là nhiều bài học trong tổ chức sử dụng lực lượng linh hoạt, hiệu quả; phát huy tối đa mọi nguồn lực bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tất cả các mặt cho tác chiến chiến dịch nói riêng và chiến tranh nói chung; không ngừng xây dựng LLVT, nhất là Quân đội nhân dân (QĐND) vững mạnh, làm nòng cốt trong chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc...

Đặc biệt là bài học “đánh chắc, tiến chắc”, chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh; tiến hành “chỉnh huấn” ngay tại chiến trường để kịp thời khắc phục những hạn chế, khuyết điểm, biểu hiện tư tưởng tiêu cực, giữ vững ý chí quyết tâm chiến đấu thắng lợi.

Đất nước ta đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh có nhiều thuận lợi, thời cơ, song cũng không ít khó khăn, thách thức. Để thực hiện thành công các mục tiêu mà Đảng ta xác định, tinh thần đại đoàn kết, yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí quyết tâm không quản ngại gian khổ, hy sinh, phấn đấu hết mình vì lợi ích chung như trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa cần được nhân lên. Đảng đã có đường lối đúng, mọi tổ chức, cá nhân phải nghiêm túc chấp hành, nỗ lực thực hiện; phát huy tinh thần chủ động, linh hoạt, sáng tạo nhưng phải bảo đảm hoàn thành thắng lợi mục tiêu như phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, có như vậy mới tạo được sự phát triển bền vững.  

Cùng với cả nước, LLVT mà nhất là QĐND Việt Nam càng phải phát huy bản chất, truyền thống anh hùng cách mạng; vận dụng sáng tạo, hiệu quả những bài học kinh nghiệm trong Chiến dịch Điện Biên Phủ vào xây dựng, tổ chức lực lượng, tiến hành công tác tư tưởng; tăng cường huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu để đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, bảo đảm sức mạnh giành thắng lợi trong mọi tình huống.

Trước mắt, toàn quân cần phát huy tinh thần, ý chí của chiến sĩ Điện Biên trong rèn cán, luyện binh, xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, thực sự là đội quân cách mạng, làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tích cực tham gia xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh. Từ tướng lĩnh đến mỗi chiến sĩ cần biến niềm tự hào thành động lực, tạo sức bật mới cho đơn vị và toàn quân, lập thành tích hướng tới kỷ niệm 80 năm thành lập QĐND Việt Nam, 35 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân; xứng đáng với truyền thống Quân đội anh hùng của dân tộc Việt Nam anh hùng.

 

Điện Biên Phủ thu hút du khách người Pháp

Marine Medevielle và David Raymond là hai bạn trẻ người Pháp. Lần đầu tiên tới Việt Nam, trong ba tuần để du lịch, họ muốn dành trọn ba ngày ở Điện Biên trong dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ để thăm bảo tàng, tìm hiểu về đất nước và con người Việt Nam.

"Tôi rất ấn tượng về những câu chuyện chiến tranh trong lịch sử đất nước các bạn. Chiến tranh giữa hai quốc gia giờ đã là quá khứ, và tôi thấy người dân Việt Nam rất thân thiện, đất nước các bạn rất yên bình, đặc biệt là ở đây. Khi chúng tôi tới đây, ấn tượng của chúng tôi về người dân nơi đây là họ rất nhiệt tình chào đón chúng tôi. Chắc chắn rằng khi về nước tôi sẽ nói với người thân và bạn bè tôi về đất nước các bạn và chắc chắn chúng tôi sẽ quay lại đây một lần nữa ở một quốc gia đẹp cả cảnh lẫn tình người như thế này", anh David Raymond – du khách Pháp.

Là người mang hai quốc tịch Tuynidi và Pháp, anh Abdel Hedi đến Việt Nam để thực hiện dự án xây dựng cây cầu Mường Thanh. Anh mong muốn được làm một điều gì đó cho người dân ở đây để họ có được một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Cuộc chiến giữa hai quốc gia đã lùi vào dĩ vãng, và tôi chỉ được nghe qua lời kể của cha ông mình. Tôi cho rằng tình hữu nghị của người dân giữa hai nước đang rất tốt đẹp và khăng khít. Người Pháp không muốn nhắc tới cuộc chiến trong quá khứ đó nữa mà chỉ muốn mang lại sự thân thiện cũng như những điều tốt đẹp cho Việt Nam. Tôi rất vui vì góp một chút công sức nhỏ bé cho dự án được thực hiện ở đây.

Anh Abdel Hedi – kỹ sư Pháp, chuyên gia tư vấn quốc tế.

Điện Biên đang trong những ngày cao điểm chào mừng kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Mỗi ngày, Điện Biên đón khoảng 5.000 lượt du khách trong và ngoài nước. Để phục vụ tốt du khách trong dịp nghỉ lễ, các đơn vị có trách nhiệm của tỉnh đã huy động 100% lực lượng, bố trí, phân công nhiệm vụ tới từng cán bộ, viên chức, đội ngũ thuyết minh viên, đảm bảo công tác tiếp đón luôn kịp thời, chu đáo, tạo được ấn tượng tốt đẹp với du khách.

Khách đến Điện Biên trong những ngày này tăng mạnh. Mọi công tác phục vụ đều đã được chủ động chuẩn bị chu đáo, đáp ứng tốt nhất nhu cầu tham quan, vui chơi và tìm hiểu lịch sử của du khách. Tỉnh Điện Biên đã sẵn sàng cho sự kiện trọng đại của đất nước với mong muốn chương trình kỷ niệm sẽ xứng đáng với ý nghĩa, tầm vóc của chiến thắng Điện Biên Phủ.

 

Thất bại Điện Biên Phủ qua điều trần của chính phủ Pháp

Sau gần 1 năm Điện Biên Phủ thất bại, chính phủ Pháp thành lập một ủy ban chuyên trách - The Catroux Commission (TCC) - để điều tra nguyên nhân thất bại. Hồ sơ của TCC rất đồ sộ, được lưu trữ tại Phân ban lịch sử và tư liệu Bộ Quốc phòng Pháp và được giữ kín trên nửa thế kỷ bằng dấu "Tuyệt mật".

Qua điều tra, TCC đã phát hiện nhiều chuyện động trời về chiến thuật, các mâu thuẫn cá nhân, sai lầm chính trị… Ví dụ, hồ sơ GR 1R231 đề cập tới sai lầm của Pháp khi đánh giá quân đội Việt Minh. Thực ra Việt Minh không yếu như người Pháp tưởng mà do được dư luận ủng hộ, đặc biệt là các nước trong phe xã hội chủ nghĩa nên tiềm lực mạnh; việc nước Pháp bị hất ra khỏi Đông Dương là hệ quả của hàng loạt những sai lầm từ chính trị, ngoại giao cho tới quân sự. Chẳng hạn, đến tháng 3-1954 đội quân Việt Minh của tướng Giáp đã vượt qua con số 40 nghìn, được trang bị cả vũ khí hạng nặng trong khi đó Pháp chỉ có dưới 15 nghìn, mọi sự chi viện đều từ bên ngoài và liên tục bị gián đoạn. Chưa kể vị trí của Điện Biên Phủ lại ở cách xa biển (cảng Hải Phòng) tới 400 km, cách các căn cứ không quân của Pháp 300 km và gần biên giới với Trung Quốc..., mọi thứ đều khiến quân đội Pháp hoàn toàn bất lợi khi bị tấn công.

Kết quả điều tra không được công bố, lý do là vì giới chính trị gia Pháp muốn trốn tránh trách nhiệm và không muốn nhiều người biết. Vả lại, thời kỳ đó Pháp vẫn đang phải đối mặt với các cuộc chiến khác ở Bắc Phi. Chính sự bưng bít này làm cho các cựu binh tham gia Điện Biên Phủ bất bình với chính phủ, khiến việc điều hành tại chỗ của De Castries, Navarre, hay Rene Cogny không mang lại hiệu quả. Thậm chí, ngay cả khi về Pháp họ còn bị đối xử bất công. Đại tá Jacques Allaire, thuộc binh đoàn 6 tham chiến tại Điện Biên Phủ cho biết, qua điều tra của TCC mới vỡ lẽ mâu thuẫn giữa tướng Navarre và tướng Cogny cũng là một trong những nguyên nhân gây thất thủ tại Điện Biên Phủ.