Ấn Độ, vì sao lên nỗi?

 Ấn Độ 27/4/2021, 9:44: 323144 ca mắc mới, 2771 ca tử vong.

Ấn Độ là một đất nước vĩ đại với lịch sử lâu đời, tuy nhiên tự sướng vì điều đó một cách mù quáng đã khiến cho thảm kịch xảy ra.

Trước thảm kịch này, báo chí Ấn Độ không phải mới bây giờ mà trước đây đã từng có cảnh báo một cách mạnh mẽ về những nguy cơ đến từ sự tự mãn và tinh thần tôn giáo mù quáng trong xã hội, từ các chính khách đến cộng đồng. 

Tuy nhiên tất cả bị phớt lờ và chỉ sự khó khăn về quy mô dân số cũng như sự đa dạng về văn hóa là được làm nổi bật, và cố tình lờ đi hệ thống đẳng cấp cực kì lạc hậu trong xã hội (nhưng lại là môi trường thuận lợi cho sự lây lan của virus), và chính điều đó đã dẫn đến thảm kịch. Và các bài viết trong thảm họa này là minh chứng cho hậu quả tai hại đến từ sự mù quáng tôn giáo và những vấn đề cố hữu của xã hội Ấn Độ.

Trong bài viết "The price of lowering our guard: why this Covid catastrophe is upon us, and what we need to do now" (Cái giá phải trả cho sự lơ là cảnh giác: tại sao thảm họa Covid lại xảy ra với chúng ta và chúng ta phải làm gì bây giờ) đăng trên The Times of India sáng 23/4/2021, Zarir F Udwadia chỉ ra hiện thực tàn khốc: Giường bệnh không thể cung cấp được ngay cả cho những người giàu có và quyền lực, những người kinh hoàng nhận ra rằng sự giàu có và địa vị không giúp họ tránh được virus SARS-CoV-2. Tình trạng thiếu Oxy và khẩu phần ăn, nghĩa địa tràn ngập thi thể và lò thiêu đỏ rực không chỉ là những viễn cảnh ác mộng từ tương lai sau này mà còn là hình ảnh thực tế ngay cả ở trung tâm tài chính của đất nước, Mumbai. Các loại thuốc thiết yếu (và một số loại được coi là tối cần thiết) như Remdesivir và Tocilizumab cũng không thể mua được ngay cả với giá chợ đen và số ca bệnh trên toàn quốc đã đạt mốc bi thảm ở cấp độ thế giới với 312731 ca nhiễm mới được ghi nhận chỉ trong một ngày (cứ 7 người trên toàn cầu nhiễm bệnh thì có 1 người Ấn) đưa con số ca bệnh ở Ấn Độ lên 15 triệu và 180000 người chết. Zarir cho rằng có 4 lý do liên quan nhất đến thảm họa: sự tự mãn – thay vào những tuyên bố kêu gọi cộng đồng cảnh giác, thì lại là những tuyên bố chiến thắng mang tính tự sướng của các nhà lãnh đạo trong thời điểm đẹp trời hiếm hoi trước khi bão tổ nổi lên; biến chủng mới; triển khai vaccine chậm, mặc dù Ấn Độ được ca tụng là siêu cường vaccine nhưng chỉ có 4,5% dân số Ấn Độ được tiêm vaccine tính đến ngày 20/4, nghĩa là còn 600 ngày nữa mới đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng với 70% dân số được tiêm phòng, thiếu vaccine kết hợp với việc không có khả năng giãn cách xã hội cùng với những thông tin sai lệch về vaccine khiến người dân Ấn Độ không tin tưởng vaccine; tính toán sai lầm về chính trị: việc cho phép các cuộc biểu tình, họp bầu cử lớn, lễ hội tôn giáo mà không có bất kì sự kiểm tra nào, tình cảm tôn giáo, chủ nghĩa tân tôn giáo và việc cố làm hài lòng đám đông đã lấn át các nguyên tắc cơ bản về sức khỏe cộng đồng và ý thức cộng đồng ở Ấn Độ. Tất cả những điều đó đã khiến cho lịch sử lặp lại vừa là bi kịch vừa là trò hề."

Một nguyên nhân quan trọng là những thông tin sai lệch về vaccine mà Zarir chỉ ra trong bài viết trên được Chetan Bhagat phân tích sâu thêm trong bài viết "How Pseudosience is coming in the way of India tackling the pandemic" (Giả khoa học đang tác động đến cách Ấn Độ đối phó với đại dịch như thế nào) trên The Times of India ngày 25/4/2021. Chetan là một tín đồ sùng đạo Hindu nhưng cũng chỉ ra rằng một số lượng lớn những người theo đạo Hindu từ chối khoa học đang gây hại cho cộng đồng không phải mới bây giờ mà là cả nghìn năm qua. Và chính cái cách mà cộng đồng tin tưởng mù quáng vào tôn giáo, từ chối mọi khoa học hoặc đem lắp ghép một cách khập khiễng giữa cơ sở tôn giáo với khoa học tạo ra các thông tin giả đã gây nên thảm họa.

Chetan phân tích: "mặc dù tất cả các tôn giáo đều chứa đầy những niềm tin phi khoa học. Tuy nhiên khi nói đến Ấn Độ, tôn giáo thống trị Ấn Độ là Ấn Độ giáo (tức đạo Hindu). Do đó, số phận của đất nước chúng ta bị ràng buộc trực tiếp và bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi niềm tin của người dân theo đạo Hindu… Tất nhiên, có những người theo đạo Hindu tin khoa học, và chúng tôi có nhiều người đạt giải Nobel để chứng minh điều đó. Nhưng thật không may, cũng có quá nhiều người theo đạo Hindu phi khoa học đang chi phối chính trị và dư luận của đất nước ngày nay. Tệ hơn nữa là một số người trong số họ còn trộn lẫn những thông tin giả khoa học vào niềm tin phi khoa học của họ.

Những thái độ phản khoa học hoặc giả khoa học này kết hợp với cái tôi siêu mong manh đã khiến chúng ta phải trả giá đắt. Nhưng người ta có thể hỏi một tư duy khoa học là gì. Một số thậm chí có thể trích dẫn sự vĩ đại bẩm sinh của các văn bản Hindu kết hợp khoa học bên trong chúng. Những người khác sẽ nói rằng Ấn Độ có nhiều khoa học đến nỗi chúng tôi đã phát minh ra hệ thập phân. Hoặc rằng các văn bản thần thoại của chúng ta nói về máy bay và vũ khí tối tân.

Thật không may, việc tôn vinh quá mức lịch sử và thần thoại của chúng ta, và trộn lẫn một số thuật ngữ khoa học vào đó không khiến chúng ta trở nên khoa học chút nào. Trong thực tế thì ngược lại.

Một bộ óc khoa học là sự thừa nhận rằng chúng ta không biết tất cả mọi thứ. Rằng có thể có những khám phá mới dựa trên những quan sát mới, từ đó sẽ đưa chúng ta liên tục thay đổi niềm tin của mình.

...

Ngược lại, một bộ óc phi khoa học tin rằng tất cả những kiến thức mà chúng ta cần đã được khám phá trong quá khứ vĩ đại của chúng ta. Rằng nếu chúng ta chỉ tuân theo thánh thư của mình, theo dõi lịch sử huy hoàng của chúng ta, không đặt câu hỏi về những gì mà tổ tiên vĩ đại của chúng ta đã tin và giữ vững niềm tin, chúng ta sẽ đạt được tiến bộ lớn.

Cho dù đó là chế độ ăn uống, kinh tế, thuốc men, giáo dục, cách sống hay quản trị của chúng ta, nhiều người theo đạo Hindu phi khoa học tin rằng quá khứ của chúng ta có tất cả câu trả lời. Mọi người nói rằng kinh Veda chứa đựng mọi thứ. Hoặc rằng hàng ngàn năm trước, chúng ta là nơi tiên tiến nhất trên trái đất.

Ngay cả khi người ta tin vào lời khẳng định đó, người ta vẫn cần hỏi - điều gì đã xảy ra sau đó? Làm thế nào chúng tôi đã chệch hướng? Trở thành khoa học có nghĩa là tìm ra câu trả lời mới ngày nay và thay đổi theo thời đại, không bám vào khoa học của quá khứ. Có một điều trớ trêu là trong khi chúng ta muốn con mình nghiên cứu khoa học ở trường, chúng ta lại không muốn áp dụng tư tưởng khoa học vào đời sống của mình. Chúng ta muốn sống trong vinh quang của quá khứ, ngay cả khi các quốc gia khác đã vượt qua chúng ta.

Hàng triệu người đã đến ngâm mình trong Kumbh Mela, ngay cả khi làn sóng thứ hai đã được thiết lập. Thế giới cười nhạo chúng ta, khi hình ảnh những ca bệnh kỷ lục và những bệnh viện nghẹt thở tương phản với hàng vạn người tụ tập ở bờ sông. Chúng ta đã nhanh chóng đổ lỗi cho hội nghị Tablighi, nhưng khi nào chúng ta sẽ nhìn vào bản chất vấn đề? Các trường hợp mắc bệnh đã tăng đều đặn kể từ tháng 2, nhưng chỉ đến cuối tháng 4 mới có sự nghiêm túc về kế hoạch tiêm chủng cho tất cả mọi người.

Tôi tôn trọng tôn giáo của tôi và tôn kính thánh thư. Tuy nhiên, chỉ có một loại vaccine được phát triển trong các phòng thí nghiệm khoa học mới có thể cứu nhân loại ngày nay. Điều này không làm cho khoa học vượt trội hơn tôn giáo. Tuy nhiên, nó cho bạn biết rằng đức tin và khoa học đều có vị trí của chúng. Những người khao khát và sống trong quá khứ tưởng tượng sẽ trì trệ trong khi sự tiến bộ đến với những người sống trong tương lai.

Yêu tôn giáo của bạn. Tuân theo và tôn trọng truyền thống. Tuy nhiên, hãy tỏ ra khoa học — tò mò về những khám phá mới và sẵn sàng thay đổi suy nghĩ của bạn vì nó. Đó, và chỉ điều đó, là điều sẽ khiến chúng ta tạo ra một kỷ nguyên vàng cho Ấn Độ một lần nữa."

Chính phủ và hệ thống y tế Việt Nam đã và đang làm rất tốt trong cuộc chiến chống lại đại dịch. Tuy nhiên từ "tấm gương" Ấn Độ, Việt Nam cũng cần để ý đến nhóm đối tượng rất nguy hiểm khác, thậm chí còn nguy hiểm hơn cả những đối tượng đưa người vượt biên trái phép vào Việt Nam, những đối tượng trốn cách ly và những đối tượng tung tin giả bình thường chủ yếu để thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, đó là nhóm đối tượng chống vaccine và tuyên truyền những thông tin phản khoa học một cách có hệ thống để chống lại khoa học y tế, không chỉ hoạt động một cách có hệ thống, mà các tôn giáo một phần cũng đã bị chúng lợi dụng để thu hút và truyền bá những thứ thông tin giả khoa học, không chỉ nhằm mục đích thu hút sự chú ý mà còn phá hoại một cách có chủ ý hệ thống y tế. Nếu nhóm đối tượng này không được để ý và dẹp bỏ triệt để, hậu quả sẽ rất tai hại trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến hết sức phức tạp hiện nay.