Phát biểu tại ĐHĐ LHQ ngày 1/3/2022, Trưởng phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại LHQ, Đại sứ Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh “Việt Nam thấy rằng chiến tranh và xung đột thường xuất phát từ các học thuyết lỗi thời về chính trị cường quyền, tham vọng thống trị, áp đặt và sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp quốc tế”. Vậy ai hay bên nào theo đuổi những học thuyết lỗi thời về cường quyền?
Nguyên nhân sâu xa của cuộc xung đột Nga-Ukraine là sự cạnh tranh quyết liệt giữa Mỹ và Nga được thể hiện trong học thuyết địa chính trị của Halford John Mackinder được công bố vào năm 1904. Trong học thuyết này có một định đề cơ bản là, bất kỳ quốc gia nào theo đuổi mục tiêu giành quyền bá chủ thế giới thì nhất thiết phải chiếm được một vùng đất nằm ở trung tâm lục địa Âu-Á và ông gọi đó là “trái tim của thế giới” (Heartland). Vùng đất này trùng với lãnh thổ của nước Nga.
Học thuyết địa-chính trị của Halford John Mackinder được giới tinh hoa chính trị ở Washington sử dụng làm cơ sở để xây dựng chiến lược toàn cầu của Mỹ nhằm mục tiêu giành quyền bá chủ thế giới. Theo các tài liệu đã được giải mật, các tập đoàn tài phiệt Mỹ đứng đằng sau gây ra Chiến tranh thế giới I, Chiến tranh thế giới II và Chiến tranh Lạnh nhằm xóa sổ Liên Xô. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Mỹ tiếp tục thực hiện chiến lược làm tan rã nước Nga mặc dù quốc gia này đã tuyên bố từ bỏ chủ nghĩa cộng sản, từ bỏ chủ nghĩa xã hội và đi theo con đường phát triển của chủ nghĩa tư bản.
Chính vì thế, NATO vẫn tiếp tục mở rộng từ 15 thành viên thời Chiến tranh Lạnh thành 30 quốc gia, đồng thời đưa căn cứ quân sự tới sát biên giới Nga.
Tham dự và đọc tham luận tại Hội nghị an ninh quốc tế Munich năm 2007, Tổng thống Nga V.Putin tuyên bố học thuyết địa-chính trị làm cơ sở cho trật tự thế giới đơn cực sau Chiến tranh Lạnh đã hoàn toàn lỗi thời trong một thế giới đã toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Ông nhận định: “Rõ ràng là, tiến trình mở rộng khối NATO hoàn toàn không liên quan đến việc hiện đại hóa liên minh này hoặc việc bảo đảm an ninh ở châu Âu. Ngược lại, quá trình mở rộng đó đang làm giảm bớt mức độ tin cậy lẫn nhau. Chúng tôi hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi thẳng thắn: sự mở rộng NATO nhằm chống ai? Liệu những cam kết mà các đối tác phương Tây đưa ra sau khi giải thể Hiệp ước Varsava có còn giá trị gì nữa hay không? Những tuyên bố này còn có giá trị không?”.
Phớt lờ cảnh báo của Tổng thống V.Putin, Hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2008 quyết định sẽ kết nạp Ukraine và Gruzia.
Trong dự thảo Hiệp ước an ninh Mỹ-Nga và Hiệp định an ninh NATO-Nga do Nga đề xuất ngày 15/12/2021, phía Nga đề ra nhiều yêu cầu nhằm xây dựng cấu trúc an ninh chung công bằng và bền vững ở châu Âu, trong đó có yêu cầu then chốt là Mỹ không được kết nạp Ukraine. Mỹ và NATO gửi thư trả lời Nga bác bỏ yêu cầu này với lập luận Ukraine có quyền tự do lựa chọn liên minh mà không ai có thể ngăn cản. Đáp trả, Tổng thống Nga V.Putin cho biết, trong quan hệ quốc tế có một nguyên tắc rất cơ bản xác định rằng mỗi một quốc gia có quyền lựa chọn liên minh để bảo đảm an ninh cho mình nhưng không được làm phương hại đối với an ninh của các quốc gia khác. Nghĩa là, việc lựa chọn liên minh không phải là nguyên tắc vô điều kiện mà là có điều kiện.
Tổng thống V.Putin còn cho biết thêm, nếu Mỹ bác bỏ yêu cầu chính đáng này của Nga thì Moscow sẽ thực thi các biện pháp quân sự và kỹ thuật-quân sự cần thiết để bảo đảm an ninh quốc gia cho mình. Hiện nay, tuy Ukraine chưa phải là thành viên NATO nhưng Mỹ đã bố trí căn cứ quân sự, tiến hành nhiều cuộc tập trận trên lãnh thổ quốc này với kịch bản chống Nga. Ngoài ra, chiến lược quân sự của Ukraine và Mỹ đều xác định Nga là “kẻ thù”, là “đối tượng tác chiến”. Học thuyết quân sự của Ukraine còn xác định, với sự giúp đỡ về quân sự của NATO sẽ “giải phóng Crimea”. Ngoài ra, mục tiêu diệt chủng đối với nước Nga đã trở thành quốc sách của chính quyền Kiev.
Trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Điện Kremlin ngày 8/2/2022, Tổng thống V.Putin nêu ra tình huống: “Trong các văn kiện học thuyết và chiến lược của Ukraine hiện nay chính thức xác định chủ trương sẽ sử dụng sức mạnh quân sự để thu hồi Crimea mà hiện nay đã vĩnh viễn thuộc chủ quyền của Nga. Một khi Ukraine gia nhập NATO và được liên minh này cung cấp vũ khí hiện đại, chính quyền Kiev sử dụng sức mạnh quân sự để đánh chiếm Crimea. Khi đó, Nga sẽ phải đáp trả và đương nhiên sẽ bùng nổ chiến tranh Nga-NATO. Liệu đã có ai nghĩ đến tình huống này?”.
Như vậy, trong cuộc xung đột Nga-Ukraina hiện nay, chính Mỹ và NATO toan tính sử dụng sức mạnh quân sự để thực thi một học thuyết địa-chính trị đã hoàn toàn lỗi thời, còn Nga buộc phải đáp trả không chỉ để bảo đảm an ninh cho chính mình mà còn là để hóa giải hiểm họa một cuộc chiến tranh lớn giữa Nga và NATO ở châu Âu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét