XÂY DỰNG VĂN HÓA CÔNG SỞ TRÊN CƠ SỞ VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG

 ***Văn hóa công sở - yếu tố đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu hiệu quả  của hoạt động công sở

Công sở là cơ quan của bộ máy nhà nước đặt dưới sự quản lý trực tiếp của Nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ do nhà nước quy định. Hoạt động của công sở nhằm phục vụ cho lợi ích của cộng đồng và thực hiện quyền lực nhà nước. Công sở có nhiệm vụ quản lý công vụ, công chức; tổ chức công tác phối hợp công việc giữa các bộ phận; tổ chức công tác thông tin trong công sở và với các cơ quan  khác. Công sở tổ chức thực hiện cơ chế điều hành, kiểm soát việc hành chính, là nơi soạn thảo văn bản để thực hiện công vụ, đảm bảo thông tin cho hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước. Đây còn là nơi tiếp nhận yêu cầu, đề nghị, khiếu nại của công dân, tổ chức việc giao tiếp với người dân... Do đó, công sở là một bộ phận hợp thành tất yếu của thiết chế bộ máy quản lý Nhà nước, đại diện quyền lực của nhà nước trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được Nhà nước giao.

Mọi thành công hay thất bại trong hoạt động của công sở phụ thuộc vào rất nhiều  yếu tố, trong đó yếu tố chủ yếu nhất là con người và hành vi ứng xử văn hóa nơi công sở của các cá nhân, từ cấp lãnh đạo, quản lý, điều hành cho tới các nhân viên phục vụ. Biểu hiện cụ thể của văn hóa công sở là tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ công việc, ý thức chấp hành kỷ luật của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lao động cùng với ý thức trau dồi kiến thức văn hóa, kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và trình độ hiểu biết pháp luật để thực hiện công việc một cách chuyên nghiệp và hiệu quả. Thực tế, văn hóa công sở được hình thành trên cơ sở văn hóa ứng xử của các thành viên trong tổ chức, nó có tính kế thừa và tiếp thu sáng tạo, có chọn lọc qua các giai đoạn phát triển của bộ máy tổ chức và không ngừng được bổ sung hoàn thiện đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng cao của chế độ công vụ và sự phát triển của tổ chức.

Thực hiện văn hoá công sở chính là một phần của yêu cầu cải cách hành chính để đạt được mục tiêu xây dựng một nề nếp làm việc khoa học, có kỉ cương và dân chủ mà từng cán bộ, công chức, viên chức cần nhận thức và xác định đúng đắn vai trò và trách nhiệm của bản thân mình trong quá trình này. Bên cạnh đó, để đảm bảo tính trang nghiêm và hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, đội ngũ cán bộ công chức, viên chức cần có phong cách ứng xử chuẩn mực trong hoạt động công vụ, có phẩm chất đạo đức tốt, luôn có ý thức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Do đó, tại các công sở, cán bộ công chức cần nghiêm chỉnh tuân theo các quy định cụ thể thực hiện văn hóa công sở, đặc biệt cần tuân thủ tốt quy định về phong cách phục vụ, ứng xử với đồng nghiệp, caaos trê, cấp dưới…một cách có văn hóa, góp phần tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh nơi công sở.

Với ý nghĩa đó, văn hóa công sở không chỉ thể hiện đạo đức, phẩm chất, năng lực của cán bộ, công chức, viên chức trong khi thực thi nhiệm vụ mà còn thể hiện trình độ văn hóa của họ. Xây dựng văn hóa công sở thực chất là xây dựng con người lao động mới – văn minh, chuyên nghiệp – yếu tố quyết định chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động công sở.

***Văn hóa ứng xử  - nền tảng để xây dựng Văn hóa công sở

Như đã đề cập ở trên “văn hóa công sở được xây dựng trên nền tảng của văn hóa ứng xử”. “Văn hóa ứng xử là sự thể hiện triết lý sống, lối sống, lối suy nghĩ, lối hành động của một cộng đồng người trong việc ứng xử và giải quyết mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội”.  Bản chất của văn hóa ứng xử là đạo đức, tình cảm, là lý trí và sự nhẫn nhịn, nhường nhịn. Còn biểu hiện của văn hóa ứng xử gồm có văn hóa nói và văn hóa hành động. Trong khi đó, nghệ thuật ứng xử luôn xuất phát từ cuộc sống chân thực, lối sống  chất phác, thái độ nhân văn và tâm lý sâu sắc.

Nếu một người có trái tim nhân hậu của người mẹ hiền, có bộ não uyên bác của nhà khoa học, có tâm hồn lãng mạn của một nghệ sỹ, có bàn tay khéo léo của một nghệ nhân, thì nghệ thuật ứng xử sẽ tự nhiên ngấm vào cuộc sống hàng ngày của họ. Nhưng nghệ thuật ứng xử không tự nhiên mà có, nó càng không thể xây dựng trên một nền tảng tâm hồn và trí tuệ nghèo nàn, mà là kết quả của cả một quá trình nhận thức và rèn luyện không ngừng của bản thân. Văn hóa ứng xử nói chung và văn hóa ứng xử nơi công sở nói riêng chính là thước đo sự văn minh của mỗi cán bộ công chức hay nói khác đi nó phản ánh sự nhận thức cũng như ý thức của mỗi cá nhân trong môi trường làm việc nơi công sở.

Con người tác động đến việc hình thành văn hóa công sở đồng thời văn hóa nói chung, văn hóa công sở nói riêng với những giá trị bền vững được kế thừa và tiếp thu có chọn lọc từ quá khứ đến hiện tại, tương lai; từ môi trường bên trong đến bên ngoài công sở sẽ có tác động trở lại góp phần hoàn thiện nhân cách, phẩm chất, đạo đức cho cán bộ công chức. Xây dựng văn hóa công sở chính là xây dựng một môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả. Cách hành xử văn hóa nơi công sở vì thế, mang lại rất nhiều lợi ích góp phần tạo dựng niềm tin, sự đoàn kết nhất trí của cả tập thể, từ đó tạo bầu không khí làm việc cởi mở, tích cực, giúp cán bộ nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.

Tuy vậy, hiện nay trong công sở của chúng ta vẫn còn một số nhiều hạn chế trong thực hiện văn hóa công sở như trong việc chấp hành kỷ luật,chế độ quy định…; đến công sở gặp đồng nghiệp, gặp lãnh đạo nhưng không chào hỏi nhau; ý thức giữ gìn vệ sinh chung, ý thức tiết kiệm trong việc sử dụng điện nước còn chưa tốt; ý thức trách nhiệm với công việc được giao chưa cao… đã làm ảnh hưởng đến hiệu quả công việc, đến đồng nghiệp, đến bộ mặt của cả cơ quan đơn vị. Cá biệt, có lúc, có nơi còn có hiện tượng đùn đẩy trách nhiệm trong công tác, thiếu nhiệt tình trong công việc, tâm lý làm cho có, làm cho xong việc…Nhưng cũng có những trường hợp chưa biết nhận thức phải làm như thế nào để có những hành vi, ứng xử văn minh, lịch sự nơi công sở.

Ai cũng trọng lời chào, vậy mà không ít cán bộ, công chức còn ngại chào khi gặp gỡ nhau. Chính vì vậy, nhiều cơ quan, đơn vị rất khuyến khích nhân viên thường xuyên chào hỏi khi gặp gỡ nhau như một cách để tăng cường mối liên kết và tình cảm của các thành viên. Đặc biệt, khi gặp lãnh đạo của cơ quan, đơn vị, các nhân viên cần chào hỏi và bày tỏ sự kính trọng. Buổi sáng gặp nhau ở công sở nhất thiết phải chào nhau. Kết thúc một ngày làm việc, đồng nghiệp nên chào nhau trước khi ra về. Kết thúc một tuần làm việc, chúng ta nên chào đồng nghiệp cùng lời chúc ngày nghỉ vui vẻ.

Việc phát ngôn hằng ngày cũng là một nội dung còn có những vấn đề cần được trao đổi nhiều hơn như kỹ năng trả lời điện thoại, kỹ năng trao đổi thông tin; người có kỹ năng phát ngôn tốt, chuẩn mực càng làm nổi bật bật tính chuyên nghiệp và cách ứng xử thanh lịch của công chức đó ở nơi công sở. Ông bà ta dạy rằng: “Ngôn là người”. Ngôn ở đây không chỉ được hiểu là giọng nói mà còn là cách nói, kiểu nói, cung cách trò chuyện; là sự ứng xử tình huống, nghệ thuật giải quyết xung đột.

Thực tế cuộc sống cho thấy chính văn hóa hành vi trong giao tiếp sẽ nói lên thật nhiều sự thanh lịch đích thực của một con người. Lời nói trong cuộc sống hằng ngày là những gì rất giản dị như cơm ăn áo mặc. Nhưng nói làm sao cho đẹp, có nghi lễ là điều cần có sự rèn luyện và tu dưỡng của mỗi cá nhân. Sự dễ dãi trong lời ăn tiếng nói có thể dẫn đến sự buông thả trong lối sống, tùy tiện trong công việc.

Những nội dung trên đây, phần nhiều đề cập tới những hành vi ứng xử đạo đức như là một yếu tố nền tảng của văn hóa ứng xử. Thực tế, văn hóa công sở còn phải xuất phát từ những hành vi, thái độ mang tính quy chuẩn, cần có quá trình đào tạo thường xuyên liên tục ở mỗi cơ quan đơn vị. Ví dụ như, Quy chế về văn hóa công sở, bao gồm quy định rõ về trang phục, về chấp hành kỷ luật, chế độ quy định về quy định giữ gìn vệ sinh, sử dụng vật chất, thiết bị hỗ trợ công việc... Đồng thời phải thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng về thái độ, kỹ năng ứng xử trong các trường hợp giao tiếp cụ thể ở cơ quan, ví dụ như kỹ năng giao tiếp hiệu quả, kỹ năng trao đổi thông tin, kỹ năng quản lý thời gian làm việc trong nội bộ phòng ban, đơn vị, nội bộ cơ quan...

Cuối cùng xin đề cập đến một nội dung quan trọng khác của văn hóa công sở đó là là phong cách làm việc. Đây là sự kết hợp tinh tế giữa các phẩm chất cá nhân và quá trình rèn luyện về lề lối làm việc mà Bác Hồ là một tấm gương tiêu biểu về phong cách làm việc khoa học, hiệu quả. Suốt cuộc đời mình, Bác luôn coi trọng phong cách làm việc tập thể và dân chủ, gắn bó với tập thể, tôn trọng tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể như phương châm chỉ đạo suy nghĩ và hành động của Người.

Bác luôn luôn trân trọng ý kiến của mọi người, không phân biệt chức vụ, cấp bậc, đẳng cấp. Có rất nhiều bài viết quan trọng, Bác đã chuyển cho các đồng chí lãnh đạo chủ chốt đọc và góp ý trước khi công bố; nhưng cũng có nhiều bài viết Bác lại trao đổi với các đồng chí phục vụ để sửa chữa những chỗ viết còn khó hiểu. Phong cách làm việc khoa học của Bác Hồ là sự kết hợp nhuần nhuyễn của tính cụ thể, kịp thời, thiết thực trong mọi lời nói, hành động, ý kiến chỉ đạo… Phong cách làm việc Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ di sản vô giá mà Người đã để lại cho dân tộc ta, đó cũng là  bài học lớn về rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất, nhân cách làm Người, làm Cán bộ.

***Giải pháp đẩy mạnh văn hóa công sở

Nhằm tiếp tục hoàn thiện xây dựng văn hóa công sở không chỉ có ý nghĩa và tầm quan trọng to lớn, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả khi xử lý, giải quyết công việc, xây dựng lề lối làm việc khoa học của đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động, mà còn góp phần thúc đẩy quá trình cải cách hành chính mà nghị quyết TW5 (khóa X) của Đảng đã đề ra, thiết nghĩ cần thực hiện tốt một số giải pháp thực hiện văn hóa công sở như sau:

- Thường xuyên tuyên truyền về văn hóa công sở nhằm nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức về tầm quan trọng của việc thực hiện văn hóa công sở trong môi trường làm việc hiện nay; về ý nghĩa của việc đẩy mạnh thực hiện văn hóa công sở trong việc hoàn thiện nhân cách của người cán bộ.

- Bên cạnh việc sắp xếp công việc phù hợp còn phải tạo ra môi trường làm việc thân thiện, hiệu quả; quan tâm đến đời sống của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động khi ốm đau…tạo động lực và môi trường cho những nét đẹp về ứng xử văn hóa được phát huy, nhân rộng trong cơ quan, đơn vị.

- Thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng (tự bồi dưỡng) về văn hóa công sở cho toàn thể cán bộ, viên chức, chiến sĩ trong cơ quan về kỹ năng giao tiếp, ứng xử nơi công sở…

Tóm lại, Văn hóa công sở thực chất là văn hóa ứng xử ở nơi công sở, phản ánh đạo đức, lối sống của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động. Xây dựng văn hóa công sở suy cho cùng là xây dựng đội ngũ cán bộ công chức mới với đầy đủ phẩm chất cách mạng “ Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng” làm nền tảng cho việc xây dựng một phong cách làm việc của thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Đó cũng là một mục tiêu định hướng chúng ta cùng học tập và làm theo phong cách làm việc Hồ Chí Minh – phong cách tuyệt mỹ của một chỉnh thể lôgíc từ suy nghĩ (phong cách tư duy) đến nói, viết (phong cách biểu đạt) và được biểu hiện qua phong cách làm việc, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt hằng ngày./.