Giêxắc Uynxtenly (1609-1652)

G.Uynxtenly sinh trưởng tại thị trấn Uiga, tỉnh Lancátxia (Anh) trong một gia đình buôn bán tơ lụa và sớm bước vào kinh doanh. Ông sớm bước vào cuộc sống kinh doanh nên thủa nhỏ việc học hành của ông thiếu hệ thống và cơ bản. Tuy vậy, nhờ ý chí và năng lực tự học cao và tích cực hoạt động xã hội, cũng như tôi luyện lâu dài trong đời sống, nên ông có hiểu biết sâu sắc về nhiều vấn đề xã hội.

Trong thời kỳ nội chiến ở Anh, G.Uynxtenly đã nhận thức được nhiều vấn đề mới mẻ, nhất là chứng kiến cuộc đấu tranh sôi sục của những người nghèo khổ (tiền vô sản, thợ thủ công, nông dân... chống lại ách áp bức, bóc lột tàn nhẫn của phong kiến, quí tộc, tăng lữ, tư sản mới. G.Uynxtenly thành lập phái “Đào đất”, lúc đầu nhằm tập hợp những người lao động thiếu ruộng đất đi khai thác, phục hóa đất hoang, đất vô chủ. Về sau tổ chức này hướng các hoạt động của mình vào đấu tranh đòi quyền lợi kinh tế và đấu tranh chính trị. G.Uynxtenly đã viết “Luật công bằng” để tuyên truyền vận động quần chúng. Nội dung của tác phẩm còn có tính chất như chương trình kế hoạch hành động của phái “Đào đất”. G.Uynxtenly còn hăng say nghiên cứu lý luận, cho ra đời nhiều tác phẩm có giá trị như: “Ngọn cờ do những người chủ trương bình đẳng chân chính dựng lên”; “Món quà năm mới giữa nghị viện và quân đội”.

Đến năm 650, phái “Đào đất” bị tan rã hoàn toàn. G.Uynxtenly tìm mọi cách trốn thóat sự truy lùng của bọn thống trị. Mặc dù trong điều kiện hết sức khó khăn, ông vẫn viết những tác phẩm mới, tuyên truyền cho các tư tưởng của mình. Trong số tác phẩm đó, có tác phẩm nổi tiếng “Luật tự do” được viết vào năm 1652 trước khi ông mất. Tác phẩm này đã chứa đựng nhiều nội dung tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng đặc sắc.