Tác phẩm “Không tưởng” của Tômát Morơ mở đầu sự ra đời của chủ nghĩa xã
hội không tưởng
Tômát Morơ (1478-1535) là
đại biểu tiêu biểu đầu tiên của chủ nghĩa xã hội không tưởng. Tômát Morơ sinh
năm 1478, trong một gia đình trí thức ở Anh, bố là luật sư, gia đình có 6
người, sống trong hoàn cảnh đầy đủ, hòa thuận, bình đẳng và được giáo dục chu
đáo. Hồi nhỏ, ông đã được hưởng thụ sự giáo dục đầy đủ, chu đáo của gia đình và
nhà trường; đặc biệt là ý thức tự học tập và rèn luyện. Vì vậy, khi đã trưởng
thành, ông có trình độ học vấn sâu rộng nhiều lĩnh vực, nhất là về văn học. Ông
là một nhà văn xuất sắc trong phong trào Phục Hưng ở Anh. Ông có một gia đình
hạnh phúc, hòa thuận, mọi người hết sức thương yêu và quan tâm lẫn nhau.
Tômát Morơ bắt đầu tham gia hoạt động
chính trị từ 1504. Nhờ tài năng và uy tín, đến 1529, ông trở thành Huân tước tể tướng: một chức vụ cao
nhất của chính quyền (sau nhà vua). Là một nhà nhân đạo, có tình thương yêu con
người, ông muốn bằng cương vị và uy tín của mình, đề xuất nhiều chủ trương cải
cách xã hội theo hướng tiến bộ. Tuy nhiên, cũng chính vì vậy, ông đã mâu thuẫn
với nhà vua. Các quan điểm tiến bộ, chủ trương chính sách ông đề xuất hoặc thực
hiện bị triều đình qui vào tội “phản quốc”. Do có những hoạt động chống chính
quyền, ông bị tước hết
chức vụ, giam ngục tối và kết tội tử hình vào ngày 06/7/1535. Tômát Morơ là một nhà văn, nhà tư tưởng và nhà
chính trị có nhiều quan điểm tiến bộ, nhân đạo, ông đã viết nhiều tác phẩm văn
học có nội dung xã hội sâu sắc. Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông
là cuốn “UTOPI”- Không tưởng.
Nội dung tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong tác phẩm
“Không tưởng”
Trước hết, trong tác phẩm “Không tưởng”, Tômát Morơ đã phê phán sâu sắc chế độ xã hội đương thời ở nước Anh và châu Âu. Lúc bấy giờ,
các cuộc nổi dậy của quần chúng, nhất là của nông dân, bị nhà nước phong kiến
chuyên chế tàn sát đẫm máu. Theo Tômát Morơ, cái nhà nước cai trị dân chúng
chỉ là công cụ để bọn giàu có bảo vệ lợi ích và thỏa mãn ham muốn càng giàu có
hơn của chúng. Giới quí tộc sinh sôi nảy nở, bợ đỡ, nịnh nọt nhà vua để cầu lợi
cho mình, Tômát Morơ coi đây là cái tệ nạn cơ bản và đầu tiên tiêu biểu của xã hội đương thời.
Đối lập với cuộc sống cùng cực, đói rách, lang thang của người dân là cuộc sống
xa hoa, trụy lạc, phè phỡn của bọn vua chúa, quan lại, quí tộc. Xã hội hình
thành hai cực đối lập, hai trạng thái tương phản nhưng gắn liền nhau giữa những
kẻ giàu có tột đỉnh và những người dân nghèo đói tận cùng.
Tômát Morơ nguyền rủa tính tàn bạo, bất chấp
đạo lý và lương tâm của bọn tư sản mới trong thời kỳ tích luỹ ban đầu của chủ
nghĩa tư bản. Những hành động bạo lực trắng trợn, vô lý, những thủ đoạn tước
đoạt thâm hiểm, tinh vi của bọn bóc lột đối với nông dân đã được Tômát Morơ phơi bày với thái độ căm phẫn, chua cay bằng hình tượng rùng rợn: “Cừu ăn
thịt người”. Tômát Morơ viết rằng, những con cừu của các ngài thường ngày nó hiền lành, ăn rất
ít... thế mà nghe nói chúng đã trở thành háu ăn và bất trị, đến mức ăn cả thịt
người, làm cho ruộng vườn, nhà cửa và phố phường bị tàn phá tan hoang. Hình
tượng “cừu ăn thịt người” sau này được C.Mác dùng lại khi phân tích quá trình
tích lũy ban đầu của chủ nghĩa tư bản trong Bộ tư bản.
Tômát Morơ đã chỉ ra được nguyên nhân sâu xa
của thực trạng bóc lột, tàn nhẫn và áp bức nặng nề của chế độ xã hội đương
thời: đó là chế độ tư hữu. Theo Tômát Morơ, dưới chế độ tư hữu thì không
thể có công bằng và bình đẳng xã hội. Do đó, cần xóa bỏ chế độ tư hữu - nguồn
gốc của mọi bất công đó. Ông viết “Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng không thể phân
phối mọi thứ ngang nhau và công bằng cũng như không thể quản lý công việc của
mọi người một cách tốt nhất, có kết quả bằng cách nào khác ngoài việc hoàn toàn
xóa bỏ tư hữu”. Tư tưởng phủ nhận chế độ tư hữu trong “Không tưởng” của Tômát Morơ là một tư tưởng độc đáo, sáng tạo và có tính cách mạng lúc bấy giờ, chứng
minh cho tư tưởng cộng sản chủ nghĩa triệt để của ông, mặc dù “ông không có
thày học và người tiền bối”1
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét