CUỐN SÁCH "ĐƯỜNG KÁCH MỆNH" TÌM THẤY Ở THANH HÀ - HẢI DƯƠNG

Cuốn "Đường Kách mệnh" (in đầu năm 1927) đang lưu giữ tại Bảo tàng cách mạng Việt Nam - nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia là cuốn gốc duy nhất còn lại đến nay.

Năm 2012, cuốn sách đã được Nhà nước công nhận là “Bảo vật quốc gia”. Có thể nói, đó cũng là hiện vật “độc nhất vô nhị” ở bảo tàng.

Cuốn “Đường Kách mệnh" gồm 100 trang in thạch, trên giấy nến, kích thước 22x15 cm, trang bìa lót có kích thước 15x20 cm đã ngả màu vàng cùng hơn 150 tài liệu, hình ảnh có giá trị lớn. Cuốn sách tập hợp các bài giảng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc dùng để đào tạo những cán bộ đầu tiên cho cách mạng Việt Nam những năm 1925-1927 ở Quảng Châu (Trung Quốc). Đây được coi là văn kiện lý luận chính trị đầu tiên của Đảng ta, có giá trị to lớn về lý luận và thực tiễn, đặt cơ sở tư tưởng cho đường lối cách mạng Việt Nam.

Năm 1925, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc). Người thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (tức Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội) bao gồm những thanh niên yêu nước đang hoạt động ở Trung Quốc, chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này. Từ năm 1927, các hội viên của Hội lần lượt về nước để tuyên truyền, vận động và xây dựng các cơ sở cách mạng trong dân chúng, đặc biệt là trong lực lượng công nhân ở các khu công nghiệp, khu đô thị.

Theo cuốn “Tiểu sử đồng chí Nguyễn Lương Bằng” – Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, năm 2015, hành trình cuốn sách trên như sau: năm 1927, Nguyễn Lương Bằng lấy tên là Ba, làm bếp dưới tàu Sông Bô chạy tuyến Hải Phòng - Hồng Kông. Tàu vận tải này có khoảng 20 thủy thủ, chủ yếu làm các công việc kéo neo, quét dọn sơn, bốc vác. Việc giao thông liện lạc trong nước sang Trung Quốc và ngược lại rất thuận tiện. Nguyễn Lương Bằng đã xây dựng cơ sở trên tàu và chỉ đạo đường dây liên lạc, đưa tài liệu, đưa đón được gần 200 cán bộ cách mạng, tiếp chuyển 250 báo Thanh Niên và sách "Đường Kách mệnh" cùng một số tài liệu khác từ Quảng Châu (Trung Quốc) về nước, một số tài liệu từ trong nước ra nước ngoài. Những tài liệu này đưa về, được giao cho cơ sở ở ngõ Gạo, phố Paty - nay là phố Lý Thường Kiệt (Hải Phòng), sau đó được nhân thành nhiều bản để lưu hành bí mật ở Hải Phòng và Hà Nội, Thái Bình, Nam Định, Hải Dương… Thông qua đường dây liên lạc do Nguyễn Lương Bằng phụ trách, báo Thanh Niên và sách “Đường Kách mệnh” được phân phối trong nước đã nhanh chóng truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào phong trào công nhân và yêu nước ở nước ta.

Năm 1928, đồng chí Trần Khắc Quảng (tức Khóa Nam) một cán bộ của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên từ Hải Phòng về Thanh Hà (Hải Dương) hoạt động với danh nghĩa là người dạy học và bán quế. Do đồng chí là người giỏi võ nên được các trai tráng trong làng theo học rất đông. Qua đó, đồng chí đã tuyên truyền xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức ra Nông hội đỏ, Hội Tương tế, Hội Ái hữu... ở  địa phương.