NHẬN DIỆN HIỆN TƯỢNG “NGỤY GIÁ TRỊ”

          Ngụy giá trị là những giá trị ảo, phi thực tế, có nội dung xấu độc, sai trái nhưng được bọc lớp vỏ hình thức giống như những giá trị thật, thậm chí có sức hấp dẫn hơn giá trị thực nhằm đánh tráo khái niệm, đánh lừa niềm tin, làm thay đổi nhận thức, hành động của người tiếp nhận. Đây là phương thức tinh vi, được thực hiện một cách bài bản, chuyên nghiệp với sự hỗ trợ đắc lực của phương tiện truyền thông, mạng xã hội khiến cho những hiện tượng “ngụy giá trị” xuất hiện với tần suất ngày càng lớn trong thời gian gần đây, gây hệ lụy xấu trong đời sống tinh thần của nhân dân, làm bất an dư luận, gây mất ổn định tình hình chính trị - xã hội.

          Hiện tượng “ngụy giá trị” xảy ra trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, chỉ khác ở phạm vi, tính chất, mức độ.

          Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại, là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng nhưng lại được những kẻ xấu vì tiền, vì lợi nhuận mà bất chấp đạo đức, pháp luật đã phù phép cho những loại mặt hàng đó giống hàng thật về cả bao bì, hình thức sản phẩm. Những sản phẩm kém chất lượng lại được tuyên truyền, giới thiệu qua lời của người nổi tiếng, được đăng tải trên các phương tiện truyền thông, đã đánh lừa tâm lí, lòng tin của người dân, để lại những hậu quả về sức khỏe, tiền bạc, làm mất đi niềm tin của người tiêu dùng.

          Trong lĩnh vực y tế, là tình trạng buôn bán thuốc giả, đặc biệt là những loại thuốc điều trị bệnh hiểm nghèo đã được một số gian thương, doanh nghiệp móc nối với cán bộ quản lý, các nhà phân phối, các hiệu thuốc, bệnh viện để quảng cáo, tiếp thị, đánh lừa người bệnh, “móc túi” bệnh nhân, khiến người bệnh không chỉ tổn thương về sức khỏe, hao tiền tốn của mà là sự tuyệt vọng khi họ luôn đặt trọn niềm tin vào những người thầy thuốc mà họ vốn kính trọng như những người mẹ hiền - “lương y như từ mẫu”. Trong đại dịch COVID-19, lợi dụng tình thế cấp bách, một số cơ sở nghiên cứu y học, đơn vị kinh doanh về sản phẩm, dụng cụ, thiết bị y tế đã quảng cáo, tiếp thị những sản phẩm không đúng với giá trị thực tế, nâng khống giá thành sản phẩm, vội vàng công bố những kết quả nghiên cứu khi chưa được các cơ quan, tổ chức chuyên môn quốc tế công nhận. Đây cũng có thể coi là tình trạng “ngụy khoa học” để đánh lừa các cơ quan chức năng và người dân để đạt được lợi ích cá nhân, lợi ích vật chất của một nhóm người hám tiền, hám danh vị, quyền lực, lơi dụng tình thế khó khăn, cấp bách của đất nước, của người dân để trục lợi, tham nhũng.

          Trong đời sống giáo dục, là tình trạng một số người mang danh thầy cô giáo nhưng lại có những hành vi phản giáo dục, có lối sống lệch chuẩn, chà đạp lên giá trị, chuẩn mực đạo đức cộng đồng khi xâm hại, quấy rối tình dục học sinh; gạ tình, đổi tình lấy điểm; là căn bệnh chạy theo thành tích, theo điểm số, chỉ tiêu nhưng thực chất đằng sau những bản cáo cáo đẹp, là sự nâng khống, hợp thức hóa chứ không phản ánh đúng năng lực, phẩm chất thật của học trò. Đó là những tiêu cực, gian lận trong thi cử, chạy trường, chạy lớp; là nạn học giả bằng thật, mua bán bằng cấp công khai, biến nhà trường, cơ sở giáo dục thành thương trường khi người dạy và người học đóng vai là kẻ bán người mua.

Giáo dục là lĩnh vực cao quý, tôn nghiêm, nơi gieo trồng, ươm mầm tri thức, tài năng, nơi có sứ mệnh giáo dục, đào tạo những con người mới. Tuy nhiên, những vụ việc liên quan đến tiêu cực trong thi cử, mua bán bằng cấp, sự suy thoái đạo đức, nhân cách của một số thầy cô, tình trạng mất dân chủ trong nhà trường… khiến những người có trách nhiệm không khỏi băn khoăn, lo lắng khi giá trị thực bị xem nhẹ, còn những giá trị ảo, phi văn hóa lại có dịp lên ngôi, trỗi dậy, chi phối đời sống giáo dục trong thời gian dài nhưng chậm được phát hiện, xử lý để lại những hình ảnh xấu xí trong tâm thức thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước.

          Trong đời sống văn hóa tinh thần, hiện tượng “ngụy giá trị” diễn ra một cách tinh vi hơn khi nhiều kẻ xấu lợi dụng vấn đề tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, làm những điều phi pháp. Những hành vi, việc làm đó đều được lên kế hoạch chi tiết, bài bản để đối phó, qua mặt các cơ quan chức năng, lừa bịp công chúng. Bằng nhiều thủ đoạn, một số cá nhân có tâm địa xấu đã tìm mọi cách để kêu gọi các nhà hảo tâm, các mạnh thường quân và cả thế lực thù địch trong và ngoài nước hậu thuẫn về tài chính, xây dựng trụ sở hoạt động. Họ tận dụng triệt để ưu thế của internet, mạng xã hội, các phương tiện truyền thông, đánh vào sự nhẹ dạ cả tin của con người để dụ dỗ, lôi kéo người dân. Đồng thời, họ thiết lập mạng lưới kết nối với các tổ chức nhân quyền, những hội đoàn chính trị ở nước ngoài, gây sức ép lên chính quyền địa phương không được can dự vào những việc làm, hành động sai trái của họ.

          Lợi dụng quyền tự do dân chủ, tự do ngôn luận, tự do lập hội, một số cá nhân, tổ chức núp bóng dưới hình thức cơ sở thờ tự tôn giáo, tu viện, thiền viện, tự phong mình là Ngọc hoàng đại đế, là vua, thánh thần, là người sáng lập đạo… Điều đáng quan ngại là thời gian gần đây, một số kẻ lấy danh nghĩa nuôi dưỡng trẻ mồ côi trong các tư viện, cơ sở phật giáo, cho trẻ tham gia các chương trình nghệ thuật giải trí để quảng bá, thu hút sự quan tâm của dư luận, cộng đồng người Việt ở trong và ngoài nước tích cực tài trợ, quyên góp về tiền bạc nhằm thu lợi bất chính. Những luận điệu, những thông tin, hình ảnh họ phát tán, chia sẻ, livestream trên mạng xã hội với những phân cảnh được dàn dựng sinh động, có sức hấp dẫn lớn đã đánh vào trái tim nhạy cảm của khán thính giả nhằm lấy nước mắt và sự chia sẻ, cảm thông, ủng hộ, tin tưởng của công chúng.

          Trong đời sống văn hóa tinh thần, hiện tượng “ngụy giá trị” diễn ra một cách tinh vi hơn khi nhiều kẻ xấu lợi dụng vấn đề tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, làm những điều phi pháp trên không gian mạng xã hội.

          Chỉ sau khi bản chất giả tạo và những hiện tượng “ngụy giá trị” được người dân và các cơ quan chức năng phát hiện thì bộ mặt thực của những trò ngụy tạo, trá hình mới lộ rõ bản chất thực của những hành động mang màu sắc tà đạo, mê tín dị đoan, lợi dụng tự do dân chủ, nhân quyền để chà đạp lên niềm tin của dân chúng, gây bất an tình hình chính trị - xã hội, làm ô nhiễm môi trường văn hóa.

          Có thể nói, hiện tượng “ngụy giá trị” ngày càng phổ biến trong đời sống xã hội, xuất hiện trong nhiều lĩnh vực, tạo nên những hệ lụy xấu. Nếu không sớm nhận diện, đấu tranh ngăn chặn và đẩy lùi, những giá trị ảo, phi thực tế sẽ lên ngôi, chi phối đời sống tư tưởng, tình cảm suy nghĩ của con người. Khi giá trị ảo và hiện tượng ngụy giá trị “thống lĩnh” và chi phối đời sống tinh thần, nó kéo lùi sự phát triển, tiến bộ của xã hội; gieo rắc sự bi quan, hoài nghi, ảo tưởng, mất phương hướng của con người.

          Hậu quả lớn nhất của hiện tượng “ngụy giá trị” là xói mòn niềm tin của công chúng. Khi lòng tốt đặt không đúng chỗ, tình thương gửi nhầm người, nhầm đối tượng sẽ dẫn tới sự khủng hoảng, mất niềm tin. Khi con người mất/thiếu niềm tin vào cuộc sống thì khát vọng, lý tưởng, động lực cống hiến cũng sẽ bị suy giảm, triệt tiêu.

          Khi những giá trị ảo, những tư tưởng thiếu lành mạnh xuất hiện hàng ngày hàng giờ trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội, được nhiều người tung hô, ủng hộ, tin theo, nó sẽ lấn át những giá trị thực, tạo mảnh đất tốt để cho ác, cái xấu nảy sinh.

          Hiện nay, cùng với nạn tham nhũng, lãng phí thì căn bệnh giả dối, nói không đi đôi với làm, nói một đằng làm một nẻo đang trở nên phổ biến, là chuyện thường ngày. Điều này làm dấy lên những lo ngại về tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống; là quá trình “tự diễn biến, tự chuyển hóa” không chỉ trong đội ngũ cán bộ, đảng viên mà cả trong một bộ phận quần chúng nhân dân khi họ đề cao, tin vào giá trị ảo, từ đó có những ngộ nhận, đánh giá thiếu khách quan, công bằng với những người kiên định niềm tin vào những giá trị đích thực của cuộc sống. Khi hiện tượng ngụy giá trị thắng thế nó sẽ đẩy người tài vào sự cô đơn, lấn át những thông tin tốt đẹp, hủy hoại môi trường sống, khiến nhiều người lạc lối, hoang mang, hoài nghi về cuộc sống, con người.

          Vì thế nhận diện, đấu tranh với hiện tượng “ngụy giá trị” là công việc cấp bách, mang tính lâu dài để những giá trị “chân” (sự thật, khách quan, khoa học, tiến bộ), “thiện” (lòng tốt, sự nhân văn, cao cả), “mĩ” (hướng về cái đẹp, tôn thờ cái đẹp) luôn được đề cao, tôn trọng, trở thành những giá trị chuẩn mực trong việc định hướng con người đến những điều tốt đẹp, nhân văn, tiến bộ.