Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay

 

Các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay đều là những nước đã trải qua nhiều cuộc cách mạng công nghiệp. Một số nước như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản... đang bước vào cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Lực lượng sản xuất của những nước này có trình độ xã hội hóa rất cao và giai cấp công nhân cũng rất phát triển cả về lượng và chất. Theo đó, cơ sở kinh tế - xã hội của sứ mệnh này vẫn ngày càng được thực tế làm rõ.

Xét về tính tất yếu của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, yếu tố quy định cơ bản nhất là mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa vẫn tồn tại và tiếp tục bộc lộ qua các cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội theo chu kỳ với mức độ ngày càng nặng nề hơn. Chủ nghĩa tư bản vẫn tiếp tục điều chỉnh cả về thể chế chính trị và quan hệ sản xuất để khắc phục khủng hoảng. Dân chủ hóa và xã hội hóa là hướng điều chỉnh cơ bản. Song xu hướng đó lại khiến cho chủ nghĩa tư bản đang tiệm tiến đến giới hạn “không còn là nó”. Một cách khách quan, chủ nghĩa tư bản đang tự phủ định bằng cách làm chín muồi những điều kiện, tiền đề cho việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Xét về thực hiện các nội dung của sứ mệnh lịch sử, có thể khẳng định rằng:

Về nội dung kinh tế, công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển cao đang thực hiện khá hiệu quả. Chính ở các nước này, lực lượng sản xuất đang đạt được trình độ xã hội hóa cao nhất, tỷ lệ lao động công nghiệp đông đảo nhất, năng suất lao động công nghiệp cao nhất, công nghệ hiện đại nhất. Thực tế đó khiến cho chủ nghĩa tư bản một mặt có được “nhiều tiềm năng phát triển”, nhưng mặt khác cũng là biểu hiện tập trung nhất cho việc hình thành những nhân tố tự phủ định.

Về thực hiện nội dung chính trị - xã hội, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân cũng đang được triển khai theo nhiều quy mô độ khác nhau trong các nước tư bản chủ nghĩa. Tổ chức của công nhân - công đoàn hiện là một thế lực chính trị trong chính trường ở nhiều quốc gia. Thông qua tổ chức và hoạt động của các đảng cộng sản, đảng dân chủ xã hội cánh tả, phong trào công nhân và các tổ chức tiến bộ trên thế giới vẫn đang đấu tranh chống chế độ tư bản áp bức, bất công, chống chủ nghĩa đế quốc và sự áp đặt, can thiệp của các nước lớn vì độc lập, chủ quyền quốc gia dân tộc, vì tiến bộ và chủ nghĩa xã hội. Tuy đa dạng về biện pháp, hình thức tổ chúc tùy theo sự quy định của hoàn cảnh cụ thể, nhưng điểm chung của các phong trào hành động này là vì một thế giới công bằng hơn, nhân bản hơn và bền vững hơn. Mục tiêu đấu tranh trực diện là chống “chủ nghĩa tự do mới” - biểu hiện hiện đại của chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay. Hoạt động của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vì dân chủ, dân sinh và tiến bộ xã hội tuy trong khuôn khổ của pháp luật hiện hành, nhưng cũng đã đạt được nhiều thành quả mà tiêu biểu là kinh tế thị trường xã hội và nhà nước phúc lợi xã hội.

Về thực hiện nội dung văn hóa, tư tưởng - đây là lĩnh vực diễn ra gay gắt, quyết liệt và phong phú nhất trong xã hội phương Tây hiện nay. Cuộc cạnh tranh giữa hai hệ giá trị giữa tư bản và lao động diễn ra trên cả hai phương diện tư tưởng và lối sống. Hệ giá trị của những người lao động với các lý tưởng như dân chủ, công bằng, bình đẳng, phát triển bền vững... là ngọn cờ tập hợp các lực lượng trong xã hội. Phong trào công nhân là một thế lực vừa hiện hữu, vừa “hóa thân” vào các phong tào xã hội khác đã tạo ra khả năng kiềm chế chính trị của giai cấp tư sản. Cuộc đấu tranh giữa hai hệ giá trị của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cá nhân tuy đang diễn ra quyết liệt và phức tạp nhưng nhân loại ngày càng hướng tới những giá trị tương đồng với hệ giá trị của giai cấp công nhân.

Nhìn chung, quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay chủ yếu là một quá trình tiệm tiến chính trị - xã hội. Lịch sử sẽ lựa chọn thời điểm và cách thức cho một chuyển hóa về chất của tiến bộ xã hội thông qua những tiến hóa trong lòng chủ nghĩa tư bản.