Lấy ý kiến của dân thông qua người đại diện

 Trong quá trình trùng tu di tích lịch sử cấp quốc gia đền thờ nhà sử học Lê

Văn Hưu (tại thôn 3, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa), giếng

Ngọc trong khuôn viên di tích đã bị phá bỏ, thay vào đó địa phương sẽ xây dựng

giếng mới kích thước nhỏ hơn. Điều này khiến nhiều người cho rằng dự án tu bổ,

tôn tạo di tích đang làm hỏng di tích. Trùng tu theo cách phá bỏ cái cũ, làm cái mới

như vậy theo nhiều người là không tôn trọng yếu tố lịch sử, di tích và tâm linh, dù

rằng thiết kế xây dựng được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Khi tiếp xúc với phóng viên báo chí, Chủ đầu tư đã đưa ra một biên bản

cuộc họp về tu bổ di tích, trong đó có chữ ký “Thay mặt” cư dân địa phương nhất

trí tán thành phương án tu bổ giếng Ngọc như đã và đang làm. Tuy nhiên, sự nhất

trí tán thành của “người Đại diện” ghi trong biên bản đó dường như chưa phù hợp

với ý chí chung của cộng đồng cư dân địa phương vì thực tế là nhiều người dân

chưa đồng tình với việc phá bỏ giếng Ngọc. Có ý kiến cho rằng: “Giếng Ngọc nói

chung thường được người dân xem như là “con mắt”, “mắt rồng” hay “huyệt đạo”

của làng xã”; “Từ bao đời nay, giếng Ngọc trong đền thờ Lê Văn Hưu luôn được

người dân bảo vệ, giữ gìn. Việc lấp giếng cũ, xây giếng mới kích thước nhỏ hơn

đang gây bức xúc cho người dân xã Thiệu Trung nói riêng và các nhà nghiên cứu

văn hóa nói chung”; “Việc tu bổ giếng là cần thiết, nhưng tu bổ giếng cổ có tuổi

đời hàng trăm năm bằng cách như thế là vi phạm các yếu tố về lịch sử, di tích, và

tâm linh của người dân”.

Để việc trùng tu di tích mang lại giá trị hiệu quả đích thực, các đơn vị liên

quan sẽ phải tiếp thu những ý kiến đóng góp xây dựng của người dân và các nhà

nghiên cứu văn hóa để có những bổ khuyết, điều chỉnh thích hợp. Tuy nhiên, qua

sự việc này nổi lên một vấn đề đáng lưu tâm là làm sao để người “Đại diện”, “Thay

mặt” cư dân thể hiện đúng đắn ý chí của cư dân, tránh tình trạng “hữu danh, vô

thực”, “dân chủ hình thức”, mạo xưng để hợp thức hóa thủ tục giấy tờ. Theo đó, để

bảo đảm thực hiện tốt hơn nữa Quy chế dân chủ ở cơ sở, cần sớm bổ sung quy định

hướng dẫn trình tự, thủ tục xác lập tư cách người “Đại diện”, “Thay mặt” cộng

đồng cư dân, tập thể, … khi tham gia các sinh hoạt dân chủ ở cơ sở.

Trong Từ điển Tiếng Việt, nghĩa của từ “Thay mặt” được hiểu là lấy tư cách

của người hay tổ chức nhất định để đứng ra làm việc nào đó. Theo quy định của Bộ

luật dân sự 2015: Đại diện là việc cá nhân, pháp nhân nhân danh và vì lợi ích của

cá nhân hoặc pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phù hợp với

phạm vi đại diện và không trái với quy định của pháp luật./.