Nhận diện hành vi lợi dụng quyền lực trong công tác cán bộ hiện nay

Đảng ta luôn xác định công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt của Đảng, có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ là nhiệm vụ “then chốt của then chốt”. Muốn xây dựng được đội ngũ cán bộ có đủ đức, tài, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới phải chú trọng kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; ngăn chặn chạy chức, chạy quyền. Lợi dụng quyền lực trong công tác cán bộ, chạy chức, chạy quyền còn nguy hại hơn rất nhiều lần hành vi tham nhũng vật chất bởi lẽ về lâu dài sẽ làm băng hoại cả hệ thống xã hội, tha hóa đội ngũ cán bộ, đảng viên và ảnh hưởng đến sự tồn vong của chế độ. Vì vậy, phải tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, ngăn chặn sự tha hóa, lợi dụng quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền. Một biểu hiện rõ nhất của lợi dụng quyền lực là tham nhũng. Tham nhũng là hiện tượng kinh tế - xã hội gắn liền với sự ra đời và phát triển của bộ máy nhà nước. Ở nước ta, theo Luật Phòng, chống tham nhũng (năm 2018), “tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”. Quyền lực là khả năng của cá nhân hay tổ chức có thể buộc cá nhân hay tổ chức khác phải phục tùng ý chí của mình. “Quyền lực trong công tác cán bộ là thẩm quyền của tổ chức, cá nhân trong việc tuyển dụng, bố trí, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, miễn nhiệm, phong thăng cấp bậc hàm, giới thiệu ứng cử, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật, kiểm tra, giám sát, khiếu nại, tố cáo và thực hiện chế độ chính sách đối với cán bộ”. Thực tế cho thấy các chủ thể nắm quyền lực trong công tác tổ chức cán bộ nếu không được kiểm soát thường dễ có xu hướng lạm quyền, sử dụng quyền lực được trao (ủy quyền) để mưu tính những lợi ích cá nhân hay nhóm lợi ích. Khi đó quyền lực sẽ bị tha hóa, dẫn đến lợi dụng quyền lực trong công tác cán bộ, chạy chức, chạy quyền. Sự tha hóa, lợi dụng quyền lực trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, một số cấp ủy đảng không còn là nguy cơ mà đã trở thành một hiện tượng khá phổ biến, một trong những thách thức lớn trong quá trình xây dựng Đảng, hoàn thiện thể chế chính trị và bộ máy công quyền nhà nước. Lợi dụng quyền lực trong công tác cán bộ thực chất là hành vi lạm dụng quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước, quyền lực công vụ, bất chấp nguyên tắc của tổ chức để làm những việc sai trái nhằm đưa vào cơ quan quyền lực người thân, “cánh hẩu” hoặc giới thiệu quy hoạch, đào tạo, cất nhắc đề bạt nhanh chóng những người thân, “cánh hẩu” giữ chức vụ trong bộ máy công quyền cũng như các tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị kinh tế, tài chính... vì động cơ vụ lợi. Hành vi lợi dụng quyền lực thường được nhận biết qua ba dấu hiệu đặc trưng: Thứ nhất, lợi dụng quyền lực phải được thực hiện bởi người có chức vụ, quyền hạn; Thứ hai, người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ được giao chạy chức, chạy quyền; Thứ ba, người thực hiện hành vi lợi dụng phải có mục đích, động cơ vụ lợi. Bản chất của sự tha hóa, lợi dụng quyền lực là xa rời những quy định, nguyên tắc của Đảng trong tổ chức, sinh hoạt Đảng, trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành; thực hiện dân chủ hình thức, dân chủ giả tạo để lấy tập thể làm bình phong, lá chắn nhằm hợp lý hóa ý chí cá nhân của người được giao quyền. Thậm chí, một số trường hợp người đứng đầu cấp ủy tìm mọi cách để áp đặt các thành viên cấp ủy phải tuân thủ, chấp hành ý kiến chỉ đạo của mình. Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, phê bình một cách hình thức, nửa vời nhằm che chắn, đoạt được mục đích quyền lực của cá nhân. Nguyên nhân của lợi dụng quyền lực là do cán bộ, đảng viên, chủ thể được giao quyền lực thiếu tu dưỡng, rèn luyện, giữ gìn đạo đức cách mạng, sa vào chủ nghĩa cá nhân, biến quyền lực công thành quyền lực cá nhân, thậm chí thành quyền lực gia đình; do cơ chế kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ chưa thật hoàn thiện, chưa chặt chẽ; công tác nhận diện, đấu tranh với hành vi tham nhũng, chạy chức, chạy quyền của các cấp ủy đảng còn hạn chế, còn né tránh, ngại va chạm; công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong công tác kiểm soát quyền lực chưa thật sự hiệu quả.