Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Việt Nam hay một chương khốc liệt của lịch sử thế kỷ XX, vẫn luôn là tâm điểm của những tranh luận chưa hồi kết. Sau nửa thế kỷ, những dấu ấn ấy vẫn hiện hữu: là niềm tự hào của người chiến thắng, là nỗi ám ảnh trong tâm linh Mỹ, hay sự day dứt của những người phía bên kia chiến tuyến.
Tuy nhiên, vượt lên trên những diễn giải lịch sử mang tính đối đầu, cuốn sách "5 đường mòn Hồ Chí Minh" của tác giả Đặng Phong đã khai mở một góc nhìn mới mẻ và đầy trí tuệ. Tác phẩm không nhằm tham gia vào cuộc "chiến tranh luận thuyết" mà tập trung giải mã một hệ thống chi viện đa phương, đa dạng – những mạch máu huyền thoại đã làm nên kỳ tích lịch sử.
Nhắc đến đường mòn Hồ Chí Minh, đa số độc giả thường chỉ hình dung về dải Trường Sơn trùng điệp hay những con “tàu không số” trên biển Đông. Nhưng thực tế, đó là một mạng lưới liên hoàn gồm năm "con đường" khác nhau, trong đó có những lối đi mà ngay cả những người trong cuộc cũng ít khi biết hết. Đầu tiên là hệ thống đường bộ Trường Sơn – nơi mà ngay cả những phương tiện tối tân nhất của Mỹ cũng bị vô hiệu hóa. Sự kỳ diệu không chỉ nằm ở ý chí quyết tâm mà còn ở nghệ thuật tổ chức, hệ thống kho tàng, quân y, và đặc biệt là những phương pháp "đánh lừa" kỹ thuật hiện đại của đối phương một cách lý thú và đầy sáng tạo.
Song hành với đó là con đường xăng dầu dài 5.000 km, một kỳ tích về hậu cần khi đưa nhiên liệu vượt qua những đỉnh cao nghìn mét, cung cấp sức sống cho xe tăng và vận tải trong những chiến dịch quyết định, điều mà các tài liệu giải mật của Mỹ vẫn chưa thể giải mã hoàn toàn.
Trên mặt biển, "đường mòn trên biển" lại là một câu chuyện về sự biến hóa. Suốt bảy năm đầu, những con "tàu không số" đã vận chuyển hàng chục ngàn tấn vũ khí mà không hề để lại dấu vết. Khi bị theo dõi sát sao, những "con tàu đánh cá thật" hoàn toàn hợp pháp lại được sử dụng để chở cán bộ cao cấp như Võ Văn Kiệt, Lê Đức Anh một cách công khai mà đối phương không hề hay biết. Sự "phi tang" và sai lệch giữa hải đồ của Mỹ so với thực tế của Lữ đoàn 125 chính là minh chứng cho sự mưu trí tuyệt vời.
Thú vị và bí ẩn hơn cả là con đường hàng không và đường chuyển ngân. Con đường hàng không là sự "bí mật trong công khai", khi những chuyến bay dân dụng đi từ Phnom Penh qua chính không phận Sài Gòn để về Hà Nội, mang theo tướng lĩnh, ngoại tệ và hóa chất quan trọng. Cuối cùng, con đường thứ năm – đường chuyển ngân FM – thực sự là một "đường mòn vô hình". Không cần xe cộ hay súng đạn, chỉ bằng những mật mã và hệ thống ngân hàng quốc tế tại Paris, London hay ngay giữa lòng Sài Gòn, nguồn lực tài chính đã được luân chuyển hợp pháp để chi viện cho cách mạng. Suốt 20 năm, con đường này chưa từng bị phát hiện, tạo nên một sự kinh ngạc lớn cho hậu thế.
Sức mạnh của hệ thống này nằm ở hai chữ: Bí mật. Sự cách biệt thông tin giữa các tuyến đường khiến ngay cả những người chỉ huy cao cấp cũng chỉ biết phần việc của mình. Chính sự hiệp đồng bí mật ấy đã tạo nên tính liên hoàn, giúp miền Bắc chi viện toàn diện cho miền Nam.
Cuốn sách của Đặng Phong không chỉ dừng lại ở việc ngợi ca mà đã đi sâu vào đúc kết lịch sử một cách khoa học, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của cả thế hệ đương thời lẫn hậu chiến. Năm con đường ấy, dù trên bộ, dưới nước, trên không hay trong hệ thống tài chính, đều xứng đáng mang tên Hồ Chí Minh – biểu tượng của một dân tộc biết lấy trí tuệ và sự sáng tạo để khỏa lấp những khoảng cách về công nghệ và tiền bạc, viết nên một huyền thoại bất tử trong lịch sử quân sự thế giới./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét