Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội ngày 15/3 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Yêu cầu đặt ra là phải lựa chọn được những đại biểu thực sự có chất lượng cao, tạo nền tảng cho việc xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh trong nhiệm kỳ mới, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.
Cơ sở pháp lý và yêu cầu về tiêu chuẩn đại biểu
Theo Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 sửa đổi bổ sung năm 2020 và 2025, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn các chức danh chủ chốt của bộ máy nhà nước trong số các đại biểu Quốc hội, như Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, Chủ nhiệm các Ủy ban của Quốc hội… Nhiều chức danh quan trọng khác do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn cũng là đại biểu Quốc hội.
Điều đó cho thấy, chất lượng đại biểu Quốc hội có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng đội ngũ lãnh đạo bộ máy nhà nước. Lựa chọn đại biểu thực chất là lựa chọn nhân sự cho các vị trí then chốt của hệ thống chính trị.
Đại biểu Quốc hội đạt được chất lượng cao tối ưu là những đại biểu đạt 5 tiêu chuẩn ở cấp độ cao nhất, là những đại biểu có phẩm chất đạo đức, năng lực, trình độ, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm cao, luôn luôn tận tâm, nhiệt huyết với công việc và là những người rất có bản lĩnh. Những đại biểu như thế khi được Quốc hội bầu, phê chuẩn nắm giữ các chức danh trong bộ máy nhà nước, họ sẽ hành động quyết liệt, sẽ làm cho bộ máy hoạt động có hiệu lực và hiệu quả cao nhất trong khả năng có thể.
Do tầm quan trọng của đại biểu Quốc hội nên rất cần vận dụng đúng đắn, hợp lý khung tiêu chuẩn chức danh về mặt chính trị để bảo đảm lựa chọn được những đại biểu tiêu biểu nhất. Đó là những người “mẫu mực về phẩm chất đạo đức; cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư. Không tham vọng quyền lực, có nhiệt huyết và trách nhiệm cao với công việc; là trung tâm đoàn kết, gương mẫu về mọi mặt. Không tham nhũng, lãng phí, cơ hội, vụ lợi; kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, tệ quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, cửa quyền và lợi ích nhóm; tuyệt đối không trục lợi và cũng không để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi”
Đi đôi với những vấn đề cơ bản cũng rất cần lưu ý những vấn đề cụ thể: Về chỉ đạo trong bầu cử, phải áp dụng đồng bộ, đầy đủ một hệ thống các biện pháp cụ thể mà các văn bản của Hội đồng Bầu cử quốc gia, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã hướng dẫn; mặt khác, phải có thông tin đầy đủ, cụ thể của các ứng cử viên để cử tri thuận đường lựa chọn. Phải minh bạch, phải làm sáng rõ sự thật bên trong của mỗi con người. Thông qua các tiêu chuẩn của đại biểu dân cử, cử tri muốn nắm bắt, hiểu biết được một cách sâu sắc, cụ thể, tường tận những quy định thuộc tiêu chuẩn mà ứng cử viên đã thể hiện trong thực tế cuộc sống để yên tâm lựa chọn chính xác trước khi quyết định trên lá phiếu bầu, khắc phục tình trạng so đo bầu theo tuổi tác, theo cấp bậc, chức vụ, trình độ học vấn từ cao đến thấp.
Hiện nay theo quy định trong tiếp xúc cử tri vận động bầu cử, cử tri đã được biết hai tài liệu về ứng cử viên, đó là tiểu sử tóm tắt và Chương trình hành động. Song những tài liệu đó chưa đủ thông tin để cử tri nắm được thực chất bên trong của mỗi ứng cử viên. Thực ra, những nội dung của ứng cử viên mà cử tri muốn biết rõ hơn cũng đã có trong 4 loại văn bản của ứng cử viên (Đơn ứng cử; Sơ yếu lý lịch; Tiểu sử tóm tắt và Bản kê khai tài sản). Khi ứng cử viên được giới thiệu về ứng cử ở địa phương, được phân chia về các đơn vị bầu cử, có nghĩa là những nội dung đó đã được các cấp có thẩm quyền xác nhận là đã được bảo đảm về tiêu chuẩn. Vấn đề là, cử tri cần được thông báo những xác nhận, những kết luận đó. Do vậy rất cần thông báo trong các buổi tiếp xúc cử tri vận động bầu cử văn bản đánh giá cụ thể mức độ đạt được các tiêu chuẩn đối với mỗi ứng cử viên mà các cấp có thẩm quyền bên trên đã xác nhận. Đây vừa là giải pháp giúp cử tri lựa chọn đúng người xứng tầm, vừa là giải pháp tiếp tục phát huy dân chủ, công khai đầy đủ thông tin về ứng cử viên và thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, của cử tri.
Chất lượng đại biểu Quốc hội quyết định hiệu quả hoạt động của Quốc hội
Cũng với 3 chức năng hoạt động của Quốc hội là lập pháp, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia, nhưng ở mỗi thời kỳ cách mạng khoa học - kỹ thuật khác nhau thì nội dung và yêu cầu của việc thực hiện các chức năng đó cũng khác nhau theo hướng ngày càng cao hơn, tiến bộ hơn ngang tầm với tiến bộ khoa học - kỹ thuật của thời đại. Điều đó lý giải vì sao ngày càng phải nâng tầm chất lượng đại biểu Quốc hội. Song song với phẩm chất đạo đức thì trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực, trí tuệ cao là điều kiện tiên quyết để đại biểu có thể đóng góp tích cực, có hiệu quả vào các hoạt động của Quốc hội.
Lấy công tác xây dựng luật pháp làm ví dụ: Từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở về trước, khi xây dựng một đạo luật, về cơ bản là căn cứ vào tình hình đất nước, yêu cầu của thực tiễn mà Quốc hội quyết định nội dung của một đạo luật. Nay hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện và gia nhập khá nhiều Công ước quốc tế, thì luật pháp Việt Nam phải chịu một “áp lực” mới, đó là nhiều quy định vừa phải xử lý được thực tiễn của công cuộc đổi mới ở trong nước, vừa phải phù hợp với thông lệ quốc tế. Một “áp lực” khác là chúng ta đã ký kết, tham gia và thực hiện một loạt các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các FTA thế hệ mới có tiêu chuẩn cao và toàn diện như CPTPP và EVFTA không chỉ đem lại cơ hội mà còn có nhiều thách thức trong việc hoàn thiện khung khổ pháp luật và thể chế, thực thi pháp luật lao động, công đoàn, môi trường, về bảo đảm ổn định chính trị, xã hội... Tất cả những vấn đề đó đòi hỏi đại biểu Quốc hội phải có tư duy chính trị vững vàng, có tầm hiểu biết sâu rộng mới có thể có ý kiến xác đáng góp phần hoàn thiện được từng đạo luật và toàn bộ hệ thống luật pháp trong điều kiện mới.
Tương tự như vậy với hoạt động giám sát và quyết sách các vấn đề quốc gia: Nếu trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 (ứng dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa nhiều công việc) mà hoạt động giám sát và quyết định nhiều vấn đề đã gặp rất nhiều khó khăn thì cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, hoạt động giám sát và quyết đáp nhiều việc lớn chắc chắn sẽ còn gặp nhiều khó khăn hơn nữa.
Chất lượng hoạt động của Quốc hội còn phụ thuộc với mức độ lớn vào năng lực, trình độ khoa học - kỹ thuật của đại biểu. Phạm vi hoạt động cả Quốc hội bao gồm toàn bộ nền kinh tế - xã hội, toàn bộ các hoạt động của một xã hội. Trong khi đó, các đại biểu Quốc hội phần lớn chỉ được đào tạo và hoạt động trong một, hai lĩnh vực chuyên ngành, chỉ có một số rất ít đại biểu có hai, ba chuyên ngành. Bởi vậy, trong nhiệm kỳ 5 năm, thì ngay từ năm đầu tiên đại biểu đã phải tự đào tạo, truy cập thông tin, cập nhật kiến thức một cách “thần tốc” mới làm tốt được nhiệm vụ theo luật định. Hiện nay Quốc hội đang lần lượt xây dựng, sửa đổi, bổ sung tất cả các luật chuyên ngành, chuyên lĩnh vực. Bởi vậy, trong cơ cấu đại biểu Quốc hội phải có các đại biểu làm công tác khoa học - kỹ thuật thực thụ trong các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội.
Cuối cùng, nói đến phẩm chất đạo đức, năng lực, trí tuệ... không thể không nói đến bản lĩnh của đại biểu. Thực tế không phải không có những đại biểu đạo đức phẩm chất tốt, năng lực, trí tuệ cao nhưng bản lĩnh lại không cao. Từ đó có lẽ trong cuộc bầu cử tới cũng không nên để những người có trình độ văn hóa, có vị trí cao, nhưng lại thiếu bản lĩnh “lọt vào” Quốc hội, trong khi Quốc hội rất cần những đại biểu dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước mọi công việc.
Với sự chỉ đạo chặt chẽ, sát sao của các tổ chức Đảng từ Trung ương đến cơ sở; cùng với sự nỗ lực của các tổ chức phục vụ bầu cử và tinh thần trách nhiệm cao của Nhân dân, hy vọng rằng, cử tri sẽ chọn lựa được những đại biểu tiêu biểu nhất về phẩm chất đạo đức, năng lực, trí tuệ và giàu bản lĩnh vào Quốc hội khóa mới./.
QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét