Quản lý là một chức năng bắt nguồn từ tính
chất lao động của xã hội. Từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực
hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng
lẻ, thì nhu cầu quản lý cũng hình thành như một yếu tố cần thiết để phối hợp
những nỗ lực cá nhân tạo thành sức mạnh tập thể nhằm hướng tới những mục tiêu
chung. Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất từ cộng sản nguyên thuỷ
đến nền văn minh hiện đại, trong đó, quản lý xã hội luôn là một thuộc tính tất
yếu lịch sử khách quan gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển.
Chính C.Mác đã nói về tính tất yếu của quản
lý xã hội: “Tất cả
mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn
thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa các hoạt động cá nhân
và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể
sản xuất khác với sự vận động của khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ
cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng.
Các chức năng chỉ đạo, giám sát và điều hòa ấy trở thành những chức năng của tư
bản, khi lao động phụ thuộc vào tư bản đó trở thành lao động hiệp tác”[1]. Thuộc tính đó bắt nguồn từ bản chất của hệ thống xã hội
là hoạt động lao động tập thể - lao động xã hội của con người.
Trong quá trình lao động, con người buộc phải
liên kết lại với nhau, kết hợp lại thành tập thể. Điều đó đòi hỏi phải có sự tổ
chức, phân công và hợp tác trong lao động, tức là phải có sự quản lý. Như vậy,
quản lý là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự
phân công và hợp tác, một mặt, để tiến hành công việc nhằm đạt được mục tiêu
chung đề ra, mặt khác, nhằm điều chỉnh các hành vi quan hệ xã hội giữa người
với người.
Quản lý là một thuộc tính tất yếu gắn liền
với xã hội, nhưng chỉ khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định thì quản
lý mới được tách ra thành một hoạt động riêng biệt. Do chức năng của hoạt động
quản lý xã hội mà dần dần hình thành những tập thể, những tổ chức và cơ quan
chuyên hoạt động quản lý - hệ thống quản lý (chủ thể quản lý). Xã hội càng phát
triển về trình độ và quy mô sản xuất, về văn hoá, khoa học kỹ thuật và công
nghệ thì trình độ quản lý, tổ chức, điều hành và công nghệ quản lý càng được
nâng lên và phát triển không ngừng. Quản lý xã hội là một trong những hoạt động
vừa khó khăn, phức tạp, vừa là một nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn
tại và phát triển xã hội, sự suy thoái hay thịnh vượng của một tổ chức, một
quốc gia, thậm chí là toàn cầu. Quản lý tốt thì xã hội phát triển, ngược lại,
nếu buông lỏng quản lý hay quản lý yếu kém thì sẽ dẫn tới sự rối loạn, kìm hãm
sự phát triển xã hội.
[1] C.Mác và
Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội - 1995,
tr. 480.
