YÊU CẦU CẤP THIẾT QUẢN TRỊ AN NINH THÔNG TIN CÁC PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Quản trị an ninh thông tin các phương tiện truyền thông xã hội chính là sự tác động có tổ chức, mang tính quyền lực nhà nước của các cơ quan quản lý lên các quá trình và hành vi trong lĩnh vực thông tin và truyền thông của các phương tiện truyền thông xã hội, cung cấp dịch vụ trực tuyến và người sử dụng, nhằm loại bỏ các thông tin gây ảnh hưởng tiêu cực, các định hướng giá trị không tốt. Kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới tổ chức quản trị một khủng hoảng an ninh phi truyền thống nói chung, an ninh thông tin mạng xã hội nói riêng thường qua 5 bước: Prevention (phòng ngừa), Mitigation (giảm nhẹ), Preparedness (sẵn sàng: chuẩn bị lực lượng, cơ sở vật chất), Response (đối phó), Recovery (phục hồi). Đối với Việt Nam, chúng ta đã và đang áp dụng mô hình “Chu trình quản trị thảm họa an ninh phi truyền thống” cũng theo 5 bước, gồm: phòng ngừa, giảm nhẹ, cứu trợ, phục hồi, tái thiết phát triển. Về phương châm quản trị các thảm họa an ninh phi truyền thống nói chung, quản trị thảm họa an ninh thông tin mạng xã hội nói riêng được thực hiện theo phương châm: “3 sẵn sàng” và “4 tại chỗ”, với tư tưởng chỉ đạo phòng, chống thảm họa an ninh phi truyền thống như “chống giặc ngoại xâm”, dưới sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương. Trong đó, phương châm “3 sẵn sàng” bao gồm: Phòng, chống thảm họa an ninh phi truyền thống như “chống giặc”; chủ động phòng tránh, đối phó kịp thời; khắc phục khẩn trương và có hiệu quả. Còn phương châm “4 tại chỗ” nghĩa là: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Trên thực tế những năm gần đây, các cơ quan chức năng ngành thông tin và truyền thông và công an thực hiện giám sát không gian mạng 24/7, rà soát quét và chủ động gỡ bỏ thông tin xấu độc về các đồng chí lãnh đạo các cấp; gỡ bỏ gần 400 trang giả mạo mang tên các đồng chí lãnh đạo. Các cơ quan chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an chủ động đàm phán với Google (bao gồm Youtube) và Facebook, yêu cầu 2 doanh nghiệp này phải cam kết và nghiêm túc triển khai việc ngăn chặn, gỡ bỏ các thông tin phản động, xấu độc khi có yêu cầu từ phía Chính phủ Việt Nam. Google, Facebook đã đồng ý ngăn chặn, gỡ bỏ 4.500 tin, bài trên Facebook và 30.000 video trên Youtube, giảm đáng kể lượng thông tin xấu độc trên không gian mạng. Hai nhà mạng xã hội nước ngoài lớn Facebook, Google cũng đã thiết lập cơ chế xử lý riêng dành cho Chính phủ Việt Nam nhằm ngăn chặn, gỡ bỏ các thông tin vi phạm quy định pháp luật Việt Nam. Bộ Thông tin và Truyền thông tham mưu với Chính phủ ban hành Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, ngày 14-8-2020, về “Chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác”. Sau 1 tháng ban hành, Nghị định đã ghi nhận kết quả rất khả quan khi tỷ lệ phản ánh tin nhắn rác tháng 11-2020 giảm 47% so với tháng 10-2020. Bộ cũng giám sát, phân tích và dự đoán xu hướng thông tin trên không gian mạng liên quan đến Đại hội XIII của Đảng, các sự kiện lớn của đất nước...; chủ động sử dụng biện pháp kỹ thuật chặn 1.714 website/blog xấu độc trên không gian mạng với hàng chục nghìn bài viết; xử lý 712 bài viết nội dung xấu độc, có lượng theo dõi, chia sẻ lớn trên Facebook; xử lý 827 video clip có nội dung xấu độc trên Youtube. Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an phối hợp với Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thống tổ chức rà soát, xử lý nhiều tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin vi phạm trên môi trường mạng. Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội tổ chức ký thỏa thuận hợp tác hằng năm với Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử; Trung tâm Tần số, vô tuyến điện Khu vực 1; Trung tâm internet Việt Nam trong việc phối hợp phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thông tin và truyền thông, trong đó có mạng xã hội. Từ năm 2017 đến nay, Sở Thông tin và Truyền thông thành phố Hà Nội thẩm định, đề nghị Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý gỡ bỏ 20 tài khoản Facebook, gỡ bỏ 2.678 video clip có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên Youtube. Riêng trong năm 2020, thực hiện gỡ bỏ 728 video clip “đăng tải thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và thành phố”. Nhiều địa phương đã tổ chức các mô hình quản trị an ninh thông tin mạng xã hội có hiệu quả, trong đó phải kể đến một số mô hình, như: chương trình “Tư duy thời đại số” (We Think Digital) tại Việt Nam gồm các hoạt động đào tạo kỹ năng công dân số và an toàn trực tuyến cho học sinh, sinh viên trên quy mô toàn quốc, xây dựng một môi trường in-tơ-nét tích cực và an toàn; mô hình “Quản lý sinh viên trên các trang mạng xã hội” tại Trường Đại học Hải Phòng, do Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Hải Phòng tham mưu và phối hợp với nhà trường triển khai. Ngoài 3 fanpage chính thức của nhà trường gồm: Đại học Hải Phòng với hơn 49.000 lượt theo dõi, Sinh viên Trường Đại học Hải Phòng với gần 10.000 lượt theo dõi và “THP” Confestions với khoảng 30.000 lượt theo dõi, hiện nay đang có một số trang fanpage do sinh viên tự thành lập, hoạt động thường xuyên và có hiệu quả, như Group K14 (hơn 7.600 thành viên); K15 (hơn 6.000 thành viên); K17 (hơn 8.300 thành viên)…; mô hình “Kết nối mạng xã hội - Bình yên cho mỗi gia đình” do Công an tỉnh Đắk Lắk tham mưu với các cơ quan, ban, ngành, trong đó có Trường Đại học Tây Nguyên triển khai, nhằm tăng cường ý thức trách nhiệm quản trị an ninh thông tin mạng xã hội trong cán bộ, nhân dân, sinh viên địa phương…