Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người

 

   Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thành tựu tư duy lý luận của Đảng ta về văn hóa về vị trí vai trò của văn hóa, về phương hướng mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ giải pháp xây dựng và phát triển văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ mới, được thể hiện tập trung trong Nghị quyết Trung ương - Khóa VIII, và Nghị quyết Trung ương 9 - Khóa XI. Hai nghị quyết rất quan trọng và đặc sắc này có ý nghĩa như một cương lĩnh văn hóa của Đảng ta trong thời kỳ mới – Thời kỳ đổi mới toàn diện và đồng bộ đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Giá trị và tầm cao lý luận của hai nghị quyết này kết tinh trong hệ thống các quan điểm sau:

   Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội là mục tiêu, là động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội.

   Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ, mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hòa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên. Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung. Nền văn hóa thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam với các đặc trưng: Dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học.

   Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Trong xây dựng văn hóa trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách lối sống tốt đẹp, với các đặc tính cơ bản: Yêu nước, nhân ái nghĩa tình, trung thực đoàn kết, cần cù sáng tạo.

   Xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa trong đó chú trọng vai trò của gia đình, cộng đồng. Phát triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa, cần chú ý đầy đủ đến yếu tố văn hóa và con người trong phát triển kinh tế.

   Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng.

   Hơn hai mươi năm thực hiện các nghị quyết có giá trị như cương lĩnh này, sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực, đạt được nhiều kết quả quan trọng góp phần tạo nên những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của nước ta qua 35 năm đổi mới.

   Tuy nhiên, những thành tựu trên lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng với các thành tựu trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Đáng chú ý là thành tựu trên lĩnh vực văn hóa chưa đủ để tác động có hiệu quả đến xây dựng con người và môi trường văn hóa. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong Đảng, trong xã hội cũng như tệ nạn xã hội và tội phạm vẫn đang có chiều hướng gia tăng. Môi trường văn hóa xã hội tiếp tục bị ô nhiễm bởi sự gia tăng cả tính chất và quy mô của các tệ nạn xã hội, tham nhũng, tiêu cực. Những sự sa sút đáng lo ngại này làm cho “Văn hóa trên thực tế chưa thật sự trở thành nguồn lực, động lực nội sinh của sự phát triển bền vững đất nước ta”. Đại hội XIII của Đảng đã chỉ rõ một số nguyên nhân của thực trạng trên, trong đó nêu bật hai nguyên nhân chủ yếu sau:

   Văn hóa chưa được quan tâm tương xứng với kinh tế, chính trị, nhận thức vai trò của văn hóa trong việc xây dựng con người chưa được đúng tầm, công tác lãnh đạo chỉ đạo quản lý văn hóa còn nhiều lúng túng, hạn chế, yếu kém.

   Tổ chức thực hiện nhiệm vụ xây dựng phát triển con người toàn diện và xây dựng phát triển nền văn hóa Việt Nam như xác định của Nghị quyết TW5 – Khóa VIII gồm các lĩnh vực sau: Tư tưởng chính trị đạo đức lối sống cốt lõi là hệ tư tưởng, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn học nghệ thuật, báo chí truyền thông, di sản văn hóa, tính tích cực trong văn hóa tôn giáo tín ngưỡng, giao lưu văn hóa, thể chế thiết chế văn hóa còn nhiều hạn chế lúng túng nhất là chậm trễ trong thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về văn hóa (thể chế hóa Nghị quyết TW5 – Khóa VIII, Nghị quyết 23 của Bộ chính trị Khóa X, Nghị quyết TW9 – Khóa XI). Đầu tư cho văn hóa chưa đúng mức, còn dàn trải và hiệu quả chưa cao. Đáng chú ý là chưa xác định rõ và tổ chức trong thực tiễn khâu đột phá nào trong xây dựng con người và môi trường văn hóa./.