Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam

Thực tiễn đã cho thấy, quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã hình thành và phát triển những giá trị văn hóa quân sự đặc sắc, thể hiện tinh thần yêu nước, nhân đạo, nhân văn và nghệ thuật quân sự độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam. Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam là một hệ giá trị với những đặc trưng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam. Đó là những giá trị cơ bản sau:

Thứ nhất, tinh thần yêu nước trong hoạt động quân sự.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII đã nhấn mạnh, bản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp qua lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước. Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng khẳng định, dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước, đó là một truyền thống quý báu và mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần yêu nước lại kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước. Yêu nước trong hoạt động quân sự được thể hiện qua tinh thần kiên cường, bất khuất, không sợ khó khăn, gian khổ, dám xả thân vì nghĩa lớn, dám đứng lên chiến đấu, hy sinh vì sơn hà, xã tắc... của những người lính, người chiến sĩ, người dân từ xưa đến nay trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Thứ hai, tinh thần nhân đạo, nhân văn trong hoạt động quân sự.

Đây cũng là một trong những giá trị văn hóa quân sự Việt Nam tiêu biểu, độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam, với tinh thần đạo lý “lấy đại nghĩa thắng hung tàn”, “lấy chí nhân thay cường bạo”, với ý thức cố kết cộng đồng “tướng sĩ một lòng phụ tử”, “hòa nước sông chén rượu ngọt ngào”, thể hiện sâu sắc đức bao dung, độ lượng, kể cả sẵn sàng “mở lượng hiếu sinh” với kẻ thù khi chúng buông giáo quy hàng, thể hiện tinh thần lạc quan tìm cái “thái lai” ngay trong cái “bĩ cực”.

Thứ ba, nghệ thuật quân sự độc đáo.

Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam còn được thể hiện ở phương châm hướng toàn bộ hoạt động quân sự đến chân - thiện - mỹ với nghệ thuật dựng binh (xây dựng quân) độc đáo (tổ chức lực lượng vũ trang nhiều thứ quân làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc); với nghệ thuật dụng binh (sử dụng quân) độc đáo (“dùng quân mai phục”, “lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều”, “dĩ đoản binh chế trường trận”, “đánh cốt đuổi, không cốt diệt”, “đánh lấy khéo, không lấy mạnh”…).

Thứ tư, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đây là giá trị văn hóa quân sự Việt Nam tiêu biểu trong thời đại Hồ Chí Minh, được cấu thành bởi những phẩm chất cơ bản, như trung với Đảng, trung với nước, hiếu với dân; yêu thương đồng chí, đồng đội; kỷ luật tự giác, nghiêm minh; thủy chung, son sắt với bạn bè quốc tế; có tinh thần lạc quan cách mạng; có tinh thần và ý chí khắc phục khó khăn; luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao; kẻ thù nào cũng đánh thắng.

Những giá trị văn hóa quân sự đó phản ánh bản chất, truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân Việt Nam, quân đội của dân, do dân và vì dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Giá trị văn hóa quân sự đó cũng chính là sự phản ánh tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh, được thể hiện cụ thể ở tư tưởng, tình cảm, thái độ và hành động của mỗi cán bộ, chiến sĩ quân đội, thể hiện trong bản chất, truyền thống của các quân chủng, binh chủng, của các cơ quan, đơn vị và của cả Quân đội nhân dân Việt Nam. Giá trị văn hóa quân sự đó còn được thể hiện trong quá trình hoạt động thực tiễn thực hiện chức năng, nhiệm vụ đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động, sản xuất của Quân đội nhân dân Việt Nam cả trong thời chiến và thời bình.

Những giá trị văn hóa quân sự Việt Nam tiêu biểu được hình thành, phát triển, giữ vững và phát huy trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước oai hùng của dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử. Nhờ vận dụng và phát huy những giá trị văn hóa quân sự mà dân tộc Việt Nam đã luôn giành được thắng lợi vẻ vang trong các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

MNM