NHẬN DIỆN CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN ĐỂ PHÒNG VÀ CHỐNG

 

     Nhận thức sâu sắc sự nguy hiểm và tác hại của chủ nghĩa cá nhân, Hồ Chí Minh đã sớm đề cập vấn đề này; nhấn mạnh yêu cầu phải phòng, chống, tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân trong mỗi cán bộ, đảng viên và coi đó là một trong những nội dung quan trọng để xây dựng một Đảng Mácxít cách mạng chân chính. Theo Người, chủ nghĩa cá nhân là kẻ địch “nội xâm”; là vết tích xấu xa của xã hội cũ, “là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt; nó khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc. Mà ai cũng biết rằng xuống dốc thì dễ hơn lên dốc. Vì thế mà càng nguy hiểm”⁽¹⁾. Đó là thứ vi trùng mẹ, đẻ ra nhiều bệnh khác như lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô,v.v.. không chỉ đối lập với đạo đức cách mạng mà còn là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng. Chừng nào chủ nghĩa cá nhân còn tồn tại, dù ít hay nhiều cũng vẫn sẽ “ngăn trở” người cán bộ, đảng viên nỗ lực “một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng” và chừng đó nguy cơ về sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên vẫn còn. Chừng nào những biểu hiện cá nhân chủ nghĩa vẫn còn xâm nhập vào “nội bộ Đảng” thì chừng đó nguy cơ phá vỡ khối đoàn kết, thống nhất trong nội bộ vẫn hiện hữu và chừng đó vẫn sẽ làm giảm nguồn sức mạnh nội lực của Đảng, đe dọa sự tồn vong của Đảng cầm quyền và chế độ. Vì vậy, thường xuyên, liên tục phòng, chống và đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân chính là nhu cầu tự thân của mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi tổ chức cơ sở Đảng.

     Theo Hồ Chí Minh, những người sa vào, mang nặng chủ nghĩa cá nhân là những người chỉ biết và luôn đặt lợi ích riêng của mình, của gia đình mình lên trên, lên trước lợi ích chung của dân tộc; việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích của riêng mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể, miễn là mình béo, mặc thiên hạ gầy, miễn mình vui mặc thiên hạ buồn,v.v.. cho nên chừng nào còn những người cá nhân chủ nghĩa, nhất là bộ phận đó lại là những cán bộ, đảng viên, lãnh đạo, quản lý tại các địa phương, cơ quan, đơn vị thì chừng đó cách mạng còn gặp rất nhiều khó khăn. Đó chính là sự nguy hiểm tiềm tàng làm cho Đảng mất dần tính cách mạng, tính trí tuệ, tính đạo đức, tính nhân dân, làm xói mòn lòng tin của nhân dân vào Đảng và chế độ. Hơn thế, theo Hồ Chí Minh: “Chủ nghĩa cá nhân là kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội”, “là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cho nên thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân”⁽²⁾ và để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh đầy gian khó ấy, nhất định “người cách mạng phải tiêu diệt nó”⁽³⁾.

 

     Vì thế, Hồ Chí Minh nhấn manh, người cán bộ, đảng viên không chỉ phải đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân mà còn phải thường xuyên tự rèn luyện mình bằng việc tu dưỡng đạo đức cách mạng. Đó là mối quan hệ chặt chẽ, có tác động qua lại và nếu làm tốt cả hai chiều, thì nhất định sẽ rèn luyện nhân cách người cán bộ, đảng viên tốt. Vì thế, ngày từ những năm 1925-1927, khi giảng cho những thanh niên Việt Nam yêu nước tại Quảng Châu, Trung Quốc, Hồ Chí Minh đã yêu cầu mỗi người phải rèn luyện theo “Tư cách người một người cách mệnh”, với 23 điều răn về phẩm chất đạo đức. Trong đó, có “hoà mà không tư”, “cả quyết sửa lỗi mình”, “vị công vong tư”, “không hiếu danh, không kiêu ngạo”, “ít lòng ham muốn về vật chất”, “với từng người thì khoan thứ”, “có lòng bày vẽ cho người”, “hay xem xét người” “phục tùng đoàn thể…”⁽⁴⁾. Sau đó, xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, xuất phát từ thực trạng công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng để đáp ứng yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ, Người cũng dành nhiều bài nói, bài viết bàn về vấn đề này.

     Đặc biệt, mùa xuân năm 1969, trong tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”, Hồ Chí Minh đã không chỉ tiên lượng nguy cơ suy thoái đạo đức, lối sống của đội ngũ cán bộ, đảng viên mà Người còn chỉ rõ trong Đảng “còn có một số ít cán bộ, đảng viên mà đạo đức, phẩm chất còn thấp kém. Họ mang nặng chủ nghĩa cá nhân, việc gì cũng nghĩ đến lợi ích của riêng mình trước hết. Họ không lo “mình vì mọi người” mà chỉ muốn “mọi người vì mình”⁽⁵⁾…

     Khác với những người “rất hăng hái, dũng cảm trong mọi công tác. Đó là những bông hoa tươi thắm của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Nhân dân ta và Đảng ta rất tự hào về những người con xứng đáng như thế” là những con người “do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hóa, lãng phí, xa hoa. Họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành. Họ tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh. Họ không có tinh thần cố gắng vươn lên, không chịu học tập để tiến bộ…” ⁽⁶⁾. Đó cũng chính là những người luôn “dùng của công làm việc tư”, “ham địa vị, hay lên mặt”, chỉ ưa người khác “tâng bốc mình, khen ngợi mình”, “ưa sai khiến người khác”, “tự thấy mình cái gì cũng giỏi”, kiêu ngạo, hiếu danh, thiếu kỷ luật, hẹp hòi, ích kỷ, thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm… Đó cũng là những người luôn đặt lợi ích của mình lên trên lợi ích của Đảng, của dân tộc, không chấp hành đúng đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhân dân, gây chia rẽ khối đoàn kết, thống nhất trong nội bộ Đảng, làm mất dân chủ trong Đảng… Kết quả là do cá nhân chủ nghĩa mà lập trường tư tưởng không vững vàng, hoài nghi con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, dao động dẫn đến bị cám dỗ bởi lợi ích vật chất; thoái bộ dẫn đến phạm nhiều sai lầm khuyết điểm, khiến quần chúng không ưa, không phục, không yêu quý họ, mất niềm tin và rời xa họ.

     Theo Hồ Chí Minh, đây là những người đã ỷ thế vào quyền hạn và trách nhiệm được trao, ỷ thế vào quyền lực tại các cơ quan công quyền để kéo bè kéo cánh, chăm chút cho lợi ích của nhóm mình, dòng họ và địa phương mình mà không nhìn đến lợi ích của toàn bộ. Đối với họ,  chỉ có nhóm lợi ích vì “ai hẩu với mình thì dù nói không đúng cũng nghe, tài không có cũng dùng. Ai không thân với mình thì dù họ có tài cũng tìm cách dìm họ xuống, họ nói phải mấy cũng không nghe”,v.v..  Những biểu hiện này là một trong những nguyên nhân của sự suy thoái về chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, gây ra “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Do đó, để Đảng luôn “là đạo đức, là văn minh”, Hồ Chí Minh đã không chỉ nêu ra những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân; nhấn mạnh yêu cầu phải phòng, chống và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân mà Người còn khẳng định: mỗi tổ chức cơ sở đảng nói chung, đội ngũ cán bộ, đảng viên nói riêng phải thường xuyên, kiên quyết, kiên trì cuộc đấu tranh phòng, chống và quét sạch chủ nghĩa cá nhân để Đảng luôn xứng đáng với vai trò tiền phong.