Đặc điểm của an ninh phi truyền thống trong giai đoạn hiện nay

         Thứ nhất, có những vấn đề an ninh phi truyền thống được hình thành trong quá trình tích lũy các yếu tố tiềm tàng, như vấn đề môi trường sinh thái, tôn giáo, dân tộc; có những vấn đề bùng phát và lan rộng tạo thành, như bệnh dịch, khủng hoảng tài chính, tiền tệ, chủ nghĩa khủng bố, buôn lậu, ma túy... Ngoài ra, vấn đề an ninh phi truyền thống thường là bùng phát đột xuất dưới hình thức khủng hoảng, từ đó tạo thành mối đe dọa nghiêm trọng trực tiếp đối với an ninh quốc gia. Khủng hoảng tiền tệ toàn cầu, bệnh dịch SARS hoành hành, sự kiện Thiên An Môn năm 1989, khủng bố 11-9-2001 ở Mỹ và bạo loạn ở Tân Cương (Trung Quốc) năm 2009... đều có đặc trưng như vậy.

Thứ hai, an ninh phi truyền thống có thể chia làm hai phương diện: phương diện có tính chất bạo lực và phương diện có tính chất phi bạo lực. Phương diện có tính chất bạo lực gồm những vấn đề có liên quan đến bạo lực như chủ nghĩa khủng bố, buôn lậu ma túy, tội phạm có tổ chức. Phương diện có tính chất phi bạo lực biểu hiện của những vấn đề chưa có màu sắc hoạt động bạo lực, như ô nhiễm môi trường, sinh thái xấu đi, khủng hoảng tài chính, tiền tệ, bệnh dịch...

Thứ ba, an ninh phi truyền thống có đặc trưng lan rộng “xuyên quốc gia”. Thông qua đó để phân biệt một vấn đề thuộc lĩnh vực an ninh phi truyền thống hay thuộc lĩnh vực an ninh quốc gia của một nước. Ví dụ: Cạn kiệt tài nguyên, bùng nổ dân số, môi trường bị ô nhiễm, xung đột tôn giáo dân tộc, khủng hoảng kinh tế và tài chính, tiền tệ, chủ nghĩa khủng bố, tội phạm công nghệ cao, phổ biến vũ khí giết người hàng loạt, tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu ma túy, tị nạn vì mục đích kinh tế và di dân phi pháp, lan tràn bệnh truyền nhiễm, hải tặc, rửa tiền phi pháp đều ít nhiều mang tính xuyên quốc gia. Đặc trưng đó cho thấy, vấn đề an ninh phi truyền thống có ảnh hưởng và tác dụng quan trọng đối với quan hệ giữa các quốc gia, khu vực và mang tính toàn cầu.

Thứ tư, tất cả những vấn đề thuộc an ninh phi truyền thống đều trực tiếp đe dọa đến sinh mệnh và đời sống xã hội của công dân các nước và an ninh toàn nhân loại, an ninh quốc gia, an ninh khu vực cũng như an ninh toàn cầu, chỉ có phương thức, mức độ, thời gian và hậu quả là khác nhau mà thôi.

Thứ năm, các vấn đề của an ninh phi truyền thống đều có tác động lẫn nhau, khiến cho ảnh hưởng và nguy hại mà nó tạo ra lớn hơn so với ban đầu, như: sự nghèo đói, xung đột sắc tộc, vấn đề di dân và tị nạn sang các nước khác; các hoạt động khủng bố, tin tặc, buôn lậu ma túy và rửa tiền phi pháp... Trong một số trường hợp đã hình thành “chuỗi xích” từ khủng hoảng đến xung đột, có thể kích thích lẫn nhau và tạo thành hiệu ứng nguy hại mang tính dây chuyền với phạm vi lớn hơn.

PHAO