Nghệ thuật tuy cần sáng tạo, nhưng vẫn phải tôn trọng lịch sử!

 Trong những ngày gần đây, cộng đồng mạng có lẽ vẫn chưa hết xôn xao về việc Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội đã yêu cầu tạm dừng Triển lãm Hội hoạ Điện Biện Phủ (dự kiến khai mạc chiều 7/5/2022 tại Hà Nội) để thẩm định một số bức tranh trong triển lãm do nhận về những đánh giá tiêu cực rằng hình tượng bộ đội cụ Hồ xấu quá!... Lập tức, không ít người đã cho rằng Sở Văn hoá – Thể thao Hà Nội đã quá cứng nhắc, rập khuôn và không hiểu hết được giá trị nghệ thuật của các tác phẩm.

Bức tranh đang bị chê tơi tả của họa sỹ Họa sĩ Mai Duy Minh. Về hình ảnh lá cờ, đồng ý rằng, trong chiến tranh, lá cờ có thể bị rách nát, bị đạn bắn hay ám mùi thuốc súng. Nhưng rách theo kiểu tan nát như thế này mà vẫn sử dụng thì thực sự là quá lố và phi thực tế. Nếu đến Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, hoặc theo dõi kỹ các phim tư liệu, các bức ảnh chụp thực tế, mọi người sẽ biết rằng bộ đội cụ Hồ giữ gìn rất kỹ các lá cờ nên các lá cờ khi được dùng trong các đợt xung phong vẫn khá lành lặn.

Chưa hết! Thần thái và nét mặt của anh bộ đội trong bức tranh có thể nói là rất thiếu đứng đắn! Mắt như kiểu liếc ra phía sau, như sợ ai đó đánh lén. Ai không tinh mắt thì còn không nhìn thấy con ngươi đâu. Bảo sao không bị phê tơi tả là như "Zombie trong phim phương Tây"!

Thực tế, không chỉ được lưu lại trong các bức ảnh, thước phim tư liệu của Việt Nam, ngay kể cả phía Pháp cũng đã phải công nhận sự thiện chiến, anh dũng và hiên ngang của người lính Cụ Hồ.

Đơn cử như câu chuyện Đại tá Hoàng Đăng Vinh gặp lại chính người mà ông đã bắt sống: Tướng Đờ Cát. Thông qua phiên dịch viên Bùi Đình Hạc, khi biết được Đờ Cát đã nhìn ông và nói:

“Tôi rất hân hạnh nếu được chỉ huy những người lính dũng cảm như anh”.

Người lính trẻ ngày đó lập tức đứng bật dậy quát (nhưng vẫn phải nhờ đồng chí Hạc dịch):

“Ông nói láo, ông chỉ huy thế nào được tôi. Chính tôi đã vào hầm tóm cổ ông ra”.

Khi nghe phiên dịch viên dịch lại, Đờ Cát gục mặt xuống và quay ra ngoài. Về sau này, khi trở về Pháp, chính ông bại tướng này đã phải thốt lên:

"Người ta có thể đánh bại một quân đội, chứ không thể đánh bại được một dân tộc".

Vậy đó, đến cả những kẻ bại trận dưới tay Bộ đội Cụ Hồ còn phải ca ngợi người lính cụ Hồ là đại diện cho Hào Khí Đông A thời Trần, Hào Khí Lam Sơn thời Lê... của cả dân tộc như thế, tại sao họa sỹ lại có thể lựa chọn một thần thái hết sức bôi bác như này để làm đại diện mô tả cho tất cả những người lính cụ hồ trong chiến dịch Điện Biên Phủ?

Làm nghệ thuật về lịch sử, ca ngợi những chiến công của ông cha là điều rất đang quý, rất đáng trân trọng. Nhưng làm trong một sự "mù" sử thì chẳng khác nào câu nói của lê nin: "nhiệt tình + thiếu hiểu biết = phá hoại!"./.