QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỜI SỐNG MỚI

“Đời sống mới” theo quan niệm của Hồ Chí Minh là: “Không phải cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ. Thí dụ: Ta phải bỏ hết tính lười biếng, tham lam. Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý. Thí dụ: Đơm cúng, cưới hỏi quá xa xỉ, ta phải giảm bớt đi. Cái gì cũ mà tốt, thì phải phát triển thêm. Thí dụ: Ta phải tương thân tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân hơn khi trước. Cái gì mới mà hay thì ta phải làm… Làm thế nào cho đời sống của dân ta, vật chất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn. Đó là mục đích đời sống mới”. Xây dựng đời sống mới chính là sửa đổi những việc rất cần thiết, phổ thông, thường ngày của mọi người như ăn, mặc, ở, đi làm, giảm thiểu những hủ tục lạc hậu như cúng tế, cờ bạc, say sưa, hút xách, trộm cắp, nhất là không tách rời với tăng gia sản xuất… nhằm xây dựng đạo đức mới, lối sống mới và nếp sống mới; trong đó đạo đức đóng vai trò chủ yếu.

Nội dung xây dựng đời sống mới gồm 

Đạo đức mới: Đạo đức mới là "gốc" là "nền tảng" của mỗi con người và nhất là người cán bộ; Thực hành đời sống mới theo chuẩn mực Cần, Kiệm, Liêm, Chính. Xây dựng, bồi dưỡng hệ thống những phẩm chất đạo đức mới: tận trung với Đảng, tận trung với nước, tận hiếu với dân, yêu thương con người sống cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư và tinh thần quốc tế trong sáng.

Lối sống mới: Lối sống mới theo Hồ Chí Minh, trước hết là lối sống có lý tưởng, có đạo đức. Đó là lối sống văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hoà giữa truyền thống tốt đẹp của dân tộc với tinh hoa văn hoá của nhân loại. Việc xây dựng lối sống mới đòi hỏi phải sửa đổi những việc rất cần thiết, rất phổ thông, trong đời sống của mọi người, tức là sửa đổi cách ăn, cách mặc, cách ở, cách đi lại, cách làm việc.

Xây dựng lối sống mới: Khiên tốn, giản dị, chừng mực, điều độ, ngăn nắp, vệ sinh, yêu lao động, ít lòng ham muốn về vật chất, chức - quyền - danh - lợi.; Trong quan hệ với nhân dân, đồng chí, bạn bè, anh em thì cởi mở, chân tình, ân cần, tế nhị, giàu lòng yêu thương quý trọng con người; Đối với mình thì nghiêm khắc; Đối với người thì khoan dung, độ lượng, sẵn lòng giúp đỡ.

Nếp sống mới: Quá trình xây dựng lối sống mới cũng là quá trình làm cho lối sống đó trở thành thói quen ở mỗi con người, trở thành phong tục, tập quán tốt đẹp của cả một cộng đồng, trong phạm vi một địa phương rồi mở rộng ra trong cả nước. Nếp sống mới được kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống tinh thần, những thuần phong mỹ tục, tập quán tốt đẹp lâu đời của dân tộc; cải tạo những phong tục tập quán lạc hậu, bổ sung, phát triển những cái mới, cái tiến bộ.

Để nhân dân nhận thức đúng và thực hành tốt đời sống mới, Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc phải coi trọng công tác thông tin tuyên truyền, mà trước hết là “phải tuyên truyền, giải thích và làm gương”. Công việc này phải được tiến hành thường xuyên, tại mỗi nhà, mỗi làng, bộ đội, công xưởng… để “mọi người hiểu đời sống mới có ích thế nào, cách thi hành đời sống mới thế nào”. Khi tuyên truyền phải nhuần nguyên tắc tuyên truyền cho người ta dần dần hiểu, “để người ta vui lòng làm, chứ không có quyền ép người ta”. Trong quá trình tuyên truyền phải “hăng hái, bền gan, chịu khó, đồng thời phải cẩn thận, khôn khéo, mềm mỏng”.

Vì vậy, khi vận động nhân dân xây dựng “Đời sống mới”: nói một lần họ chưa hiểu thì nói nhiều lần. Nói đi, nói lại, bao giờ người ta hiểu, người ta làm mới thôi. Nói thì phải nói một cách đơn giản, thiết thực với hoàn cảnh mỗi người; nói sao cho người ta nghe rồi làm được ngay. Việc dễ, việc nhỏ làm được rồi, sẽ nói đến việc to, việc khó". Bên cạnh đó, trong quá trình tuyên truyền, tránh tình trạng “hăng quá” dễ hỏng việc; tránh khuyên người ta làm mà mình không gương mẫu thực hiện đời sống mới; mặt khác phải thấm nhuần nguyên tắc tuyên truyền cho người ta dần dần hiểu, “để người ta vui lòng làm, chứ không có quyền ép người ta”.

Ngày nay, chúng ta đang đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” đã góp phần tạo nên những thành quả tích cực trong đời sống cộng đồng dân cư. Phong trào đã thực sự phát huy tiềm năng và huy động sức mạnh tổng hợp của mọi người dân vào việc xây dựng khu dân cư ngày càng văn minh, sạch đẹp, góp phần khơi dậy truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, tạo nên mối quan hệ gắn bó cộng đồng ở các khu dân cư, cùng quan tâm giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống, làm cho người dân ngày càng ý thức và tự giác thực hiện nếp sống văn hóa, kỷ cương pháp luật, sẵn sàng san sẻ, trợ giúp các trường hợp khó khăn hoạn nạn trong cuộc sống.

Có thể nói, hiệu quả của sự gắn kết trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” với học tập và làm theo Bác đã bổ sung và làm sâu sắc hơn cuộc vận động xây dựng “Đời sống mới” Hồ Chí Minh đã phát động năm xưa, góp phần làm cho nước “Việt Nam ta trở nên một nước mới, một nước văn minh” như Người mong muốn./.