Một số nội dung, quan điểm và biện pháp xây dựng hậu phương kháng chiến vững mạnh theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: phải xây dựng hậu phương vững mạnh toàn diện trên tất cả các mặt, như: chính trị, tư tưởng, kinh tế, quốc phòng, văn hóa, giáo dục, kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và bảo vệ vững chắc hậu phương cả trong thời bình và thời chiến. Trước hết, xây dựng hậu phương vững mạnh về chính trị - tư tưởng là vấn đề có tính cốt lõi và xuyên suốt toàn bộ quá trình cách mạng. Hồ Chí Minh xác định rằng, muốn xây dựng hậu phương vững mạnh, vấn đề đầu tiên, nhiệm vụ then chốt là phải xây dựng lực lượng chính trị. Theo Người, chỗ dựa vững chắc nhất của cách mạng, của hậu phương kháng chiến là lòng yêu nước, lòng trung thành vô hạn của nhân dân đã giác ngộ đối với sự nghiệp giải phóng đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc: “Lòng yêu nước và sự đoàn kết của nhân dân là một lực lượng vô cùng to lớn, không ai thắng nổi”². Trong quá trình chỉ đạo xây dựng hậu phương, Hồ Chí Minh luôn quan tâm xây dựng Đảng, tăng cường sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Đảng. Người yêu cầu tất cả các đơn vị, địa phương đều phải ra sức chăm lo, củng cố tổ chức đảng vững mạnh; mỗi chi bộ thực sự trở thành hạt nhân lãnh đạo, là “pháo đài thép” ở từng cơ sở. Trong xây dựng Đảng ở hậu phương, cần hết sức coi trọng bồi dưỡng cấp ủy, bí thư và cán bộ nòng cốt cả về nhận thức tư tưởng, phương pháp lãnh đạo, cách xây dựng nghị quyết về công tác xây dựng hậu phương quân đội, nhất là công tác quân sự địa phương ở từng cơ sở.

Đi đôi với xây dựng Đảng, Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở cán bộ các cấp, nhất là ở các địa phương: “làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm”³. Người yêu cầu chính quyền, đoàn thể, tổ chức chính trị các cấp phải thực sự làm tốt vai trò, chức năng của mình trong việc tổ chức quản lý và điều hành các hoạt động của xã hội, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, thực hiện chính quyền của dân, do dân, vì dân. Đồng thời, Người luôn nhắc nhở các cấp chính quyền phải thường xuyên chấp hành và thực hiện nghiêm chỉnh các chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm động viên, khuyến khích phát triển sản xuất, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ở hậu phương, củng cố và bồi dưỡng sức dân trong chiến tranh.

Quan điểm xây dựng hậu phương vững mạnh về chính trị - tư tưởng của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở phương châm chỉ đạo các cấp bộ đảng và chính quyền cần tích cực bồi dưỡng và phát động các phong trào thi đua yêu nước, nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc, sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ cho các lực lượng vũ trang và nhân dân. Người nói: “Người người thi đua/ Ngành ngành thi đua/ Ta nhất định thắng/ Địch nhất định thua”. Quán triệt tư tưởng của Người, Đảng ta đã phát động trong toàn dân, toàn quân nhiều cuộc vận động chính trị, thi đua xây dựng hậu phương thông qua các phong trào⁴; tạo sự cổ vũ và động viên to lớn đối với toàn dân, toàn quân ở hậu phương và trên chiến trường cùng thi đua hoàn thành nhiệm vụ.

Xây dựng tiềm lực kinh tế là điều kiện thúc đẩy sự phát triển tiềm lực quốc phòng; kinh tế có phát triển, hậu phương mới có thể đáp ứng đầy đủ và kịp thời mọi nhu cầu ngày càng lớn của chiến tranh, mới đủ sức đánh lâu dài, càng đánh càng mạnh để đi đến thắng lợi cuối cùng. Mặt khác, kinh tế có phát triển, mới có điều kiện nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân ở hậu phương, duy trì và bồi dưỡng được sức dân trong điều kiện chiến tranh ác liệt kéo dài. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Biết đánh là cái tốt, nhưng chỉ biết đánh mà coi nhẹ chính trị, kinh tế, tuyên truyền giáo dục nhân dân tức là chỉ biết có một mặt, vì đánh không thể tách rời được với chính trị và kinh tế”⁵.

Trong điều kiện đất nước ta còn nghèo, trình độ sản xuất thấp, cơ sở hạ tầng kém phát triển, lại bị chiến tranh ác liệt kéo dài tàn phá, với tinh thần tự lực, tự cường là chính, Hồ Chí Minh đề ra chính sách tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, coi đó là một “quốc sách” căn bản để nâng cao đời sống nhân dân, khôi phục và phát triển kinh tế, phục vụ yêu cầu của kháng chiến. Với chủ trương “thực túc binh cường”, coi ruộng đất là của cải, “tấc đất tấc vàng”, Người luôn kêu gọi toàn dân, toàn quân: “Tăng gia sản xuất! Tăng gia sản xuất ngay! Tăng gia sản xuất nữa”⁶ và luôn xem đó là phương châm thiết thực để xây dựng hậu phương không ngừng lớn mạnh, để phục vụ kháng chiến, kiến quốc thắng lợi.

Hồ Chí Minh còn hết sức coi trọng phát triển về văn hóa, giáo dục, y tế. Ngay từ khi chính quyền được thành lập và trong quá trình tiến hành kháng chiến, Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng nền văn hóa mới, chăm lo đời sống văn hóa - tinh thần, phát triển giáo dục, chăm lo sức khỏe cho nhân dân ở hậu phương. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nạn mù chữ trên toàn quốc đã được đẩy lùi, xóa bỏ; giáo dục phổ thông từng bước phát triển. Trình độ học vấn của bộ đội và nhân dân được nâng lên làm cho việc nhận thức nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ xây dựng hậu phương chiến tranh, nhận thức tình hình thế giới và trong nước đạt được kết quả rõ rệt. Nhờ đó, việc động viên tham gia kháng chiến, xây dựng và bảo vệ hậu phương, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ thêm thuận lợi. Đồng thời, Người chỉ rõ: “Xúc tiến công tác văn hóa để đào tạo con người mới và cán bộ mới cho công cuộc kháng chiến, kiến quốc”⁷.

Kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ hậu phương kháng chiến, chăm lo xây dựng nâng cao đời sống và bồi dưỡng sức dân ở hậu phương là hai mặt của một vấn đề, thống nhất chặt chẽ với nhau, luôn hỗ trợ và tương tác lẫn nhau. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: nhiệm vụ bảo vệ là cực kỳ quan trọng, song quyết định nhất trong các nhiệm vụ của hậu phương, bảo đảm cho hậu phương ổn định và vững mạnh là nhiệm vụ xây dựng. Người đã từng nhắc nhở quân và dân ta trong xây dựng và bảo vệ hậu phương phải tích cực chuẩn bị sẵn sàng; luôn đề cao cảnh giác, kiên quyết đập tan mọi âm mưu thủ đoạn chống phá nổi loạn từ bên trong cũng như tiến công tập kích từ bên ngoài vào của kẻ địch.