Tính tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa

 

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, mọi cuộc cách mạng xã hội diễn ra trong lịch sử đều bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất. Theo quy luật chung, khi lực lượng sản xuất không ngừng phát triển mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đã lỗi thời sẽ đặt ra nhu cầu khách quan phải thay thế quan hệ sản xuất kìm hãm nó bằng một quan hệ sản xuất mới, tạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phát triển. C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “Tới một giai đoạn phát triển nào đó của chúng, các lực lượng sản xuất vật chất của xã hội mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất hiện có,… Từ chỗ là những hình thức phát triển của các lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy trở thành những xiềng xích của các lực lượng sản xuất. Khi đó bắt đầu thời đại một cuộc cách mạng xã hội…”^[1]. Việc đấu tranh giải quyết các mâu thuẫn này thông qua cách mạng xã hội là động lực trực tiếp thúc đẩy xã hội vận động và phát triển. Đây chính là quy luật khách quan của sự thay thế lẫn nhau giữa các chế độ xã hội trong lịch sử.

Cách mạng xã hội chủ nghĩa cũng không nằm ngoài quy luật chung đó, nó là kết quả tất yếu của sự vận động, phát triển những mâu thuẫn vốn có trong lòng xã hội tư bản chủ nghĩa, trong đó chủ yếu là mâu thuẫn về kinh tế - xã hội.

Trên lĩnh vực kinh tế, đó là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất phát triển có tính chất xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất. C.Mác khẳng định, sự phát triển của chủ nghĩa tư bản dẫn tới “tư liệu sản xuất và sản xuất, về thực chất, đã biến thành có tính chất xã hội; nhưng chúng vẫn phải lệ thuộc vào một hình thức chiếm hữu lấy sản xuất riêng rẽ của người sản xuất cá thể làm tiền đề… Cái mâu thuẫn ấy, cái mâu thuẫn đã mang lại tính chất tư bản chủ nghĩa cho phương thức sản xuất mới, đã chứa đựng sẵn những mầm mống của mọi xung đột hiện nay”^[2]. Đây là mâu thuẫn khách quan hình thành ngay từ khi ra đời phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, nó tích tụ trở thành mâu thuẫn cơ bản, biểu hiện ngày càng gay gắt và tạo ra tiền đề phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa: “sự tập trung tư liệu sản xuất và xã hội hóa lao động đạt đến cái điểm mà chúng không còn thích hợp với cái vỏ tư bản chủ nghĩa của chúng nữa. Cái vỏ đó vỡ tung ra. Giờ tận số của chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa đã điểm. Những kẻ đi tước đoạt bị tước đoạt”^[3]. Sự phù hợp thực sự với tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất chỉ có thể là sự thay thế quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bằng quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa thông qua cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Trên lĩnh vực xã hội, đó là mâu thuẫn đối kháng không thể điều hòa giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản. Sau khi trở thành giai cấp thống trị, nắm trong tay quyền lực kinh tế, chính trị, giai cấp tư sản ngày càng xóa bỏ tình trạng phân tán của tư liệu sản xuất, tài sản và dân cư để bảo vệ lợi ích giai cấp mình. Sự áp bức và bóc lột của giai cấp tư sản, sự cạnh tranh tự do mà phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa tạo ra đã đẩy ngày càng nhiều người, kể cả những người thuộc tầng lớp dưới của giai cấp trung đẳng xưa kia vào tầng lớp vô sản. Do đó, mâu thuẫn giữa hai giai cấp vô sản và tư sản ngày càng tăng lên. C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “xã hội ngày càng chia thành hai phe lớn thù địch với nhau, hai giai cấp lớn hoàn toàn đối lập nhau: “giai cấp tư sản và giai cấp vô sản”^[4]. Sự đối lập về lợi ích cơ bản giữa hai cấp này không thể dung hòa và giải quyết triệt để trong khuôn khổ chủ nghĩa tư bản, mà chỉ có thể giải quyết bằng cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, do giai cấp vô sản, người đại diện cho lực lượng sản xuất hiện đại giữ vai trò lịch sử.

Trong giai đoạn hiện nay của thời đại, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, xu thế quốc tế hoá nền kinh tế thế giới, các nước tư bản chủ nghĩa có ưu thế đầu tư công nghệ sản xuất mới và hình thành những công ty xuyên quốc gia thì lực lượng sản xuất càng phát triển, xã hội hoá cao, làm cho mâu thuẫn với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất càng sâu sắc. Mặc dù chủ nghĩa tư bản đã tự “điều chỉnh”, “thích nghi” bằng cách cải tiến một số khâu trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, trong cơ chế vận hành và quản lý xã hội tư bản chủ nghĩa. Điển hình là sự điều tiết vĩ mô để khắc phục tình trạng vô chính phủ; hoàn thiện chế độ phúc lợi; điều hòa mâu thuẫn giữa lao động và tư bản, giữa giai cấp và xã hội. Tuy nhiên, tất cả những điều chỉnh mới đó của chủ nghĩa tư bản không hề đụng chạm đến chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa. Sự đối lập giữa tư bản và lao động làm thuê; quy luật tích lũy tư bản của sự phân hóa hai cực giàu - nghèo; mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa chưa có sự thay đổi căn bản về chất. Bản chất bóc lột, bành trướng, cướp bóc tài nguyên, thương mại không bình đẳng, áp bức các quốc gia nhỏ trên phạm vi toàn thế giới; khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng... do đó trong chủ nghĩa tư bản, giai cấp tư sản không thể giải quyết được mâu thuẫn cơ bản của bản thân nó, đó là tiền đề khách quan quy định tính tất yếu sẽ nổ ra cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa trong thời đại hiện nay.

---

[1] C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 13, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội - 1995; tr. 14 - 15.

[2] C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 19, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội - 1995, tr. 311.

[3] C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội - 1995, tr. 1059.

[4] C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội - 1995, tr. 597.