Chủ nghĩa tư bản hiện đại đang có nhiều ưu thế và còn khả năng phát triển nhất định, nhưng không thể khắc phục được mâu thuẫn cơ bản vốn có, không phải là tương lai của nhân loại.

 

Sự điều chỉnh, thích nghi đã giúp cho chủ nghĩa tư bản mở rộng dự địa tồn tại, nhưng không thể xóa bỏ những mâu thuẫn nội tại. Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất có trình độ xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất vẫn tồn tại, thậm chí còn trầm trọng hơn. Chủ nghĩa tư bản đang phải đối phó với những vấn đề, như sự khủng hoảng có tính chu kỳ, bất bình đẳng xã hội, phân hóa giàu nghèo. Đó không phải là những vấn đề nhất thời, mà là khuyết tật mang tính tất yếu của xã hội tư bản chủ nghĩa. Do đó, chủ nghĩa tư bản không thể là tương lai của nhân loại.

Để tiếp tục kéo dài sự tồn tại, các nước tư bản chủ nghĩa, vừa tìm cách xoa dịu những mâu thuẫn xã hội, vừa tiếp tục điên phá các nước xã hội chủ nghĩa, các lực lượng cách mạng thông qua chiến lược “Diễn biến hòa bình”. Chính điều đó càng bộc lộ rõ hơn những hạn chế cố hữu của chủ nghĩa tư bản - một chế độ xã hội tồn tại dựa trên nền tảng là sự bóc lột, xâm lược, nô dịch và đàn áp. Tuy có sự điều chỉnh và thích nghi nhưng chủ nghĩa tư bản vẫn không thay đổi về bản chất, nó vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột và bất công. Sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản là không thể tránh khỏi.

Xét về tổng thể chủ nghĩa tư bản đương đại vẫn còn có những tiềm năng để tiếp tục phát triển. Sự phát triển của nó không giúp nó tự hóa giải được những mâu thuẫn trong lòng nó để làm cho nó có thể tồn tại lâu dài như một phạm trù vĩnh viễn mà là động lực thúc đẩy nó tới những giới hạn tự phủ định chính nó. Trên cơ sở sự tự phủ định của chủ nghĩa tư bản với tư cách là một phương thức sản xuất sẽ xuất hiện một phương thức sản xuất tiến bộ hơn, phù hợp hơn với trình độ phát triển của nền văn minh nhân loại.