Giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong thời đại trí tuệ nhân tạo

           Con người luôn là yếu tố quyết định trong mọi cuộc đấu tranh, và trong kỷ nguyên số, đội ngũ nhân lực chất lượng cao là chìa khóa để làm chủ AI, trở thành “bộ não” vận hành các hệ thống AI, đồng thời là lực lượng tiên phong trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Để làm chủ AI và ứng dụng hiệu quả vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý là nhiệm vụ cấp bách và nền tảng. Hiện nay, dù Việt Nam đã có Luật An ninh mạng (năm 2018) và một số quy định liên quan đến quản lý thông tin trên không gian mạng, các quy định cụ thể về sử dụng AI trong lĩnh vực tư tưởng - chính trị vẫn còn thiếu, tạo ra kẽ hở để các thế lực thù địch lợi dụng AI cho các hoạt động chống phá.

Để kiểm soát rủi ro từ AI, tạo hành lang an toàn nhằm phát triển và ứng dụng công nghệ này một cách hiệu quả, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số đầy biến động hiện nay, cần thực hiện một số giải pháp sau:

Một là, xây dựng và bổ sung quy định pháp luật về quản lý AI.

Nhà nước cần ban hành các văn bản pháp luật chuyên biệt, quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc phát triển, ứng dụng, và sử dụng AI liên quan đến nội dung chính trị, tư tưởng. Các quy định này cần tập trung vào việc ngăn chặn và xử lý nghiêm, từ phạt tiền đến truy cứu trách nhiệm hình sự các hành vi sử dụng AI để tạo tin giả, deepfake, hoặc lan truyền thông tin sai lệch nhằm bôi nhọ lãnh đạo, xuyên tạc lịch sử, và gây nhiễu loạn dư luận.

Hai là, tăng cường trách nhiệm của các nhà cung cấp nền tảng AI.

Các cơ quan chức năng cần yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ AI và mạng xã hội, cả trong và ngoài nước, hoạt động tại Việt Nam phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Họ cần cung cấp công cụ kiểm soát nội dung, hợp tác với cơ quan chức năng để ngăn chặn thông tin độc hại và chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm. Các nền tảng không tuân thủ cần đối mặt với chế tài nghiêm khắc, từ phạt tiền, hạn chế hoạt động, đến cấm cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.

Ba là, xây dựng bộ quy tắc đạo đức về AI.

Nhà nước cần ban hành bộ quy tắc đạo đức cho việc phát triển và ứng dụng AI trong lĩnh vực nhạy cảm như tư tưởng, chính trị, nhấn mạnh tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tôn trọng quyền con người. Quy tắc này cần khẳng định rằng, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, và con người phải giữ vai trò kiểm soát cuối cùng trong mọi quyết định liên quan đến nội dung tư tưởng. Bộ quy tắc sẽ là “kim chỉ nam” để các nhà phát triển, nhà cung cấp dịch vụ, và cơ quan quản lý đảm bảo AI được sử dụng đúng mục đích, phục vụ lợi ích quốc gia và nhân dân.

Con người luôn là yếu tố quyết định trong mọi cuộc đấu tranh và trong kỷ nguyên số, đội ngũ nhân lực chất lượng cao là chìa khóa để làm chủ AI, trở thành “bộ não” vận hành các hệ thống AI, đồng thời là lực lượng tiên phong trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Một là, đào tạo đội ngũ cán bộ hiểu biết về AI.

Các cơ quan chức năng cần tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về AI cho đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, báo chí, truyền thông. Các chương trình này cần tập trung vào việc nhận diện các nguy cơ từ AI, như tin giả, deepfake, hoặc thao túng dư luận, đồng thời hướng dẫn cách ứng dụng AI vào công tác tuyên truyền và phản bác quan điểm sai trái. Các khóa học cần được thiết kế linh hoạt, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, để đáp ứng nhu cầu của cán bộ ở mọi cấp.

Hai là, xây dựng lực lượng chuyên gia nòng cốt.

Cần phát triển đội ngũ chuyên gia kết hợp giữa kiến thức lý luận chính trị và công nghệ AI, có khả năng thiết kế và vận hành các hệ thống AI phục vụ công tác tư tưởng. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần mở các chương trình đào tạo liên ngành, kết hợp giữa khoa học máy tính và khoa học chính trị, để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này.

Ba là, nâng cao “miễn dịch số” cho nhân dân.

Cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện tin giả, deepfake và các nội dung sai trái cho toàn dân, đặc biệt là thế hệ trẻ - nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin trên mạng xã hội. Các chiến dịch tuyên truyền cần được triển khai trên các nền tảng số, sử dụng ngôn ngữ gần gũi, hình thức sinh động như video ngắn, infographic... để thu hút sự chú ý và truyền tải thông điệp hiệu quả.

Bốn là, việc ứng dụng AI trong công tác tư tưởng cần đi đôi với kiểm tra, giám sát chặt chẽ để tránh lạm dụng hoặc sai lệch mục tiêu.

Trước tiên, cần thiết lập cơ chế giám sát việc phát triển và ứng dụng AI trong lĩnh vực tư tưởng, đảm bảo mọi hoạt động đều tuân thủ định hướng của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Các cơ quan chức năng cần có đội ngũ chuyên trách để kiểm tra định kỳ, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, như sử dụng AI để tạo nội dung sai lệch hoặc gây hại.

Năm là, đảm bảo vai trò quyết định của con người.

Trong mọi hệ thống AI liên quan đến tư tưởng, con người phải giữ vai trò kiểm soát cuối cùng. Các quyết định quan trọng, như kiểm duyệt nội dung hoặc phản bác quan điểm sai trái, cần được thực hiện bởi đội ngũ cán bộ có trình độ lý luận chính trị và trách nhiệm cao, đảm bảo AI chỉ là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế ý chí con người. Việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ sẽ đảm bảo AI được sử dụng đúng mục đích, phục vụ hiệu quả cho công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng mà không gây ra những hệ lụy không mong muốn.

Từ những phân tích ở trên, có thể thấy rõ, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số không chỉ là thử thách mà còn là cơ hội để Đảng và nhân dân Việt Nam khẳng định bản lĩnh, trí tuệ, và tinh thần sáng tạo, hướng tới một tương lai tươi sáng, vững bền. Làm chủ và ứng dụng hiệu quả AI là nhiệm vụ chiến lược, cấp bách, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

Với một chiến lược tổng thể, đồng bộ, và sáng tạo, quyết tâm chính trị cao, sự đầu tư bài bản và cách tiếp cận khoa học, chúng ta hoàn toàn có thể khai thác tối đa tiềm năng của AI để củng cố trận địa tư tưởng, bảo vệ vững chắc lý tưởng cách mạng./.

Sưu tầm