Nghị quyết Trung ương 8
(khóa XIII) của Đảng xác định phương châm chỉ đạo thực hiện Chiến lược bảo vệ
Tổ quốc trong tình hình mới gồm nhiều nội dung quan trọng; trong đó, nhấn mạnh:
không để rơi vào thế cô lập, bị động, lệ thuộc, đối đầu; không để nước ngoài
lợi dụng, thỏa hiệp với nhau hoặc với các thế lực thù địch, phản động làm
phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc; không để nước ta trở thành chiến
trường, địa bàn xung đột lợi ích chiến lược của các nước lớn.
Phương
châm chỉ đạo trên của Đảng gồm ba nội dung (sau đây gọi tắt là phương châm chỉ
đạo “ba không”), mỗi nội dung thể hiện trạng thái, tình thế riêng, nhưng tựu
chung đều là thế bất lợi đối với đất nước, tác động trực tiếp, nguy hại tới sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Để
Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đi vào cuộc sống, đạt mục tiêu,
yêu cầu đề ra cũng như không chệch hướng và phạm sai lầm, chúng ta cần quán
triệt sâu sắc vấn đề này, làm cơ sở để triển khai thực hiện.
Thứ nhất, không để đất nước rơi vào thế cô lập, bị động, lệ thuộc, đối đầu.
Trong
bối cảnh tình hình thế giới phức tạp, khó dự báo, đối tượng, đối tác đan xen,
chuyển hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, thực hiện được phương châm
chỉ đạo này là vấn đề cực kỳ quan trọng và không dễ. Dù vậy, chúng ta phải nỗ
lực, bởi không có lựa chọn khác. Nếu để điều đó xảy ra thì sẽ rất bất lợi, nguy
hiểm, chẳng những đất nước không thể phát triển được mà nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
cũng khó hoàn thành. Thêm nữa, cần thấy đây là vấn đề chiến lược và cũng là
nguyên tắc cần triệt để tuân thủ cả hiện nay và sau này.
Vậy
phải làm thế nào để đất nước không rơi vào thế cô lập? Chúng ta biết, hội nhập
là nhu cầu của mọi quốc gia, là xu thế của thời đại. Tham gia vào “sân chơi”
này, mở rộng quan hệ đối ngoại, “thêm bạn, bớt thù” là cách tốt nhất để không
bị cô lập; đồng thời, còn tạo cơ hội thu hút nguồn lực từ bên ngoài phục vụ cho
sự nghiệp phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc. Vì thế, trong công cuộc đổi mới
đất nước, Đảng ta luôn chủ trương mở cửa, hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện,
thực hiện “đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại…, là bạn, là đối tác
tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”,
cũng là nhằm thực hiện mục tiêu này và kết quả đạt được trong thực tiễn đã
khẳng định chủ trương, hướng đi đó của Đảng ta là đúng đắn. Thông qua hội nhập,
hợp tác quốc tế, không những chúng ta có thể loại trừ được khả năng bị cô lập, phá vỡ thế bao vây, cấm vận
(nếu có), khắc phục được sự bị
động, chủ động ứng phó hiệu quả với các tình huống nhạy cảm,
bất trắc khi cần thiết, mà còn tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng
quốc tế; phân hóa, cô lập các phần tử chống phá, thế lực hiếu chiến, phản động,
tạo thế và lực để bảo vệ Tổ quốc.
Thứ hai, không để nước ngoài lợi dụng, thỏa hiệp với nhau hoặc với các thế lực
thù địch, phản động làm phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc.
Việt
Nam là quốc gia có chủ quyền, có tiềm năng phát triển, có vị trí địa lý quan
trọng, có vị thế, tầm ảnh hưởng ở Đông Nam Á và khu vực châu Á-Thái Bình Dương,
nên được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm, mong muốn quan hệ hợp tác.
Trong đó, nhiều quốc gia là đối tác tin cậy, quan hệ với mục đích trong sáng;
tuy nhiên, cũng có quốc gia, những thế lực không như vậy. Họ quan hệ với ta,
thậm chí giúp ta không phải với thiện ý, mà thực chất là muốn tranh thủ, lợi
dụng ta phục vụ cho toan tính chiến lược, cạnh tranh lợi ích của họ ở khu vực
và trên thế giới. Vì thế, trong quan hệ hợp tác, chúng ta phải hết sức cẩn
trọng, thường xuyên nâng cao cảnh giác, không để bị lợi dụng. Đặc biệt, trong
quan hệ giữa các nước lớn, chúng ta cần xử lý khôn khéo vấn đề đối tác, đối
tượng, gia tăng đan xen lợi ích, tăng cường lòng tin chiến lược, không để rơi
vào thế phải “chọn bên”, bị kẹt giữa các nước lớn hoặc trở thành con bài để họ
thỏa hiệp, “mặc cả”, làm phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc. Chúng ta
rất thấm thía điều này vì nó đã từng xảy ra đối với dân tộc ta trong quá khứ.
Trong bối cảnh quan hệ quốc tế đa chiều, đan xen lợi ích, phức tạp như hiện
nay, các nước đều đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trước hết, trên hết, nên
khó có thể khẳng định điều đó sẽ không tái diễn. Tất nhiên, hoàn cảnh, uy tín,
vị thế của Việt Nam đã khác nhiều so với trước đây. Với lợi thế đó, chúng ta
không cho phép bất cứ ai có thể lợi dụng, thỏa hiệp về những vấn đề liên quan
đến ta, đặc biệt là vấn đề độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ,…
hoặc nếu họ có liều lĩnh hành động thì cũng phải cân nhắc, dè chừng. Song, cũng
không vì thế mà chúng ta tự tin thái quá, bộc lộ sơ hở, mất cảnh giác, phạm sai
lầm đáng tiếc.
Thứ ba,
không để nước ta trở thành chiến trường, địa bàn xung đột lợi ích chiến lược
của các nước lớn.
Trong
tình hình hiện nay, để đất nước ta rơi vào tình thế trên là rất khó, nhưng
không có nghĩa là không thể. Vì thế, việc Đảng ta đề ra phương châm chỉ đạo này
là có cơ sở, thể hiện tư duy mới nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình
huống. Như
chúng ta đã thấy, nhân loại đang chứng kiến một thế giới đầy biến động, với
điểm nhấn là sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước diễn ra quyết liệt, thậm
chí đối đầu. Các nước lớn tăng cường điều chỉnh chiến lược, lôi kéo, tập hợp
lực lượng, vừa hợp tác, thỏa hiệp, vừa đấu tranh kiềm chế, can dự, chi phối nội
bộ nước khác, tạo thách thức đối với các nước đang phát triển. Trong bối cảnh
phức tạp trên, để đất nước giữ được độc lập, tự chủ, không rơi vào “vòng xoáy”
đó là điều không đơn giản. Với tầm nhìn chiến lược, tư duy nhạy bén, Đảng ta đã
nhất quán thực hiện đối sách cân bằng hài hòa lợi ích trong quan hệ với các
nước lớn. Kiên quyết không ngả theo nước này, nghiêng theo nước kia, theo kiểu
“gió chiều nào che chiều ấy” trong quan hệ đối ngoại, mà chỉ ủng hộ thuận theo
lẽ phải, chính nghĩa, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.
Để tránh trở thành điểm nóng, chiến trường, địa bàn xung đột lợi ích chiến lược
của các nước lớn và không bị nước ngoài lôi kéo, lợi dụng, tạo nên sự thù địch,
đối đầu không đáng có với nước khác, Đảng ta đã thể hiện rõ quan điểm và công
khai minh bạch chính sách quốc phòng với nội dung cốt lõi là: “không tham gia
liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho
nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước
khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”.
Quan điểm trên của Đảng ta là một sự cam kết, là thông điệp hòa bình gửi tới
tất cả các quốc gia trên thế giới; đồng thời, còn mang hàm ý nhắc nhở ai đó sớm
từ bỏ ý định lôi kéo, lợi dụng Việt Nam phục vụ cho những toan tính chiến lược,
lợi ích của mình. Trên thực tế, với vị trí địa chính trị và mặc dù rất cần
nguồn lực để phát triển đất nước, nhưng Việt Nam đã thẳng thắn từ chối những
mối hợp tác đem lại nhiều lợi ích kinh tế, nhưng gây bất lợi cho sự nghiệp bảo
vệ Tổ quốc, cũng như môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế
giới. Có thể thấy, không phải quốc gia nào cũng có thể hành động được như Việt
Nam, từ bỏ lợi ích riêng, trước mắt để đạt lợi ích lâu dài, toàn cục.
Với
đường lối, chính sách đối ngoại đúng đắn, cùng sự nỗ lực, quyết tâm cao của
toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, chúng ta tin tưởng rằng sẽ thực hiện tốt phương
châm chỉ đạo “ba không” của Đảng, không để đất nước rơi vào thế bất lợi như đã
đề cập. Và, đó cũng là cơ sở đảm bảo thực hiện thành công Chiến lược bảo vệ Tổ
quốc trong tình hình mới./.
