Thực hiện quyền và nghĩa vụ trong bầu cử là trách nhiệm xã hội lớn lao của mỗi công dân

Ngày 23/5/2021 tới đây, cử tri cả nước thực hiện quyền và nghĩa vụ bỏ phiếu bầu chọn các đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Đây là sự kiện có ý nghĩa vô cùng to lớn đặt ra yêu cầu mỗi cử tri, mỗi công dân không thể thờ ơ với quyền lợi nhưng cũng là trách nhiệm của mình trước lịch sử và vận mệnh của đất nước. Quyền bầu cử và ứng cử là những quyền chính trị cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp từ bản Hiến pháp 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước ta, cho đến Hiến pháp 2013 (tại điều 27). Hiến pháp hiện hành của nước ta quy định: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân”. Nhắc lại lịch sử đất nước ta, kể từ ngày Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, để có một cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên 6/01/1946 được tổ chức thành công, một cuộc bầu cử thật sự tự do, thật sự dân chủ, là mốc son lịch sử của thể chế dân chủ ở Việt Nam, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân ta vượt lên muôn vàn khó khăn của thù trong, giặc ngoài với những âm mưu đen tối của các thế lực phản động định tiêu diệt cách mạng Việt Nam, cũng như giặc đói, giặc dốt...là di chứng của chế độ thực dân đế quốc để lại... Ngày ấy, đại đa số cử tri lần đầu tiên mới được thực hiện quyền bầu cử của mình, đại đa số là những nông dân chưa đọc thông viết thạo, tuyệt đại đa số phụ nữ lần đầu được cầm trên tay lá phiếu … tất cả đều xúc động, tự hào đến rơi nước mắt vì đi bầu cử đối với họ chính là khẳng định quyền công dân của một đất nước tự do, quyền được bình đẳng trong xã hội Năm 1954, sau Hiệp định Giơ- ne –vơ, hai miền Nam Bắc nước ta tạm thời chia cắt. Những người con miền Nam ra Bắc tập kết mang trong mình niềm hy vọng lớn lao sẽ được trở về quê hương, đoàn tụ gia đình sau ngày Tổng tuyển cử tự do dự kiến vào ngày 20/7/1956. Nhưng Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam Việt Nam không những đã cự tuyệt thi hành những điều khoản của hiệp định Giơ-ne-vơ mà còn trắng trợn đàn áp, trả thù những người kháng chiến, yêu nước ở miền Nam, đẩy mạnh các chiến dịch “tố cộng”, “diệt cộng” gây chia rẽ, hận thù, chống lại lợi ích và khát vọng độc lập, thống nhất của dân tộc Việt Nam. Ngày tổng tuyển cử đã bị chế độ Ngô Đình Diệm cố tình vi phạm, kéo dài cuộc đấu tranh gian khổ hy sinh để 20 năm nữa đến năm 1976 mới lại có cuộc bầu cử thống nhất đất nước. Những cử tri ngày ấy cũng hân hoan biết bao khi cầm trên tay lá phiếu bầu tự do trên đất nước nay đã hoàn toàn hòa bình, thống nhất. Trải qua nhiều kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, các công dân cử tri đã ý thức được quyền và nghĩa vụ của mình nên đã tích cực tham gia vào cuộc bầu cử từ giai đoạn giới thiệu người ứng cử, tham gia các Hội nghị cử tri để đóng góp ý kiến, nhận xét, bày tỏ sự tín nhiệm đối với người ứng cử đến giai đoạn bỏ phiếu bầu để ngày bầu cử đã thực sự trở thành ngày hội, một sinh hoạt chính trị của cả nước. Tuy vậy cũng có một bộ phận cử tri dường như còn thờ ơ với trách nhiệm công dân của mình. Ở một số nơi tỷ lệ cử tri đi bầu cử đạt thấp, vẫn còn tình trạng bỏ phiếu thay, một người đại diện cho cả nhà đi bỏ phiếu; bỏ phiếu qua loa, đại khái cho xong. Do không quan tâm đến ứng cử viên mình lựa chọn hoặc không nắm rõ quy định, số lượng người được bầu nên bầu sai hoặc lựa chọn theo cảm tính. Thông thường, phần lớn các tổ bầu cử đều kết thúc việc bỏ phiếu sớm nhưng cá biệt có nơi cán bộ phải ngồi chờ cho đến tận 19 giờ tối chỉ vì một vài cử tri còn cố tình trì hoãn hoặc “mải chơi” chưa đến bỏ phiếu. Hiến pháp 2013 (tại điều 27). Quy định: "Công dân nước Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân", trở thành cử tri, thông qua bầu cử để trực tiếp lựa chọn những người xứng đáng có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất (Quốc hội) và cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương (HĐND các cấp) hoặc tự mình ứng cử để được lựa chọn (thông qua bầu cử) là người đại diện cho nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Dẫu còn không ít khó khăn nhưng đất nước ta đã phát triển về nhiều mặt, đời sống xã hội nhìn chung đã cải thiện đáng kể, ước mơ đủ “cơm ăn, áo mặc, được học hành ” từ những ngày đầu lập nước giờ đây đã vươn cao hơn đến tầm thời đại với sự hội nhập sâu rộng, sánh vai với các nước trên thế giới. Như vậy đi bầu cử không chỉ là sự thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình mà còn là thể hiện niềm tin vào Đảng, Nhà nước, đặt kỳ vọng vào tương lai tươi đẹp hơn của đất nước mình, địa phương mình. Mỗi lá phiếu của cử tri mang trong mình sứ mệnh cao cả là một viên gạch hồng góp phần dựng xây Tổ quốc. Theo tiến trình phát triển của xã hội, dân chủ ngày càng được mở rộng. Dẫu còn mặt này mặt khác, có một vài đại biểu chưa đạt được như kỳ vọng của cử tri, nhưng có thể nói chất lượng đại biểu Quốc hội, HĐND ngày càng được nâng cao. Điều này được minh chứng khi trên diễn đàn của Quốc hội, HĐND ngày càng xuất hiện nhiều hơn những tiếng nói đại diện cho quyền lực nhân dân trong hoạt động kiểm tra giám sát của các đại biểu Quốc hội, HĐND, trong các phát biểu, kiến nghị, góp ý và thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Thực tế hiện nay, quy trình hiệp thương giới thiệu người ứng cử ngày càng được tổ chức chặt chẽ hơn. Các đơn vị, địa phương, các đoàn thể chính trị xã hội, tổ chức xã hội … đã đề cử các ứng cử viên đảm bảo các điều kiện để tham gia vào các cơ quan quyền lực nhà nước. Việc lựa chọn các đại biểu chính thức trong số các ứng cử viên giờ đây sẽ trở nên khó khăn hơn vì hầu hết đều có trình độ, năng lực và uy tín xã hội cao. Việc này đòi hỏi các cử tri phải hết sức quan tâm theo dõi trên những phương tiện thông tin đại chúng, tìm hiểu, tọa đàm tích cực các thông tin về ứng cử viên trước khi quyết định bầu chọn cho ai. Trong nhiều cuộc bầu cử trước đây, chính nhờ vào các phiên tọa đàm của nhân dân từ cơ sở đã không chỉ đem lại kết quả thành công mà còn nâng cao ý thức của người dân khi tham gia thực hiện quyền bầu cử. Nhận thức và thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ bầu cử của mình chính là trách nhiệm xã hội lớn lao của mỗi công dân. Thờ ơ với quyền và nghĩa vụ bầu cử của mình là rất đáng chê trách bởi đó cũng có thể coi là sự thờ ơ với lịch sử và vận mệnh đất nước.