Giai cấp và tình hình giai cấp hiện nay

 

“Người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hê thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan  hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của ho trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ đươc hưởng. Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế - xã hội nhất định”[1].

Theo định nghĩa trên, giai cấp có đặc trưng cơ bản sau:

+ Giai cấp là những tập đoàn người to lớn có lợi ích cơ bản gắn bó chặt chẽ với nhau. Chẳng hạn, giai cấp chủ nô, giai cấp nô lệ trong xã hội chiếm hữu nô lệ; giai cấp địa chủ phong kiến và nông nô trong xã hội phong kiến; giai cấp tư sản và vô sản trong xã hội tư bản.

+ Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị khác nhau trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định.

Trong mỗi hệ thống sản xuất xã hội có giai cấp thống trị, bóc lột, có giai cấp bị trị, bị bóc lột. Sự khác nhau về địa vị của mỗi giai cấp do sự khác nhau trên ba phương diện cơ bản: khác nhau về quan hệ đối với tư liệu sản xuất; khác nhau về vai trò trong tổ chức lao động, trong tổ chức quản lý sản xuất; khác nhau về cách thức và quy mô thu nhập của cải xã hội. Trong đó, sự khác nhau về quan hệ đối với tư liệu sản xuất đóng vai trò quyết định địa vị giai cấp trong hệ thống sản xuất xã hội.

+ Do sự khác nhau về địa vị kinh tế dẫn đến tình trạng tập đoàn này chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác. Điều đó nói lên rằng, sự đối lập về lợi ích căn bản do sự khác nhau về địa vị kinh tế và tình trạng chiếm đoạt lao động giữa các tập đoàn người sẽ dẫn đến tính đối kháng trong quan hệ giai cấp.

---

[1]V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb.Tiếnbộ, M.1977, t.39, tr.l7-18