XÃ HỘI TƯ BẢN CÓ PHẢI LÀ ĐÍCH ĐẾN CỦA LOÀI NGƯỜI

Chỉ 2% tài sản của người giàu nhất thế giới có thể giải quyết nạn đói toàn cầu, theo Giám đốc Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc (WFP), nhóm người siêu giàu chỉ cần trích một phần nhỏ tài sản của họ là đã có thể giải quyết được nạn đói trên toàn cầu. "6 tỷ USD đã có thể giúp đỡ được 42 triệu người có nguy cơ chết đói theo đúng nghĩa đen nếu chúng tôi không thể tiếp cận được họ. Và điều này không hề phức tạp", ông David Beasley, Giám đốc WFP nhận định trong một cuộc phỏng vấn với CNN.

Theo  thống kê từ Bloomberg, tỷ phú Elon Musk, giám đốc điều hành của tập đoàn Tesla, hiện có giá trị tài sản ròng lên tới gần 289 tỷ USD. Điều này có nghĩa là dựa trên yêu cầu từ giám đốc WFP, ông Musk chỉ cần quyên góp khoảng 2% giá trị từ tổng tài sản của mình. Một thống kê từ các tổ chức Viện Nghiên cứu Chính sách và Người Mỹ vì Công bằng Thuế đã ước tính, giá trị tài sản ròng của các tỷ phú ở Mỹ đã tăng gần gấp đôi kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát, đạt tổng cộng 5,04 nghìn tỷ USD vào tháng 10 năm nay. 

Ông Beasley cho rằng, một loạt khủng hoảng xảy ra đồng thời, như biến đổi khí hậu và dịch Covid-19, đang khiến nhiều quốc gia "cận kề nạn đói". Theo một báo cáo được WFP công bố hôm 25/10, 22,8 triệu người, tương đương 1 nửa dân số tại Afghanistan, đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng đói ăn cấp tính. Còn tại Ethiopia, WFP ước tính khoảng 5,2 triệu người đang cần sự hỗ trợ lương thực khẩn cấp ở vùng Tigray, nơi đang xảy ra giao tranh dữ dội giữa các lực lượng phiến quân và quân đội chính phủ. 

Một loạt báo cáo mới đây từ chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đã đưa ra một cảnh báo rõ ràng về việc tác động của biến đổi khí hậu sẽ ở phạm vi rộng và sẽ gây ra nhiều vấn đề đối với mọi chính phủ. Chính quyền ông Biden cũng lần đầu tiên nêu chi tiết mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và các dòng người di cư từ những quốc gia chịu ảnh hưởng. WFP từng cảnh báo về vấn đề này, đặc biệt là làn sóng di cư từ khu vực Trung Mỹ.

"Chẳng hạn, ở các nước Trung Mỹ như Guatemala, Honduras, El Salvador và Nicaragua, chúng tôi đang phải giúp đỡ rất nhiều người do khí hậu ở đây đang liên tục thay đổi với các trận lốc xoáy và lũ quét. Tình cảnh hiện tại rất thảm khốc", ông David Beasley tiết lộ với CNN, đồng thời cho biết WFP đang phải vật lộn để có được nguồn cung lương thực cho những người có nhu cầu ở các khu vực trên.

Các nhà dân chủ “lởm”, những phần tử cơ hội vẫn liên tục rêu rao, phụ hoạ với các luận điệu thù địch, công kích, bài bác chủ nghĩa xã hội, ca ngợi một chiều chủ nghĩa tư bản. Nhưng những gì đang diễn ra thực tế trong thời gian qua và đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19 hoành hành hiện này đã minh chứng phủ nhận những luận điệu “lộng ngôn” đó.

Thực tế rõ ràng là các cuộc khủng hoảng ở các nước tư bản vẫn tiếp tục diễn ra ngày càng gay gắt, khốc liệt, cuộc khủng hoảng nhiều mặt, cả về y tế, xã hội lẫn chính trị, kinh tế đang diễn ra dưới tác động của đại dịch Covid-19 và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Kinh tế suy thoái đã làm phơi bày sự thật của những bất công xã hội trong các xã hội tư bản chủ nghĩa: đời sống của đa số dân cư lao động bị giảm sút nghiêm trọng, thất nghiệp gia tăng; khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn, làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn, xung đột giữa các sắc tộc. Những tình huống "phát triển xấu", những nghịch lý "phản phát triển", từ địa hạt kinh tế - tài chính đã tràn sang lĩnh vực xã hội, làm bùng nổ các xung đột xã hội, và ở không ít nơi từ tình huống kinh tế đã trở thành tình huống chính trị với các làn sóng biểu tình, bãi công, làm rung chuyển cả thể chế. Sự thật cho thấy, bản thân thị trường tự do của chủ nghĩa tư bản không thể giúp giải quyết được những khó khăn, và trong nhiều trường hợp còn gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho các nước nghèo; làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa lao động và tư bản toàn cầu. Sự thật đó cũng làm phá sản những lý thuyết kinh tế hay mô hình phát triển vốn xưa nay được coi là thời thượng, được không ít các chính khách tư sản ca ngợi, được các chuyên gia của họ coi là tối ưu, hợp lý. Cùng với khủng hoảng kinh tế - tài chính là khủng hoảng năng lượng, lương thực, sự cạn kiệt của các nguồn tài nguyên thiên nhiên, sự suy thoái của môi trường sinh thái,... đang đặt ra những thách thức vô cùng lớn cho sự tồn tại và phát triển của nhân loại.

Đó là hậu quả của một quá trình phát triển kinh tế - xã hội lấy lợi nhuận làm mục tiêu tối thượng, coi chiếm hữu của cải và tiêu dùng vật chất ngày càng tăng làm thước đo văn minh, lấy lợi ích cá nhân làm trụ cột của xã hội. Đó cũng chính là những đặc trưng cốt yếu của phương thức sản xuất và tiêu dùng tư bản chủ nghĩa. Các cuộc khủng hoảng đang diễn ra một lần nữa chứng minh tính không bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái của nó. Theo nhiều nhà khoa học phân tích, các cuộc khủng hoảng hiện nay không thể giải quyết được một cách triệt để trong khuôn khổ của chế độ tư bản chủ nghĩa.

Các phong trào phản kháng xã hội bùng nổ mạnh mẽ tại nhiều nước tư bản phát triển trong thời gian qua càng làm bộc lộ rõ sự thật về bản chất của các thể chế chính trị tư bản chủ nghĩa. Thực tế là các thiết chế dân chủ theo công thức "dân chủ tự do" mà phương Tây ra sức quảng bá, áp đặt lên toàn thế giới không hề bảo đảm để quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân - yếu tố bản chất nhất của dân chủ. Hệ thống quyền lực đó vẫn chủ yếu thuộc về thiểu số giàu có và phục vụ cho lợi ích của các tập đoàn tư bản lớn. Một bộ phận rất nhỏ, thậm chí chỉ là 1% dân số, nhưng lại chiếm giữ phần lớn của cải, tư liệu sản xuất, kiểm soát tới 3/4 nguồn tài chính, tri thức và các phương tiện thông tin đại chúng chủ yếu và do đó chi phối toàn xã hội. Đây chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến phong trào "99 chống lại 1" diễn ra ở Mỹ đầu năm 2011 và nhanh chóng lan rộng ở nhiều nước tư bản. Sự rêu rao bình đẳng về quyền nhưng không kèm theo sự bình đẳng về điều kiện để thực hiện các quyền đó đã dẫn đến dân chủ vẫn chỉ là hình thức, trống rỗng mà không thực chất. Trong đời sống chính trị, một khi quyền lực của đồng tiền chi phối thì quyền lực của nhân dân sẽ bị lấn át. Vì vậy mà tại các nước tư bản phát triển, các cuộc bầu cử được gọi là "tự do", "dân chủ" dù có thể thay đổi chính phủ nhưng không thể thay đổi được các thế lực thống trị; đằng sau hệ thống đa đảng trên thực tế vẫn là sự chuyên chế của các tập đoàn tư bản.

Những phân tích đã cho thấy bản chất của chế độ tư bản như thế nào, và chắc chắn chế độ đó không phải là mong muốn đích đến của loài người văn minh trong thế giới tương lai.

(Bài viết có trích dẫn bài "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam" của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng).