Phóng viên không biên giới (Reporters sans frontières - RSF) là một tổ chức phi chính phủ hoạt động toàn cầu, lấy Điều 19 Tuyên ngôn quốc tế Nhân quyền của Liên hợp quốc làm cơ sở để hành động, với mục đích bảo vệ tự do báo chí trên thế giới, chống kiểm duyệt và tạo áp lực, giúp đỡ những nhà báo đang bị giam giữ. Hằng năm, vào ngày Nhân quyền thế giới, Tổ chức này thường đưa ra bảng xếp hạng về tự do báo chí của 180 quốc gia, bằng cách tổng hợp các câu trả lời vào một bảng câu hỏi của RSF. Các tiêu chí được sử dụng trong bảng hỏi là tính đa nguyên, tính độc lập của phương tiện truyền thông, môi trường truyền thông và khả năng tự kiểm duyệt, khuôn khổ pháp luật, tính minh bạch và chất lượng của cơ sở hạ tầng hỗ trợ việc sản xuất tin tức và thông tin.
Nhìn vào mục đích trên, nhiều người nghĩ rằng RSF là một tổ chức chân chính, hoạt động vì sự tiến bộ, thúc đẩy tự do và văn minh của thế giới. Nhưng trái ngược với chủ trương của Liên hợp quốc, nhiều năm nay tổ chức này thường xuyên có những luận điệu sai trái, xuyên tạc tình hình tự do báo chí, tự do ngôn luận của một số nước, trong đó có Việt Nam. Trong bảng xếp hạng năm 2020, một lần nữa, RSF xếp Việt Nam đứng thứ 175/180 nước về tự do báo chí với lý do chủ yếu được đưa ra là Nhà nước ta “đàn áp các blogger” - những người họ cho rằng có “tư tưởng dân chủ tiến bộ, đề cao phát ngôn tự do” mà thực chất đây là những kẻ lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để vu cáo, xuyên tạc tình hình Việt Nam. Trên thực tế, mức độ xác thực của tổ chức RSF và bảng xếp hạng thường niên này như thế nào?
Thứ nhất, RSF không đưa ra khái niệm về “tự do báo chí”, tức là tổ chức này đã không hình thành được một định nghĩa và cách hiểu cơ bản về tự do báo chí. Một tổ chức tự cho là bảo vệ nền báo chí thế giới theo phương thức khoa học nhưng cách thức tiếp cận lại không dựa trên nền tảng hiểu biết chung!
Thứ hai, những yếu tố được tổ chức này sử dụng để đánh giá tự do của một nền báo chí không cân nhắc đến các yếu tố văn hóa, xã hội, nhận thức của từng quốc gia riêng biệt. Phương pháp đánh giá chưa đủ tính khách quan, thiếu minh bạch. Nếu như hiểu theo cách đánh giá mà tổ chức này đưa ra năm 2015 rằng “tự do truyền thông tương quan thuận với tổng sản phẩm quốc nội bình quân đầu người, sự ổn định và phát triển kinh tế” thì đây rõ ràng là một góc nhìn thiên vị cho các nước tư bản và các nền kinh tế lớn. Không một mô hình dân chủ nào ủng hộ mối tương quan như vậy với báo chí. Khi theo dõi phần trình bày về lý do cho bảng xếp hạng này, có rất ít bằng chứng, minh chứng cụ thể, xác thực cho những cáo buộc của tổ chức này với Chính phủ Việt Nam. Phần lớn những thông tin được đưa ra là vô căn cứ, hoặc được phóng đại.
Giáo sư Cherian George (Xinhgapo) là tác giả cuốn “Freedom From The Press”, từng chỉ trích bảng xếp hạng của RSF là “thiếu độ tin cậy”. Tác giả chỉ ra một lỗ hổng cơ bản: “Khi biên soạn một chỉ số là tập hợp các chỉ số khác nhau, phần khó khăn là gắn sự quan trọng nào vào từng chỉ số riêng biệt”. RSF bỏ qua vấn đề cơ bản này và không khai báo trọng số tương đối của các chỉ số khác nhau trong chỉ mục của nó. Chưa kể, không thể có sự khách quan từ những đối tượng cơ hội chính trị, thù địch với Đảng, Nhà nước và chế độ ta mà tổ chức này tiến hành khảo sát. Trong khi, báo chí, truyền thông và một số tổ chức phương Tây thiếu thiện chí luôn đóng khung những quan điểm tiêu cực về Đảng, Nhà nước và chế độ chính trị ở Việt Nam bằng việc sử dụng các luận điệu xuyên tạc của những đối tượng nêu trên. Sự thiếu minh bạch của RSF liên quan đến cả dữ liệu chính và phương pháp tạo thành điểm số, khiến cho tổ chức này tùy tiện trong việc xếp thứ hạng các quốc gia.
Không những thế, RSF bị cáo buộc là nhận tài trợ từ Chính phủ Pháp và Chính phủ Mỹ... nên luôn xếp thứ hạng cao cho những nước này. RSF bác bỏ các cáo buộc về một chương trình nghị sự chính trị, nhưng xác nhận đã nhận tài trợ từ Quỹ Quốc gia vì Dân chủ, thông qua Bộ Ngoại giao Mỹ. Xếp hạng của RSF luôn dựa vào “danh sách đen” của Bộ Ngoại giao Mỹ, trong đó nổi lên các nước như Iran, Xyri, Triều Tiên, Việt Nam, Cuba, Trung Quốc. RSF cũng né tránh, không đưa ra bất kỳ báo cáo nào về hoạt động chống lại nhà báo của Mỹ và các đồng minh. Giáo sư Salim Lamrani của Đại học La Réunion (Pháp) chỉ rõ “RSF không phải là một tổ chức bảo vệ quyền tự do báo chí, nhưng là một thực thể ít người biết đến với một chương trình nghị sự chính trị được ủy quyền để làm mất uy tín các nước nằm trong danh sách đen của Hoa Kỳ”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét