Mở rộng công tác phòng, chống tham nhũng với công tác phòng chống tiêu cực

 Đẩy mạnh/tăng cường phòng và đấu tranh chống tham nhũng là nhiệm vụ vừa cấp

bách vừa thường xuyên và lâu dài để Đảng trong sạch vững mạnh, xứng đáng với vai

trò tiền phong/cầm quyền/độc quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Để nâng cao hiệu

quả công tác xây dựng Đảng nói chung, công tác phòng, chống tham nhũng nói riêng,

ngày 16/9/2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về

phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) đã ký ban hành Quy định số 32-

QĐ/TW (Quy định số 32); trong đó, gắn công tác phòng, chống tham nhũng đồng bộ

với công tác phòng, chống tiêu cực, nhất là chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo

đức, lối sống.

1. Đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng để xây dựng Đảng

 Ở Việt Nam, theo Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, thì tham nhũng là hành vi của những người

có chức vụ, quyền hạn khi họ lợi dụng/lạm dụng chức vụ, quyền hạn được trao/được đảm nhiệm nhằm

mục đích vụ lợi cho cá nhân, người thân, nhóm lợi ích… Cụ thể, đó là các hành vi: Tham ô tài sản; nhận

hối lộ; lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành

nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; lợi dụng chức vụ,

quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi… và đó cũng chính là các biểu hiện của sự suy

thoái. Vì thế, phòng và đấu tranh chống tham nhũng luôn là một nhiệm vụ quan trọng, được Đảng và Nhà

nước đặc biệt quan tâm; được đẩy mạnh gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI "Một số vấn

đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay", Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về "Tăng cường xây dựng,

chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ" và một số văn bản khác.

Vì tham nhũng chính là trở lực lớn đối với sự nghiệp xây dựng, đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước;

làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội; đồng

thời là một trong những nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ, cho nên, để phòng và đấu tranh

chống tham nhũng hiệu quả, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 1039/2006/NQ-

UBTVQHXI về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương về

phòng, chống tham nhũng; Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1009/2006 về nhân sự Ban Chỉ đạo;

Quốc hội cũng đã ban hành Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm

2012 và Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018; ngày 1/2/2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thay

mặt Bộ Chính trị ký Quyết định số 162-QĐ/TW thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham

nhũng (Ban Chỉ đạo)...

 Đặc biệt, lần đầu tiên vấn đề phòng, chống tham nhũng được ghi tại khoản 2, Điều 8 Hiến pháp năm

2013: "Các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức phải... kiên quyết đấu tranh chống tham

nhũng, lãng phí và mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền". Cùng với Hiến pháp và Luật Phòng,

chống tham nhũng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và

biện pháp thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm

2017) cũng đã có một chế định pháp lý riêng, quy định các tội phạm tham nhũng… Đây chính là tổ chức bộ

máy và những cơ sở pháp lý vững chắc để công tác phòng và đấu tranh chống tham nhũng đạt hiệu quả.

Trên thực tế, sau gần 9 năm (tính đến tháng 1/2022) kể từ khi thành lập Ban Chỉ đạo, thì công tác phát

hiện, xử lý tham nhũng ở các địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước khắc phục tình

trạng "trên nóng, dưới lạnh". Kết luận của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Phiên họp thứ 21 (ngày

20/1/2022) của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cho thấy: Năm 2021, các

cơ quan điều tra, truy tố, xét xử đã phối hợp chặt chẽ và vào cuộc kịp thời, xử lý đồng bộ các vụ việc, vụ

án; đã tạo được sự thống nhất cao trong việc xử lý, không để tồn đọng, kéo dài (các vụ án xảy ra tại Bình

Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế; Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam; Bộ đội

Biên phòng…). Các cơ quan tố tụng cả nước đã khởi tố, điều tra 3.725 vụ/7.066 bị can (tăng 1.186

vụ/2.652 bị can so với năm 2020) về tội tham nhũng chức vụ, kinh tế; trong đó, án tham nhũng, chức vụ đã

khởi tố là 390 vụ/1.011 bị can. Năm 2021, đã thi hành kỷ luật đối với 223 tổ chức đảng và 20.257 đảng

viên, trong đó có 618 đảng viên bị kỷ luật do tham nhũng, cố ý làm trái (tăng 132 đảng viên so với năm

2020)…

Riêng các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo (từ sau Phiên họp thứ 19 đến nay) đã

kết thúc điều tra, truy tố, đưa ra xét xử sơ thẩm 21 vụ án/179 bị cáo, xét xử phúc thẩm 13 vụ án/74 bị cáo;

khởi tố mới 10 vụ án/40 bị can, khởi tố thêm 103 bị can trong 20 vụ án. Cùng với đó, công tác thu hồi tài

sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tiếp tục có chuyển biến tích cực; trong đó, đã thu giữ, tạm

giữ, kê biên tài sản, phong toả tài khoản, ngăn chặn giao dịch tài sản trên 15.000 tỷ đồng và nhiều tài sản

có giá trị lớn… đã cho thấy công tác phòng, chống tham nhũng ngày càng được triển khai quyết liệt, hiệu

quả, chứ không phải chỉ là "hình thức", chỉ "để rung cây dọa khỉ" và "không hiệu quả" như luận điệu phản

động của các thế lực thù địch.

Tiếp đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm công tác năm 2022 của Ban Chỉ đạo là tập trung chỉ đạo kết

thúc điều tra 16 vụ án, kết thúc xác minh, xử lý 40 vụ việc; truy tố 20 vụ án; xét xử sơ thẩm 22 vụ án, xét

xử phúc thẩm 1 vụ án theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo. Đặc biệt, tập trung chỉ đạo xử lý vụ án xảy ra tại

Công ty Việt Á và các vụ việc, vụ án liên quan đến lĩnh vực y tế; các vụ việc, vụ án xảy ra tại Khánh Hòa,

Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, An Giang…

Những kết quả đạt được không chỉ khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong đấu tranh phòng,

chống tham nhũng mà còn cho thấy cuộc đấu tranh này được thực hiện quyết liệt, "không có ngoại lệ, bất

kể người đó là ai, không chịu sức ép của bất kỳ cá nhân nào" và đã tạo được sức răn đe, cảnh tỉnh lớn.

Đấu tranh chống tham nhũng thực sự "đã trở thành phong trào, xu thế", được cán bộ, đảng viên và nhân

dân đồng tình, ủng hộ, đánh giá cao; được quốc tế ghi nhận.

2. Gắn phòng và chống tham nhũng với các biểu hiện tiêu cực

Bên cạnh những kết quả nêu trên, thì thực trạng vấn nạn tham ô, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện

tiêu cực/suy thoái khác như vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; công tác cán bộ;

thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý; vi phạm các quy định pháp luật về đất đai, tài nguyên, tài

chính; vi phạm quy định về những điều đảng viên không được làm; vi phạm đạo đức, lối sống… của đội

ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức tại các cơ quan công quyền trong hệ thống chính trị ngày

càng gây bức xúc trong nhân dân; làm ảnh hưởng  đến uy tín, vai trò lãnh đạo/cầm quyền của Đảng; làm

tổn hại đến lợi ích của Nhà nước, của quốc gia và nhân dân.

Thực tế là, trong hơn 110 cán bộ, đảng viên thuộc diện Trung ương quản lý bị kỷ luật có 48% vi phạm

nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; 40% thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý;

14,5% vi phạm về công tác tổ chức cán bộ; 27% vi phạm các quy định pháp luật về đất đai, tài nguyên, tài

chính, ngân hàng, đầu tư, xây dựng cơ bản; 5,4% vi phạm quy định về trách nhiệm nêu gương; 2,7% vi

phạm quy định về những điều đảng viên không được làm,v.v.. Trong khi đó, số đảng viên bị kỷ luật do

tham nhũng là hơn 3.200 người, chỉ chiếm 3,7%.

Vì thế, đã đến lúc phải mở rộng diện đấu tranh; trong đó không chỉ đấu tranh chống tham nhũng trong lĩnh

vực kinh tế mà cả trong tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống - Nghĩa là phải gắn phòng và đấu tranh chống

tham nhũng với các biểu hiện tiêu cực/suy thoái: "Hai cái này nó có liên quan đến nhau, sự suy thoái về tư

tưởng chính trị, đạo đức, lối sống thì mới dẫn đến tham nhũng, đây mới là cái gốc, cái cơ bản cần phải

chống. Cái lợi ích kinh tế nó thường gắn liền với quyền lợi chính trị, chức quyền, với sự hư hỏng về đạo

đức, lối sống” đúng như phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Cuộc họp

Thường trực Ban Chỉ đạo ngày 18/3/2021

Thực tế cũng cho thấy là, tiêu cực nói chung và tham nhũng nói riêng đều là sự suy thoái về tư tưởng

chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; làm mất đi sự trong sạch, vững

mạnh của Đảng và Nhà nước; làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín, đạo đức và vai trò gương

mẫu của cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp nói riêng; đồng thời, làm suy giảm

niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Vì thế, yêu cầu phải gắn phòng, chống tham

nhũng với phòng, chống tiêu cực trở nên cần thiết và cấp bách. Đồng thời, để đẩy mạnh toàn diện, đồng

bộ các nhiệm vụ, giải pháp của công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng và thiết thực đưa Nghị quyết Đại hội

XIII của Đảng về quyết tâm phòng và đấu tranh chống tham nhũng: “Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy

định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng… Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu

tranh phòng, chống tham nhũng…Khẩn trương xây dựng cơ chế phòng ngừa, cơ chế răn đe để kiểm soát

tham nhũng. Thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí” [1]  vào cuộc

sống, Quy định số 32 đã được ban hành thay thế Quy định số 211-QĐ/TW ngày 25/12/2019 của Bộ Chính

trị khóa XII về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo.

Quy định số 32 gồm 4 chương, 17 điều; trong đó, quy định rõ về chức năng, phạm vi chỉ đạo, nguyên tắc,

nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo; áp dụng đối với Ban Chỉ đạo,

Thường trực Ban Chỉ đạo, các thành viên Ban Chỉ đạo, Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo và các cấp

ủy, tổ chức đảng, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan.

Quy định số 32 ghi rõ: Ban Chỉ đạo "chỉ đạo, phối hợp, đôn đốc, kiểm tra, giám sát công tác phòng, chống

tham nhũng, tiêu cực trong phạm vi cả nước"; "chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng; phòng, chống

tiêu cực, trọng tâm là suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên, công

chức, viên chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của các tổ chức trong hệ thống chính trị

trong phạm vi cả nước"; "chỉ đạo trực tiếp chỉ đạo xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng hoặc có dấu hiệu

tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm; các vụ án, vụ việc tiêu cực khác ngoài tham

nhũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín, phẩm chất đạo đức, vai trò nêu gương của cán bộ,

đảng viên, công chức, viên chức, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ

(gọi chung hai loại vụ án, vụ việc này là vụ án, vụ việc tham nhũng, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp, dư

luận xã hội quan tâm) với nguyên tắc Ban Chỉ đạo chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Chính trị, Ban

Bí thư".

Ban Chỉ đạo làm việc theo nguyên tắc tập trung dân chủ; tập thể thảo luận, trưởng ban kết luận và chỉ đạo

thực hiện; hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; tuân thủ quy định của Đảng

và pháp luật của Nhà nước; tôn trọng, không làm cản trở hoạt động bình thường và không làm thay nhiệm

vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị và người có thẩm quyền trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu

cực...

Ban Chỉ đạo, các cơ quan tham mưu, giúp việc của Trung ương, ban cán sự đảng, đảng đoàn, tỉnh ủy,

thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương và các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan có trách

nhiệm thi hành quy định này. Ban Nội chính Trung ương là Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo; có

trách nhiệm tham mưu, giúp việc, phục vụ hoạt động của Ban Chỉ đạo và Thường trực Ban Chỉ đạo...

Với Quy định số 32, có thể thấy nhiệm vụ và "diện phủ" của Ban Chỉ đạo rộng hơn; trọng tâm là gắn đấu

tranh phòng, chống tham nhũng với phòng, chống các biểu hiện tiêu cực. Nói như Tổng Bí thư thì sự tiêu

cực nguy hiểm nhất, tác hại khôn lường nhất lại chính là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối

sống, bởi nó có nguồn gốc sâu sa từ chủ nghĩa cá nhân và chính là nguyên nhân dẫn đến tham nhũng,

dẫn đến việc rời xa lý tưởng cách mạng của người đảng viên cộng sản. Tiêu cực trong tư tưởng, suy nghĩ,

trong đạo đức, lối sống dẫn đến tiêu cực trong hành động có ranh giới "mỏng manh". Khi người cán bộ,

đảng viên thiếu tu dưỡng đạo đức cách mạng, kém rèn luyện bản lĩnh chính trị, thì rất dễ sa vào tiêu cực;

từ tiêu cực nhỏ, vặt dẫn đến tiêu cực lớn, thậm chí là vi phạm pháp luật, rơi vào vòng lao lý. Vì thế, gắn

đấu tranh phòng, chống tham nhũng với phòng, chống tiêu cực/sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo

đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên chính là góp phần ngăn chặn từ gốc, phát hiện từ sớm và xử lý ngay

từ đầu để ngăn chặn những vi phạm nhỏ, không để chúng tích tụ thành những sai phạm lớn, vụ án lớn;

không để những cành cây làm hỏng một thân cây, không để một thân cây bệnh lây lan cả rừng cây...

Có thể nói, Quy định số 32 chính là sự "hiện thực hóa" quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước, đáp ứng

yêu cầu công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng nói chung, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực nói

riêng. Sự ra đời của Quy định số 32 không chỉ đúng cả về lý luận mà còn đáp ứng yêu cầu của thực tiễn,

phù hợp với chủ trương làm quyết liệt, không ngừng, không nghỉ, nhằm làm trong sạch đội ngũ cán bộ,

đảng viên, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của lịch sử và niềm tin, sự kỳ vọng của nhân dân đối với Đảng cầm

quyền. Đây chính là cơ sở để công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của Ban Chỉ đạo Trung ương

do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đứng đầu đạt được kết quả như kỳ vọng, chứ không phải là "loay hoay

mãi mà không có kết quả gì" như sự xuyên tạc của các thế lực thù địch./.

TS. TRẦN THỊ BÌNH

Học viện Báo chí và Tuyên truyền