HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

 

Hệ thống chính trị là hệ thống các tổ chức chính trị - xã hội có mối quan hệ với nhau, vận hành theo một cơ chế chính trị nhất định, bảo đảm cho việc thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền trong quan hệ với các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã hội khác. Hệ thống chính trị xuất hiện cùng với sự thống trị của giai cấp, nhà nước và thực hiện đường lối chính trị của giai cấp cầm quyền, do đó hệ thống chính trị mang bản chất giai cấp của giai cấp cầm quyền. Hệ thống chính trị gồm hai bộ phận cơ bản. Thứ nhất, là các tổ chức chính trị xã hội bao gồm các đảng phái chính trị, nhà nước; các tổ chức chính trị khác; Các tổ chức chính trị- xã hội được thừa nhận và liên kết trong một chỉnh thể. Thứ  hai, là cơ chế chính trị bảo đảm cho sự vận hành của hệ thống chính trị, xác định vị trí và mối quan hệ giữa các thành tố trong hệ thống chính trị, giữa toàn bộ hệ thống chính trị và của mỗi thành tố hệ thống chính trị đối với xã hội. Việc hình thành và hoạt động của các thành tố trong hệ thống chính trị được quy định và chi phối bởi hệ tư tưởng của giai cấp cầm quyền, quan điểm của các đảng phái chính trị, các chuẩn mực và truyền thống chính trị, cũng như hiện thực đời sống chính trị trong điều kiện lịch sử xác định. Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là một chỉnh thể, bao gồm toàn bộ những tổ chức chính trị - xã hội hoạt động hợp pháp, cùng với những cơ chế chính trị bảo đảm thực hiện quyền lực xã hội thuộc về nhân dân nhằm xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là một chỉnh thể các tổ chức chính trị- xã hội bao gồm: Đảng cộng sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa và các tổ chức chính trị- xã hội khác (Mặt trận, Công đoàn, Phụ nữ, Thanh niên...) hoạt động hợp pháp, với những cơ chế chính trị thích hợp bảo đảm vị trí, vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội đó và giải quyết các mối quan hệ giữa các thành tố đó với nhau, và của cả hệ thống chính trị với xã hội, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản.Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa đồng nhất với hệ thống chuyên chính vô sản, đó là hệ thống chính trị nhất nguyên do Đảng cộng sản lãnh đạo, vận hành theo cơ chế: Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân lao động làm chủ. Cơ chế này xác định và bảo đảm cho vị trí, vai trò và mối quan hệ của các thành tố trong hệ thống chính trị, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân. V.I.Lênin khẳng định: “Không có một đảng sắt thép được tôi luyện trong đấu tranh, không có một đảng được sự tín nhiệm của tất cả những phần tử trung thực trong giai cấp, không có một đảng biết nhận xét tâm trạng của quần chúng và biết tác động vào tâm trạng đó thì không thể tiến hành thắng lợi cuộc đấu tranh ấy được”¹. Do đó, giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của đảng Mác - Lênin đối với hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và toàn xã hội là nguyên tắc tối cao, là điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa. Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa có chức năng cơ bản là xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân. Mỗi thành tố cấu thành hệ thống chính trị, tuỳ theo đặc điểm, tính chất, nhiệm vụ của mình có chức năng xác định. Trong đó, Đảng cộng sản vừa là hạt nhân lãnh đạo, vừa là một thành tố của hệ thống chính trị, là thành viên của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng cộng sản đại biểu cho ý chí và lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc, liên hệ mật thiết với nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp, pháp luật xã hội chủ nghĩa.

---

1 V.I.Lênin, toàn tập, tập 41, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2005, tr. 34.