Dân chủ và chế độ dân chủ có gì khác nhau?

 

Dân chủ là một giá trị xã hội (giá trị nhân văn) phản ánh những quyền cơ bản của con người; là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền, một chế độ chính trị - xã hội mà ở đó những quyền cơ bản của con người (tự do, bình đẳng, tôn trọng sự thống nhất trong đa dạng…) được pháp luật thừa nhận và bảo vệ; đồng thời những quyền này được thể chế thành các nguyên tắc (quyền lực thuộc về nhân dân, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, thiểu số phục tùng đa số, quyền tự do tư tưởng, ý chí hành động, bầu cử tự do và công bằng…) để quy định quyền lợi, trách nhiệm của nhân dân đối với nhà nước, cộng đồng và ngược lại.

Có thể khái quát:  Dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân, là quyền tự do bình đẳng của nhân dân trong đời sống xã hội, gắn liền với những điều kiện, hoàn cảnh lịch sử nhất định.

+ Dân chủ là quyền làm chủ, quyền tự do, bình đẳng của nhân dân trên các lĩnh vực đời sống xã hội.

 “Dân chủ” ra đời từ thời nhà nước thành bang Aten cổ đại. Dân chủ là phạm trù chính trị, gắn liền với chính trị. Dân chủ phản ánh địa vị, vai trò của nhân dân trong quan hệ giữa con người với quyền lực chính trị, trong đó nhân dân là chủ và làm chủ trên mọi lĩnh vực của xã hội; mọi công dân đều có quyền tự do, bình đẳng. Hồ Chí Minh: “Dân là chủ” là muốn nói đến vị thế, quyền lực của nhân dân trong bộ máy nhà nước; vai trò của nhân dân trong quản lý xã hội. Người nói: “Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”.

+ Dân chủ là một phạm trù lịch sử và gắn liền với đấu tranh giai cấp.

 Ở mỗi thời đại lịch sử khác nhau thì phạm trù dân chủ có nội dung khác nhau. Sự phát triển của dân chủ chịu sự chi phối bởi trình độ phát triển của kinh tế, văn hóa, dân trí và các nhân tố xã hội khác. Dân chủ là kết quả của đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc. Do đó, đấu tranh cho dân chủ là một nội dung, một mục tiêu của đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc. Cùng với lịch sử, dân chủ từng bước được thực hiện, từ chỗ giai cấp thống trị chà đạp, phủ nhận các quyền tự do, dân chủ của nhân dân đến chỗ từng bước phải thừa nhận về mặt pháp lý và thực thi dân chủ một cách hạn chế. Tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ là văn bản chính trị tuyên bố 13 thuộc địa khu vực Bắc Mỹ tuyên bố tách khỏi Anh và thành lập Hợp chủng quốc Hoa kỳ; Cách mạng tư sản Pháp (1789) cho ra đời Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền.

+ Dân chủ mang tính giai cấp, tính dân tộc.

 Trong xã hội có giai cấp, dân chủ mang tính giai cấp, không có dân chủ chung cho mọi giai cấp. Lịch sử nhân loại đã trải qua các chế độ dân chủ chủ nô, chế độ dân chủ tư sản, chế độ dân chủ vô sản (hay dân chủ xã hội chủ nghĩa). Mỗi giai cấp có quan điểm, mục tiêu, phương thức thực thi dân chủ khác nhau. Trong Nhà nước phong kiến - nhà nước quân chủ dường như không có dân chủ. Dân chủ còn phản ánh bản sắc, truyền thống văn hóa của mỗi dân tộc.

Chế độ dân chủ là gì ?

Là một kiểu (hình thức) nhà nước để duy trì, bảo vệ quyền thống trị của giai cấp cầm quyền trên cơ sở thừa nhận, tôn trọng và thực hiện những quyền tự do, dân chủ nhất định

>> Chế độ dân chủ là một hình thức tổ chức xã hội, chế độ chính trị - xã hội, một kiểu nhà nước.

>>Trong chế độ dân chủ, nhà nước thừa nhận và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.

>> Chế độ dân chủ được xác lập dựa trên 3 bộ phận: Thể chế dân chủ; Bộ máy nhà nước và các tổ chức CT-XH; các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội.